کتاب با مغرمان چه باید بکنیم؟

کتاب با مغزمان چه باید بکنیم؟ (What should we do with our brain) نوشته کاترین مالابو و ترجمه علی حسن زاده تصویری تازه از مغز به‌عنوان اندامی پلاستیک و تاریخ‌مند عرضه کرده است. نویسنده با تکیه بر دستاوردهای علوم اعصاب معاصر و گفت‌وگو با سنت فلسفی، از مارکس تا برگسون، نشان می‌دهد فهم مغز چگونه با سیاست، اقتصاد و شکل‌گیری خود (self) گره خورده است. مفهوم پلاستیسیته در برابر تصویر رایج از مغز در این اثر به‌مثابه‌ی ماشینی صلب یا کامپیوتری برنامه‌ریزی‌شده قرار گرفته است. نشر لگا این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب با مغرمان چه باید بکنیم؟ اثر کاترین مالابو

کتاب با مغزمان چه باید بکنیم؟ به قلم کاترین مالابو از همان صفحات آغازین با پیشگفتاری نوشته‌ی مارک ژانرو و درآمد مفصل نویسنده، خواننده را وارد بحثی می‌کند که در آن علوم اعصاب، فلسفه و سیاست در هم تنیده شده‌اند. کاترین مالابو با پیگیری مفهوم پلاستیسیته نشان می‌دهد که مغز نه مرکز فرماندهی صلب بلکه شبکه‌ای زنده، تاریخ‌مند و دگرگون‌شونده است که هم از جهان اثر می‌پذیرد و هم آن را شکل می‌دهد. نویسنده از استعاره‌های قدیم مغز‌ـ‌ماشین، مغز‌ـ‌تلفن‌مرکزی و مغز‌ـ‌کامپیوتر فاصله گرفته و آن‌ها را در پرتو کشفیات علوم اعصاب مانند کارکرد سیناپس‌ها، نورون‌زایی ثانویه و نقش تجربه در شکل‌گیری شبکه‌های عصبی نقد کرده است.

با مغرمان چه باید بکنیم؟ در چند بخش به میدان‌های عمل پلاستیسیته می‌پردازد؛ پلاستیسیته‌ی رشدی، تعدیلی و ترمیمی. این کتاب نشان می‌دهد چگونه مرگ سلولی برنامه‌ریزی‌شده، یادگیری، حافظه، ترمیم پس از آسیب و حتی پیوند عضو در چارچوب این مفهوم قابل‌فهم هستند. کتاب حاضر علاوه‌بر توضیح سازوکارهای عصبی، پیوندی مستقیم میان «مغز پلاستیک» و دگرگونی‌های سرمایه‌داری شبکه‌ای برقرار می‌کند. کاترین مالابو از «ایدئولوژی نورونی» و خلط پلاستیسیته با «انعطاف‌پذیری» سخن گفته و پرسیده است چگونه می‌توان آگاهی از مغز را از منطق صرفِ سازگاری و کارایی بیرون کشید و آن را به‌سوی معنایی تازه از تاریخ، آزادی و مسئولیت فردی و جمعی سوق داد.

خلاصه کتاب با مغرمان چه باید بکنیم؟

کتاب بر محور مفهوم پلاستیسیته‌ی مغز بنا شده است؛ مفهومی که همزمان به شکل‌پذیری، شکل‌دهی و امکان انفجار و نابودسازی شکل اشاره دارد. کاترین مالابو نشان می‌دهد مغز در سه سطحِ رشد، تعدیل سیناپسی و ترمیم پس از آسیب، پیوسته در حال ساختن و بازساختن خویش است و از این راه تاریخ فردی و هویت هر شخص را رقم می‌زند. نویسنده این تصویر از مغز را در کنار دگرگونی‌های سرمایه‌داری معاصر قرار می‌دهد؛ جایی که شبکه‌ها، عدم‌تمرکز و تقاضای دائمی برای سازگاری و «انعطاف‌پذیری» به هنجار تبدیل شده است.

با مغرمان چه باید بکنیم؟ میان پلاستیسیته و انعطاف‌پذیری تمایز می‌گذارد و بر این نکته تأکید می‌کند که پلاستیسیته فقط توان تحمل و انطباق نیست؛ بلکه ظرفیت آفرینش، نه‌گویی و تغییر سرنوشت است. پرسش محوری کتاب حاضر این است که آگاهی از مغز چگونه می‌تواند به یک آزادی نو و شکلی تازه از مسئولیت تاریخی بدل شود.

چرا باید کتاب با مغرمان چه باید بکنیم؟ را بخوانیم؟

کتاب با مغزمان چه باید بکنیم؟ فرصتی فراهم می‌کند تا مغز نه‌فقط به‌عنوان موضوعی زیستی بلکه به‌مثابه گره‌گاه تاریخ، سیاست و شکل‌گیری «خود» دیده شود. خواننده در این اثر با تمایز ظریف میان پلاستیسیته و انعطاف‌پذیری، نقد ایدئولوژی نورونی و پیوند میان علوم اعصاب و سرمایه‌داری شبکه‌ای آشنا می‌شود و چشم‌اندازی تازه برای اندیشیدن به آزادی و مسئولیت می‌یابد.

