کتاب متفکران بزرگ روان شناسی

کتاب متفکران بزرگ روان‌شناسی نوشته‌ی رُم هرری با ترجمه‌ی محمد زندی، زهرا آزادفر، فرزانه وطن‌خواه و پرتو سیف‌الهی مجموعه‌ای است از زندگی و ایده‌های چهره‌های اثرگذار روان‌شناسی و علوم مرتبط در قرن بیستم. نویسنده در همکاری با ویراستار فارسی، زهره خسروی، کوشیده است تصویری روشن از مسیر تحول روان‌شناسی از رفتارگرایی تا شناخت‌گرایی، روان‌شناسی فرهنگی و عصب‌روان‌شناسی ارائه کند. نشر لگا آن را منتشر کرده است و متن کتاب بر پایه‌ی یک دوره‌ی دانشگاهی در واشینگتن دی‌سی شکل گرفته است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب متفکران بزرگ روان شناسی

کتاب متفکران بزرگ روان‌شناسی با تمرکز بر قرن بیستم، تاریخ روان‌شناسی را از دل زندگی و کار حدود چهل متفکر برجسته دنبال کرده است. رُم هرری در پیشگفتار توضیح داده است که چرا نقطه‌ی برش را قرن بیستم گرفته و بر چه اساسی از میان نام‌های فراوان، چهره‌هایی مانند پاولف، اسکینر، فروید، ویگوتسکی، پیاژه، برونر، چامسکی، تورینگ، لوریا، ویتگنشتاین، فوکو، گیبسون و دیگران را برگزیده است. در همان ابتدا روشن شده که کتاب مدعی جامعیت نیست و بیشتر برداشت تحلیلی نویسنده از این است که روان‌شناسی از کجا آمده و به کجا می‌رود. کتاب متفکران بزرگ روان‌شناسی ساختاری موضوع‌محور دارد و فصل‌ها بر اساس جریان‌های فکری تنظیم شده‌اند نه صرفاً ترتیب الفبایی یا ملیتی. بخش «از رفتارگرایی تا شناخت‌گرایی» با شرح روندهای تاریخی آغاز قرن بیستم شروع می‌شود؛ جایی که رفتارگرایی و اثبات‌گرایی علمی، روان‌شناسی را به مطالعه‌ی محرک_پاسخ و آزمایش‌های حیوانی محدود کرده بودند. سپس نویسنده به «اولین انقلاب شناختی» و نقش برونر، پیاژه، ویگوتسکی و بارتلت در بازگرداندن مفاهیمی مانند معنا، بازنمایی و فرهنگ به مرکز روان‌شناسی می‌پردازد. کتاب متفکران بزرگ روان‌شناسی در ادامه به «انقلاب شناختی دوم»، ظهور روان‌شناسی محاسباتی، علوم اعصاب شناختی و عصب‌روان‌شناسی می‌رسد و پیوند کار پژوهشگرانی مانند لوریا، پنفیلد، پربرام و گریگوری را با بحث‌های فلسفی درباره‌ی ذهن و مغز نشان داده است. هر فصل معمولاً با یک مرور تاریخی کوتاه آغاز می‌شود، سپس زندگی و مسیر فکری یک یا دو متفکر را روایت می‌کند و در پایان با بخشی با عنوان «نوآوری او چه بود؟» و فهرست «مطالعه‌ی بیشتر» جمع‌بندی می‌شود. این ساختار باعث شده کتاب هم به‌عنوان یک مرور تاریخی و هم به‌عنوان مدخلی برای پیگیری منابع اصلی هر متفکر قابل‌استفاده باشد.

