کتاب هنر جهان اسلام

کتاب هنر جهان اسلام (منبعی برای آموزش هنر) (Art of the Islamic world) به کوشش مریم د. اختیار و کلر مور با همکاری النا چارداکلیسکا و کندرا وایسبین و ترجمه فریبا گل محمدی، منبعی آموزشی درباره‌ی گستره‌ی هنر در سرزمین‌های اسلامی است. این اثر فقط به معرفی چند نمونه‌ی مشهور بسنده نمی‌کند و از خوش‌نویسی و طرح‌های هندسی تا علم، دربارها، زندگی روزمره و تبادل‌های هنری میان منطقه‌ها را کنار هم می‌گذارد. دانشگاه سوره این کتاب را منتشر کرده است و در متن کتاب، تنوع فرهنگی جهان اسلام در کنار پیوندهای مشترک آن به‌روشنی دیده می‌شود. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب هنر جهان اسلام

کتاب هنر جهان اسلام باتکیه‌بر محتوایی که برای آموزش و مطالعه‌ی هنر تدوین شده، تصویری گسترده از شکل‌گیری و گسترش هنر در سرزمین‌هایی از اسپانیا تا هند ارائه می‌دهد. مریم د. اختیار و کلر مور با همکاری النا چارداکلیسکا و کندرا وایسبین در این اثر، هنر اسلامی را نه به‌عنوان مجموعه‌ای یکدست، بلکه به‌عنوان حوزه‌ای متنوع با زمینه‌های تاریخی، جغرافیایی و فرهنگی متفاوت بررسی کرده‌اند. متن کتاب نشان می‌دهد که چگونه دین، دربار، تجارت، زندگی شهری، سنت‌های بومی و نوآوری‌های فنی، هرکدام در پدیدآمدن آثار هنری نقش داشته‌اند. همین نگاه باعث شده است که اثر، هم به وجوه مذهبی بپردازد و هم به نمونه‌هایی از هنرهای غیرمذهبی، بی‌آنکه مرزهای فرهنگی منطقه‌ها را نادیده بگیرد.

کتاب هنر جهان اسلام در ۷ بخش اصلی تنظیم شده است: اسلام و هنر مذهبی، خط عربی و هنر خوش‌نویسی، طرح هندسی در هنر اسلامی، علم و هنر جهان اسلام، شکوه درباری در جهان اسلام، هنر فراتر از دربار سلطنتی و تجارت و تبادلات هنری. در فصل‌های گوناگون، موضوع‌هایی مانند شاهنامه شاه طهماسب، هنر دربار عثمانی، زندگی روزمره در نیشابور، زندگی بومی در دمشق، سنت‌های ترکمن، سفالینه‌های چین و خاور نزدیک و نسبت ونیز با جهان اسلام مطرح می‌شوند. این تنوع موضوعی نشان می‌دهد که کتاب فقط به معرفی اشیا یا بناها محدود نیست و می‌کوشد شبکه‌ای از ارتباط میان هنر، جامعه، دانش، آیین و قدرت را نشان دهد.

کتاب هنر جهان اسلام اثر مریم د. اختیار و کلر مور با همکاری النا چارداکلیسکا و کندرا وایسبین همچنین بر چند محور تکرارشونده دست گذاشته است، از جمله جایگاه خوش‌نویسی، نقش نقوش گیاهی و هندسی، اهمیت مسجد و نسخه‌های خطی، تأثیر مسیرهای تجاری، حمایت دربارها و حضور صنعتگران و سفارش‌دهندگان غیرحکومتی. در کنار این‌ها، بخش‌های مقدماتی و سؤالات متداول کتاب به درک بهتر اصطلاح‌ها، زمینه‌های تاریخی و بعضی برداشت‌های رایج درباره‌ی هنر اسلامی کمک می‌کنند. به همین دلیل، این کتاب فقط فهرستی از آثار نیست، بلکه راهی برای دیدن پیوند میان فرم هنری و جهان فکری و اجتماعیِ پشت آن است.

خلاصه کتاب هنر جهان اسلام

کتاب هنر جهان اسلام مجموعه‌ای از درس‌گفتارها و معرفی‌هاست که می‌کوشد هنر سرزمین‌های اسلامی را از زاویه‌های مختلف کنار هم قرار دهد. متن از تعریف هنر اسلامی و زمینه‌های تاریخی آن آغاز می‌شود و سپس به موضوع‌هایی مانند قرآن و مسجد، خوش‌نویسی، هندسه، ابزارهای علمی، هنرهای درباری، نسخه‌های خطی، سفال، منسوجات و نقش تجارت در جابه‌جایی سبک‌ها و فنون می‌رسد. در بخش‌های بعدی، نمونه‌هایی از نیشابور، دمشق، آسیای میانه، اسپانیای اسلامی، عثمانی، ایران و هند بررسی می‌شوند تا روشن شود که این هنر، هم ویژگی‌های مشترک دارد و هم از تفاوت‌های محلی و تاریخی شکل گرفته است.

چرا باید کتاب هنر جهان اسلام را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب هنر جهان اسلام را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تصویری گسترده از هنر جهان اسلام در حوزه‌هایی مانند خوش‌نویسی، معماری، سفال، منسوجات و نسخه‌های خطی ارائه می‌دهد.
• خواننده با مطالعه‌ی این کتاب می‌تواند پیوند میان هنر، دین، علم، قدرت سیاسی و زندگی روزمره را دقیق‌تر دنبال کند.
• کتاب با تقسیم‌بندی موضوعی و فصل‌های مشخص، مسیر مطالعه‌ی منظم‌تری برای شناخت دوره‌ها و منطقه‌های مختلف فراهم می‌کند.
• بخش‌های مربوط به نیشابور، دمشق، دربار عثمانی، شاهنامه‌ی شاه طهماسب و هنر مغول، نمونه‌های مشخصی از تنوع جغرافیایی و فرهنگی اثر را نشان می‌دهند.
• این اثر به فهم نقش تجارت و تبادل فرهنگی در شکل‌گیری سبک‌ها و فنون هنری کمک می‌کند.
• وجود واژه‌نامه، سؤالات متداول و توضیح درباره‌ی مضامین تکرارشونده، درک اصطلاح‌ها و زمینه‌های تاریخی را آسان‌تر می‌کند.

خواندن کتاب هنر جهان اسلام را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب هنر جهان اسلام به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگرانی که می‌خواهند با شاخه‌ها و زمینه‌های گوناگون هنر اسلامی آشنا شوند.
• مدرسان و فعالان آموزشی که به‌دنبال منبعی موضوع‌محور برای طرح بحث درباره‌ی هنر و فرهنگ جهان اسلام هستند.
• علاقه‌مندان به خوش‌نویسی، هندسه، نسخه‌های خطی، معماری و هنرهای تزیینی در سرزمین‌های اسلامی.
• خوانندگانی که می‌خواهند نسبت میان هنر و موضوع‌هایی مانند دین، علم، دربار، تجارت و زندگی روزمره را بهتر بفهمند.
• کسانی که به مطالعه‌ی نمونه‌های هنری از منطقه‌هایی مانند ایران، عثمانی، اسپانیای اسلامی، دمشق، آسیای میانه و هند علاقه دارند.