کتاب یادگیری از طریق همیاری

کتاب یادگیری از طریق همیاری نوشته خیریه بیگم حائری زاده، سودابه قاسم خان و لیلی محمدحسین، مجموعه‌ای است که به معرفی و بومی‌سازی رویکرد سینرگوژی و کار تیمی در کلاس‌های درس می‌پردازد و با کمک مثال‌ها، تعریف‌ها و طرح‌های اجرایی این شیوه را به معلمان و مربیان می‌آموزد. کتاب حاضر بر اساس منابع مهمی همچون سینرگوژی اثر موتون و بلک تدوین شده و کوشیده مدلی منظم برای یادگیری گروهی، مسئولیت‌پذیری فراگیران و افزایش انگیزه در کلاس ارائه دهد. نشر نی این کتاب را منتشر کرده است. نسخه الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب یادگیری از طریق همیاری

کتاب یادگیری از طریق همیاری بر پایه‌ی اندیشه‌های جان دیویی و پژوهش‌های گسترده‌ی دهه‌های اخیر درباره‌ی یادگیری تعاملی نوشته شده و نویسندگان آن، خیریه بیگم حائری زاده، سودابه قاسم خان و لیلی محمدحسین، کوشیده‌اند این رویکرد را برای نظام آموزشی امروز توضیح و بازآفرینی کنند. کتاب نشان می‌دهد که چگونه می‌توان کلاس درس را از فضای منفعل و معلم‌محور به محیطی تبدیل کرد که در آن تیم‌های کوچک، مسئولیت یادگیری خود را برعهده می‌گیرند.

در ادامه، خیریه بیگم حائری زاده، سودابه قاسم خان و لیلی محمدحسین چهار طرح اصلی این رویکرد را معرفی می‌کنند: طرح کارآیی تیم، طرح تدریس اعضای تیم، طرح قضاوت عملکرد و طرح روشن‌سازی طرز برخورد. برای هر طرح، فرض‌های نظری، مراحل اجرا، نقش مربی، نوع مواد آموزشی، شیوه‌ی نمره‌گذاری و نقد تیمی به‌تفصیل آمده است.

در بخش‌های بعدی کتاب یادگیری از طریق همیاری، نویسندگان به آماده‌سازی آزمون‌های چندگزینه‌ای، طراحی فعالیت‌های پیش‌مطالعه، تشکیل تیم‌های ناهمگن یا همگن و شیوه‌های مختلف نمره‌گذاری و بازخورد می‌پردازند. نقاط قوت و محدودیت‌های هر طرح، مثال‌های کاربردی در درس‌های مختلف مانند علوم، ریاضی، هنر و مدیریت و پیشنهادهایی برای تغییر و غنی‌سازی طرح‌ها نیز به‌ صورت جداگانه بررسی شده تا معلمان بتوانند این الگوها را با شرایط کلاس خود متناسب‌سازی کنند.

خلاصه کتاب یادگیری از طریق همیاری

در آغاز کتاب یادگیری از طریق همیاری، وضعیت کلاس‌های سنتی و نارضایتی معلمان از فضای غیرفعال درس توصیف شده و سپس نشان داده می‌شود که چرا سرعت رشد دانش و نیاز به مهارت‌های نو، روش‌های تازه‌ای مثل یادگیری از طریق همیاری را ضروری کرده است. در ادامه، کتاب سه مدل پداگوژی، آندراگوژی و سینرگوژی را کنار هم قرار می‌دهد و توضیح می‌دهد که سینرگوژی چگونه می‌کوشد بهترین ویژگی‌های دو مدل دیگر را در قالب کار تیمی و مسئولیت‌پذیری فراگیران ترکیب کند. 

نویسندگان در کتاب یادگیری از طریق همیاری، ابتدا تفاوت گروه و تیم و مفهوم همیاری و سینرژی را توضیح می‌دهند و سپس چهار طرح اصلی سینرگوژی را معرفی می‌کنند. در طرح کارآیی تیم، فراگیران پس از پیش‌مطالعه به‌ طور فردی آزمون می‌دهند، سپس در تیم‌ها پاسخ‌ها را به بحث می‌گذارند و با نمره‌گذاری مشترک، میزان سینرژی و کارآیی خود را می‌سنجند.

در طرح تدریس اعضای تیم، هر نفر بخشی از محتوا را می‌آموزد و به دیگران درس می‌دهد. طرح قضاوت عملکرد بر تدوین معیارهای روشن برای مهارت‌ها و ارزیابی نمونه‌کارها استوار است و طرح روشن‌سازی طرز برخورد به فراگیران کمک می‌کند نگرش‌های خود را بشناسند، با نگرش‌های دیگر مقایسه کنند و درباره‌ی تغییر آن‌ها آگاهانه تصمیم بگیرند.

چرا باید کتاب یادگیری از طریق همیاری را بخوانیم؟

این کتاب تصویری دقیق و مرحله‌به‌مرحله از اجرای یادگیری همیار در کلاس ارائه داده و نشان می‌دهد چگونه می‌توان انگیزه، مشارکت و مسئولیت‌پذیری فراگیران را بالا برد. خواننده با چهار طرح سینرگوژی، شیوه‌ی طراحی آزمون، تشکیل تیم‌ها، نقد کار تیمی و ارزیابی پیشرفت آشنا می‌شود و می‌تواند این الگوها را در درس‌ها و مقاطع مختلف بازطراحی کند.

خواندن کتاب یادگیری از طریق همیاری را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی کتاب یادگیری از طریق همیاری به معلمان مدارس، مدرسان دانشگاه، مربیان دوره‌های ضمن‌خدمت، طراحان آموزشی و مدیران آموزشی پیشنهاد می‌شود که به‌ دنبال جایگزین‌کردن تدریس صرفاً سخنرانی‌محور با الگوهای تعاملی و تیم‌محور هستند و می‌خواهند ساختار کلاس را بر پایه‌ی همیاری و مسئولیت مشترک یادگیری بازآرایی کنند.

بخشی از کتاب یادگیری از طریق همیاری

«موضوع درسی هرچه که باشد معمولاً به‌شکل یک نسخه‌خطی یا متنی که شامل اصول، برهان‌ها، حقایق، اطلاعات یا آمار مربوطه است، ارائه می‌شود. بعد از متن، سؤال‌هایی می‌آید که محتوی را تحت پوشش قرار می‌دهد. این سؤال‌ها معمولاً به شکل چندگزینه‌ای هستند. اگرچه شکل صحیح ـ غلط یا اشکال دیگر می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد، می‌توان دو نسخه پرسشنامه تهیه کرد که یکی را در خود طرح یادگیری استفاده کرد و دیگری را بعدا در پس آزمون، به منظور ارزیابی درک فردی مورد استفاده قرار داد. سؤال‌های چندگزینه‌ای باید طوری طرح شوند که از فراگیر بخواهد مفهوم درسی را به گونه‌ای به‌کار ببرد، نتیجه‌گیری کند، و یا از اصولی که قبلاً ارائه شده استنباطی داشته باشد.

این‌گونه سؤال‌ها به سؤال‌هایی که پاسخ به آنها صرفا مستلزم تعیین محل پاسخ در متن است، ترجیح دارد.

سؤال‌هایی نیز که شامل گزینه‌های ظاهرا پذیرفتنی ولی غیرمعتبر هستند از آن جهت مفیدند که به فراگیر کمک می‌کند آنچه که درواقع صحیح است را از گزینه‌های قالبی که ممکن است درست به‌نظر برسند ولی صحیح نیستند جدا کند.»