خلاصه کتاب متفکران بزرگ روان شناسی

کتاب متفکران بزرگ روان‌شناسی تصویری لایه‌به‌لایه از تحول ایده‌های روان‌شناختی در قرن بیستم ارائه کرده است. متن از نقد این فرض آغاز می‌کند که رفتار انسان را می‌توان صرفاً از راه ادبیات، فلسفه یا حقوق فهمید و نشان می‌دهد چگونه آزمایشگاه‌های روان‌شناسی در کنار فیزیک و شیمی شکل گرفتند. سپس رفتارگرایی به‌عنوان کلان‌الگوی مسلط معرفی می‌شود؛ الگویی که با پاولف و اسکینر، رفتار را به زنجیره‌های محرک_پاسخ و شرطی‌سازی تقلیل داد. در ادامه، کتاب متفکران بزرگ روان‌شناسی دو انقلاب شناختی را شرح می‌دهد: نخست، بازگشت مفاهیم حالت‌های ذهنی، بازنمایی و معنا به روان‌شناسی و دوم، گسترش این رویکرد به سمت علوم اعصاب، محاسبات و روایت. نویسنده در فصل‌های مربوط به پاولف و اسکینر، هم زندگی شخصی آن‌ها را روایت کرده و هم منطق آزمایش‌ها، دستگاه‌ها و مفاهیم کلیدی مانند بازتاب شرطی، شرطی‌سازی عامل، تقویت و خاموشی را توضیح داده است. در بخش تحول‌گرایان نیز زمینه‌ی فکری کار پیاژه و ویگوتسکی و بحث «طبیعت در برابر تربیت» طرح شده است.

چرا باید کتاب متفکران بزرگ روان شناسی را بخوانیم؟

کتاب متفکران بزرگ روان‌شناسی امکان دنبال‌کردن تاریخ ایده‌ها را از دل زندگی واقعی پژوهشگران فراهم کرده است. خواننده می‌تواند ببیند مفاهیمی مانند شرطی‌سازی، مهارت شناختی، معنا، فرهنگ و مغز چگونه در بستر مناقشه‌های فلسفی، سیاسی و دانشگاهی شکل گرفته‌اند و چرا برخی رویکردها مانند رفتارگرایی به بن‌بست رسیده‌اند و برخی دیگر زمینه‌ی انقلاب‌های بعدی را ساخته‌اند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی کتاب متفکران بزرگ روان‌شناسی به دانشجویان و علاقه‌مندان روان‌شناسی، علوم شناختی، فلسفه‌ی علم و تاریخ علم پیشنهاد می‌شود. همچنین به کسانی توصیه می‌شود که می‌خواهند فراتر از خلاصه‌نویسی‌های درسی، با زمینه‌ی فکری و زندگی شخصی متفکران بزرگ این حوزه آشنا شوند.

بخشی از کتاب متفکران بزرگ روان شناسی

«در نیمهٔ اول قرن، رفتارگرایی الگوی غالب در نهادهای دانشگاهی بود. بر اساس این اصل که همهٔ انواع رفتارهای انسان را می‌توان به الگوی واحدهای سادهٔ محرک_ پاسخ تحلیل کرد، روش تجربیِ متشکل از دست‌کاری متغیرهای مستقل و وابسته رواج یافت. اغلب مطالب تحقیقاتی حاصل مطالعات حیوانی بودند که تصور می‌شد واحدهای اساسی محرک_ پاسخ را می‌توان در حیوانات آسان‌تر از سوژه‌های انسانی استخراج کرد. در طول جنگ جهانی اول و پس از آن، روش‌های آماری به روان‌شناسی راه یافتند (دانزیگر، ۱۹۹۰). بخشی از قدرت دیدگاه رفتارگرایی حاصل شباهت آشکار آن با فلسفهٔ غالب آن زمان یعنی اثبات‌گرایی بود. این دو جنبش استفاده از حالات و فرآیندهای ناآشکار را در تبیین‌های علمی رد کردند. این ارتباط توسط برهاس فردریک اسکینر صریحاً بیان شد. نفوذ روش رفتارگرایی حتی پس از کنار گذاشته‌شدن اصول اساسی آن همچنان باقی است. این الگوی غالب در اواسط قرن اساساً به چالش کشیده شد که اولین انقلاب شناختی نام گرفت. این انقلاب توسط جروم برونر و دیگران در ایالات متحدهٔ آمریکا آغاز شد. بدون اتخاذ آگاهانهٔ یک موضع فلسفی می‌توان گفت معماران اولین انقلاب شناختی در حال کار بر روی عواقب پیروی از فلسفهٔ تحقق‌گرای علم هستند. آن‌ها به‌تدریج فرضیه‌هایی را دربارهٔ حالات و فرایندهای شناختی به کار بردند که به‌صورت آشکار و حتی ناآشکار در درون فرد قابل‌مشاهده نبودند. روان‌شناسان یک بار دیگر به‌روش شیمی‌دانان و فیزیک‌دانان به نظریه‌ها پرداختند.»