کتاب مطالعات انتقادی در ارتباطات؛ مکتب فرانکفورت

کتاب مطالعات انتقادی در ارتباطات؛ مکتب فرانکفورت نوشته امیدعلی مسعودی و یعقوب مرادیان است و دانشگاه سوره آن را منتشر کرده است. این کتاب به یکی از جریان‌های اثرگذار در اندیشه انتقادی می‌پردازد و نشان می‌دهد چگونه مفاهیمی مثل صنعت فرهنگ، عقلانیت ابزاری، سلطه و رهایی در پیوند با رسانه و جامعه فهم می‌شوند. نویسندگان فقط به شرح دیدگاه‌های مکتب فرانکفورت بسنده نکرده‌اند و در فصل پایانی، نقدهای وارد بر آن را هم مطرح کرده‌اند؛ همین دو سویه‌بودن، مسیر مطالعه را جدی‌تر و دقیق‌تر می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مطالعات انتقادی در ارتباطات؛ مکتب فرانکفورت

کتاب مطالعات انتقادی در ارتباطات؛ مکتب فرانکفورت نوشته امیدعلی مسعودی و یعقوب مرادیان، به بررسی یکی از مهم‌ترین جریان‌های فکری در مطالعات انتقادی ارتباطات اختصاص دارد. محور اصلی اثر، توضیح این مسئله است که متفکران مکتب فرانکفورت چگونه سرمایه‌داری، رسانه، فرهنگ توده‌ای، علم اثبات‌گرا و عقلانیت مدرن را نقد کرده‌اند. نویسندگان از همان آغاز نشان می‌دهند که این مکتب فقط یک بحث تاریخی یا فلسفی نیست، بلکه برای فهم سازوکارهای سلطه در جهان رسانه‌ای امروز هم اهمیت دارد. در متن، پیوند میان نقد سرمایه‌داری و تحلیل رسانه‌ها بارها برجسته شده است و مفاهیمی مثل صنعت فرهنگ، شیءگشتگی، سلطه‌ی فرهنگی و عقل ابزاری در مرکز بحث قرار دارند.
کتاب مطالعات انتقادی در ارتباطات؛ مکتب فرانکفورت در ۸ فصل تنظیم شده است. فصل‌های آغازین به تاریخچه‌ی شکل‌گیری مکتب، زمینه‌های فلسفی آن و چهره‌هایی مثل کانت، هگل، مارکس، نیچه، فروید، وبر، هورکهایمر، آدورنو، مارکوزه، هابرماس و اریک فروم می‌پردازند. سپس کتاب به مباحثی مثل نقد روشنگری، دیالکتیک سلطه و رهایی، دیالکتیک منفی و صنعت فرهنگ می‌رسد. در بخش صنعت فرهنگ، رسانه، تلویزیون، موسیقی، ورزش و حتی طالع‌بینی به‌عنوان سازوکارهای فرهنگی سلطه بررسی شده‌اند. فصل روش‌شناسی هم به نسبت میان فلسفه، علم، روش‌های کمّی و کیفی و جایگاه نظریه انتقادی می‌پردازد.
کتاب مطالعات انتقادی در ارتباطات؛ مکتب فرانکفورت فقط بازگوکننده‌ی آرای فرانکفورتی‌ها نیست. فصل پایانی، مجموعه‌ای از نقدها را پیش می‌کشد؛ از نقد فلسفی روشنگری و بدبینی مفرط گرفته تا بحث درباره‌ی ضعف استدلال، بی‌توجهی به تاریخ و اقتصاد، تناقض‌های معرفت‌شناختی و نبود شواهد کافی. همین ویژگی باعث شده است این اثر هم معرفی‌نامه‌ای برای ورود به اندیشه‌ی فرانکفورتی باشد و هم متنی برای سنجش محدودیت‌های آن. فضای کتاب بیشتر تحلیلی و مفهومی است و برای کسانی مناسب است که می‌خواهند نسبت میان رسانه، قدرت، فرهنگ و سرمایه‌داری را در سطحی جدی‌تر دنبال کنند.

خلاصه کتاب مطالعات انتقادی در ارتباطات؛ مکتب فرانکفورت

کتاب مطالعات انتقادی در ارتباطات؛ مکتب فرانکفورت از این پرسش آغاز می‌کند که چرا اندیشه‌های مکتب فرانکفورت هنوز در فهم رسانه و جامعه اهمیت دارند. نویسندگان ابتدا زمینه‌ی تاریخی و فکری شکل‌گیری این مکتب را توضیح می‌دهند و سپس به سراغ مفاهیم اصلی آن می‌روند؛ مفاهیمی مثل نقد پوزیتیویسم، نقد روشنگری، عقلانیت ابزاری، دیالکتیک سلطه و رهایی و صنعت فرهنگ. بخش مهمی از کتاب نشان می‌دهد که از نگاه فرانکفورتی‌ها، رسانه‌ها فقط ابزار انتقال پیام نیستند، بلکه در بازتولید سلطه و شکل‌دادن به فرهنگ توده‌ای نقش دارند. در ادامه، اثر به روش‌شناسی این مکتب و نقدهایی که به آن وارد شده می‌رسد تا تصویری یک‌سویه از موضوع ارائه نکند.

چرا باید کتاب مطالعات انتقادی در ارتباطات؛ مکتب فرانکفورت را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب مطالعات انتقادی در ارتباطات؛ مکتب فرانکفورت را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تصویری فشرده و درعین‌حال پرجزئیات از مبانی فکری مکتب فرانکفورت ارائه می‌دهد.
• خواننده با مطالعه‌ی آن می‌تواند نسبت میان رسانه، فرهنگ و سازوکارهای سلطه را دقیق‌تر بررسی کند.
• فصل صنعت فرهنگ، کاربرد ایده‌های فرانکفورتی را در تحلیل تلویزیون، موسیقی، ورزش و دیگر پدیده‌های فرهنگی نشان می‌دهد.
• کتاب فقط به شرح دیدگاه‌ها اکتفا نمی‌کند و نقدهای وارد بر مکتب فرانکفورت را هم مطرح می‌کند.
• اثر برای فهم مفاهیمی مثل عقلانیت ابزاری، شیءگشتگی، دیالکتیک منفی و نقد روشنگری منبعی متمرکز فراهم می‌کند.
• تنظیم فصل‌ها از تاریخچه و مبانی تا روش‌شناسی و نقد، مسیر مطالعه را برای پیگیری بحث آسان‌تر می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب مطالعات انتقادی در ارتباطات؛ مکتب فرانکفورت به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران علوم ارتباطات که می‌خواهند با ریشه‌های مطالعات انتقادی رسانه آشنا شوند.
• خوانندگانی که درباره‌ی نسبت سرمایه‌داری، فرهنگ و رسانه پرسش‌های جدی دارند.
• علاقه‌مندان به اندیشه‌های هورکهایمر، آدورنو، مارکوزه، هابرماس و دیگر متفکران مکتب فرانکفورت.
• کسانی که می‌خواهند مفهوم صنعت فرهنگ و پیامدهای آن را در فضای رسانه‌ای بهتر بفهمند.
• مخاطبانی که به بحث‌های فلسفی و اجتماعی درباره‌ی روشنگری، سلطه، رهایی و عقلانیت علاقه دارند.
• پژوهشگرانی که می‌خواهند علاوه‌بر آشنایی با یک مکتب فکری، نقدهای وارد بر آن را هم یک‌جا مرور کنند.