خواندن کتاب با مغرمان چه باید بکنیم؟ را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب با مغزمان چه باید بکنیم؟ به کسانی پیشنهاد می‌شود که به فلسفه‌ی معاصر، علوم اعصاب، نظریه‌ی انتقادی و نسبت میان بدن، ذهن و سیاست علاقه‌مند هستند یا در رشته‌هایی مانند روان‌شناسی، علوم شناختی، جامعه‌شناسی و مطالعات فرهنگی به‌دنبال خوانشی مفهومی از مغز و آگاهی‌اند.

درباره کاترین مالابو

کاترین مالابو (Catherine Malabou) زاده‌ی ۱۸ ژوئن ۱۹۵۹، فیلسوف و زبان‌شناس فرانسوی و از استادان دانشگاه است. او تحصیلات خود را در مدرسه‌ی عالی نرمال فونتنه‌ـ‌سن‌کلو گذراند و دکترای خود را زیر نظر ژاک دریدا از مدرسه‌ی مطالعات عالی علوم اجتماعی دریافت کرد. رساله‌ی دکترای او با عنوان «آینده‌ی هگل: شکل‌پذیری، زمان‌مندی و دیالکتیک» منتشر شد. او مفهوم محوری فلسفه‌اش، یعنی «پلاستیسیته» یا «شکل‌پذیری»، را بنیان گذاشت؛ مفهومی که آن را از اندیشه‌های فریدریش هگل و علوم پزشکی، به‌ویژه پژوهش‌های مربوط به سلول‌های بنیادی و نوروپلاستیسیته، استخراج کرده است.

آثار کاترین مالابو عمدتاً بر پیوند فلسفه، علوم اعصاب، روان‌کاوی و سیاست متمرکز بوده است. کتاب‌هایی چون «با مغزمان چه باید بکنیم؟» (What should we do with our brain)، «مجروحان جدید»، «هستی‌شناسی حادثه»، «پلاستیسیته در غروب نوشتار»، «لذت محو‌شده: کلیتوریس و اندیشه»، «پیش از فردا: اپی‌ژنز و عقلانیت» و «آنارشیسم و فلسفه» از مهم‌ترین آثار او به شمار می‌روند. این نویسنده همچنین با آدرین جانستن (Adrian Johnston) و جودیث باتلر (Judith Butler) همکاری‌های فکری داشته و در آثار متأخر خود به مفاهیمی چون «زندگی برهنه» نزد جورجیو آگامبن و «زیست‌قدرت» در اندیشه‌ی مایکل فوکالت (Michel Foucault) پرداخته است.

پژوهش‌های کاترین مالابو درباره‌ی تروما، علوم اعصاب، فمینیسم، اپی‌ژنتیک و فلسفه‌ی سیاسی جایگاه مهمی در فلسفه‌ی معاصر برای او ایجاد کرده است.

جوایز و افتخارات نویسنده

کاترین مالابو در سال ۲۰۲۶ میلادی دکترای افتخاری دانشگاه لایدن (Leiden University) را دریافت کرده است.

نظر افراد یا مجله‌های مشهور درباره کتاب با مغرمان چه باید بکنیم؟

اسلاوی ژیژک (Slavoj Žižek): عصب‌شناسان معمولاً از دو چیز همان‌گونه دوری می‌کنند که خون‌آشام از سیر دوری می‌کند؛ هرگونه پیوند با متافیزیک اروپایی و نیز تعهد سیاسی و تأمل درباره‌ی شرایط اجتماعی‌ای که علم آنان را پدید آورده است. کاترین مالابو دقیقاً همین کار را انجام می‌دهد. او با تکیه بر مفهوم شکل‌پذیری، خوانشی هگلی از علوم اعصاب ارائه می‌کند و درباره‌ی شباهت‌های غریب میان الگوی ذهن انسانیِ پیشنهادیِ عصب‌شناسان و ساختار سرمایه‌داری امروز می‌اندیشد. تنها به همین دلیل (جدا از سهم اصیل و بسیار برجسته‌ی او در خودِ علم عصب‌شناسی ) کتاب با مغزمان چه باید بکنیم؟ دستاوردی شگفت‌انگیز است.

چه نسخه‌های دیگری از کتاب با مغرمان چه باید بکنیم؟ منتشر شده است؟

کتاب حاضر با عنوان با مغزهایمان چه باید بکنیم؟ دیدگاه‌هایی در فلسفه‌ی قاره‌ای با ترجمه‌ی تقی اسدی کیمیایی توسط نشر طرح نقد (‏‫۱۳۹۵) منتشر شد.

بخشی از کتاب با مغرمان چه باید بکنیم؟

«شاید در نگاه نخست رهیافت من به این پرسش‌ها شگفت‌آور به نظر برسد. من صرفاً مرئی‌ترین نقاط انتقال بین امر نورونی و امر سیاسی _ به بیان دیگر، امر زیست‌شناختی و امر سیاسی _ را آشکار کرده‌ام. نشان داده‌ام که مفهوم انعطاف‌پذیری، مفهوم انتقالی یا بینامرزیِ تمام‌عیار، همچنین شروط امکان نظری این انتقال را پنهان کرده است. بنابراین، اجازه دهید در پایان اندکی روی این مفهوم فکر کنیم. اما چگونه؟ شگفتی واقعی در این‌جاست: اینک به چیزی روی خواهیم آورد که تأیید عمدهٔ علوم اعصاب به‌طور عام و علوم شناختی به‌طور خاص را برمی‌سازد _ این قطعیت که پیوستگی کاملی بین امر نورونی و امر ذهنی وجود دارد.»