کتاب متفکران بزرگ زیبایی شناسی

کتاب متفکران بزرگ زیبایی‌ شناسی (Aesthetics: the key thinkers)، با گردآوری و تدوین الساندرو جوانلی، مجموعه‌ای از مقالات درباره‌ی تاریخ اندیشه‌ی زیبایی‌شناسی و فلسفه‌ی هنر است که نویسندگان مختلفْ آن را تألیف کرده‌اند و نشر لگا در سال ۱۳۹۸ آن را منتشر کرده است. در این کتاب، هر فصل به یک فیلسوف یا دوره‌ی مهم اختصاص یافته و از افلاطون و ارسطو تا متفکران معاصر را در بر می‌گیرد. مترجمان این اثر امیر مازیار، صالح نجفی، داود میرزایی، هادی ربیعی، مریم خدادادی و گلنار نریمانی هستند که هرکدام فصل‌های متناسب با حوزه‌ی تخصصی خود را به فارسی برگردانده‌اند. تمرکز کتاب بر نسبت هنر، زیبایی، عاطفه و معرفت در سنت‌های تحلیلی و قاره‌ای است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب متفکران بزرگ زیبایی شناسی

کتاب متفکران بزرگ زیبایی‌ شناسی با رویکردی متفکرمحور، تاریخ ایده‌های زیبایی‌شناختی را از آغاز فلسفه‌ی غرب تا مباحث معاصر دنبال می‌کند. الساندرو جوانلی در مقدمه توضیح می‌دهد که زیبایی‌شناسی به‌عنوان رشته‌ای منسجم دیر شکل گرفته، اما پرسش‌های مربوط به هنر، لذت زیبایی‌شناختی و نقش عواطف از زمان افلاطون و ارسطو در متن فلسفه حضور داشته است. در این کتاب، هم به فیلسوفان کلاسیک مانند افلاطون، ارسطو، هیوم، کانت و هگل پرداخته شده و هم به چهره‌های قرن بیستم و پس از آن، از کروچه و آدورنو تا بیردزلی، گودمن، ولهایم، دانتو و والتون.

کتاب متفکران بزرگ زیبایی‌ شناسی در ۱۸ فصل تنظیم شده است؛ برخی فصل‌ها به یک فیلسوف خاص و برخی به یک دوره یا جریان اختصاص دارند، مانند فصل مربوط به زیبایی‌شناسی قرون وسطی یا فصل پایانی درباره‌ی تحولات معاصر. نویسنده‌ی هر فصل، ضمن معرفی زمینه‌ی فکری متفکر، مفاهیم کلیدی او در باب هنر، میمسیس، لذت، عاطفه، تفسیر و ارزش هنری را بیان می‌کند و در پایان، کتابنامه‌ای برای رجوع به متون اصلی و پژوهش‌های تکمیلی ارائه می‌شود. 

کتاب متفکران بزرگ زیبایی‌ شناسی از یک‌سو تفاوت میان زیبایی‌شناسی و فلسفه‌ی هنر را توضیح می‌دهد و نشان می‌دهد که چگونه پرسش‌هایی مثل «هنر چیست؟»، «نقش هنر در جامعه چیست؟» یا «رابطه‌ی لذت و ارزش هنری چیست؟» در سنت‌های مختلف پاسخ‌های متفاوت گرفته‌اند و از سوی دیگر نشان می‌دهد که مفاهیمی مانند میمسیس، کاتارسیس، تجربه‌ی زیبایی‌شناختی و خودآیینی هنر در طول تاریخ دگرگون شده‌اند.

خلاصه کتاب متفکران بزرگ زیبایی شناسی

کتاب متفکران بزرگ زیبایی‌ شناسی به‌جای ارائه‌ی یک درس‌نامه‌ی موضوع‌محور، تاریخ ایده‌های زیبایی‌شناختی را از خلال خوانش متفکران اصلی دنبال می‌کند. در فصل افلاطون، تمرکز بر نسبت هنر با تربیت، معرفت، عواطف و لذت است و نشان داده می‌شود که چرا افلاطون در جمهوری، در برابر شعر و تراژدی موضعی انتقادی می‌گیرد و میان لذت زیبایی‌شناختی و فساد اخلاقی پیوند برقرار می‌کند. فصل ارسطو بر بوطیقا، مفهوم میمسیس، ساختار طرح تراژیک و ایده‌ی کاتارسیس متمرکز است و تراژدی را به‌مثابه‌ میمسیسِ عمل جدی و کامل تحلیل می‌کند.

در فصل‌های دیگر، نویسندگان با همین دقت مفهومی به‌سراغ فیلسوفان بعدی می‌روند تا نشان دهند چگونه هرکدام، از سنت تحلیلی یا قاره‌ای، فهمی تازه از هنر، بازنمایی، عاطفه و ارزش زیبایی‌شناختی ارائه کرده‌اند.

چرا باید کتاب متفکران بزرگ زیبایی شناسی را بخوانیم؟

کتاب متفکران بزرگ زیبایی‌ شناسی امکان آشنایی با مهم‌ترین چهره‌ها و مباحث زیبایی‌شناسی را فراهم می‌کند. خواننده درمی‌یابد که چگونه نسبت هنر و اخلاق، نقش عواطف در تجربه‌ی هنری یا تمایز زیبایی‌شناسی و فلسفه‌ی هنر از افلاطون و ارسطو تا نظریه‌پردازان معاصر پی گرفته شده و دگرگون شده‌ است.

خواندن کتاب متفکران بزرگ زیبایی شناسی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب متفکران بزرگ زیبایی‌ شناسی به دانشجویان و پژوهشگران فلسفه، هنر و مطالعات فرهنگی پیشنهاد می‌شود؛ همچنین به کسانی که درگیر نقد هنری، تئاتر، ادبیات یا سینما هستند و می‌خواهند پشتوانه‌ی نظری منسجم‌تری برای کار خود داشته باشند یا مسیر ورود جدی‌تری به مباحث زیبایی‌شناسی را پیدا کنند.

درباره الساندرو جوانلی

الساندرو جوانلی، پژوهشگر و استاد فلسفه، در حوزه‌های فلسفه‌ی هنر، به‌ویژه سینما، ادبیات و هنرهای تجسمی، روان‌شناسی فلسفی و نقد فیلم فعالیت می‌کند. تمرکز اصلی پژوهش‌های او بر نسبت میان هنر و اخلاق است؛ به‌خصوص پیوند میان ارزش‌های هنری و ارزش‌های اخلاقی. او همچنین به سازوکارهای درگیری مخاطب با شخصیت‌های روایی، از جمله همدلی، هم‌حسی و همانندسازی، علاقه‌مند است و در حوزه‌هایی چون سینما و فلسفه، بازنمایی و پرتره‌نگاری نیز پژوهش کرده است.

الساندرو جوانلی به‌سبب فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی خود موفق به دریافت جایزه‌ی Jones Lecture برای برتری در تدریس و پژوهش و جایزه‌ی معتبر Lindback Distinguished Teaching Award شده است.

از آثار و فعالیت‌های علمی او می‌توان به ویراست دوم مجموعه‌ی متفکران بزرگ زیبایی شناسی در سال ۲۰۲۱ اشاره کرد. مقالات او در نشریات معتبری منتشر شده‌اند.

بخشی از کتاب متفکران بزرگ زیبایی شناسی

«افلاطون در مورد شاخه‌های گوناگون هنر نظیر شعر و موسیقی و نقاشی مطالبی نوشت اما دراین‌باره اختلاف‌نظر هست که آیا افلاطون مفهومی در نظر داشت که بتواند به این فعایت‌ها به‌منزلهٔ شکل‌ها یا شاخه‌هایی از هنر بیندیشد. این اختلاف‌نظر تا اندازه‌ای ناشی از نظری است که امروزه قبول عام یافته است دایر بر اینکه مفهوم هنر زیبا که شعر و موسیقی و نقاشی و پیکرتراشی و معماری را تحت مقوله‌ای واحد جمع می‌کند تا پیش از قرن هجدهم اصلاً در کار نبود و بنابراین پیش از آن اصلاً مفهومی در کار نبود که متناظر با مفهوم هنر یا هنرهای زیبا نزد ما باشد. واژه‌ای یونانی که بهترین مابازای واژهٔ «هنر» به‌نظر می‌آید تخنه است که شامل تمام انواع فعالیت‌ها و محصولات آن‌ها می‌شود که آدمی با آموختن مجموعه‌ای از قواعد یا روال‌ها می‌تواند با مهارت‌ها به آن‌ها دست یازد یا آن‌ها را تولید کند. از طرف دیگر، در مکالمهٔ ایون، افلاطون از قول شخصیت سقراط می‌پرسد آیا شعر به‌راستی بر پایهٔ مهارت یا معرفت تولید می‌شود یا به‌یاری نیروی الهام. اگر یگانه مفهومی که افلاطون به‌هنگام تفکر راجع‌به هنرها در دسترس داشت از معنای واژهٔ تخنه مشتق شده بود، باید گفت او توش‌وتوان لازم را برای اندیشیدن به هنر به‌معنای امروزین کلمه نداشت.»