کتاب دستانی چنین کوچک

کتاب دستانی چنین کوچک (Such Small Hands) نوشته آندرس باربا، روایتی کوتاه و فشرده از ورود دختری به پرورشگاه است؛ دختری که پس از یک حادثه، با جهانی از کودکان روبه‌رو می‌شود که معصومیت در آن‌ها همیشه به شکل آشنای معمول دیده نمی‌شود. این داستان با تمرکز بر ترس، میل به تعلق، حسادت و خشونتی که در جمع‌های کودکانه شکل می‌گیرد، فضایی می‌سازد که هم ناآرام است و هم دقیق. کتاب حاضر را انتشارات کتاب فانوس با ترجمه ملیحه بهارلو منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب دستانی چنین کوچک

کتاب دستانی چنین کوچک نوشته آندرس باربا، داستانی کوتاه اما متراکم است که جهان کودکان را از زاویه‌ای دور از تصویرهای معمول نشان می‌دهد. ماجرا با مارینا آغاز می‌شود؛ دختری که پس از مرگ پدر و ازدست‌دادن مادر، به پرورشگاهی دخترانه فرستاده می‌شود. از همان ابتدا، فضای اثر بر پایه‌ی فقدان، شوک و ناتوانی در بیان احساسات شکل می‌گیرد. باربا به‌ جای آنکه کودکی را صرفاً قلمرو بی‌گناهی بداند، به لایه‌های تیره‌تر آن نزدیک می‌شود؛ جایی که ترس، کنجکاوی، میل به پذیرفته‌شدن و خشونت، همزمان در کنار هم حضور دارند.

کتاب در ضمن روایت ورود یک کودک آسیب‌دیده به محیطی تازه، تصویری از سازوکار یک جمع بسته هم هست؛ جمعی که با آمدن یک غریبه، تعادلش به‌هم می‌خورد. دختران پرورشگاه در آغاز شبیه یک بدن واحد به نظر می‌رسند، اما حضور مارینا مرزها، تفاوت‌ها و کشش‌های پنهان میان آن‌ها را آشکار می‌کند. روایت در بخش‌هایی از زاویه‌ی دید مارینا پیش می‌رود و در بخش‌هایی دیگر، صدای جمعی دختران را به میان می‌آورد. همین جابه‌جایی، حس ناامنی و ابهام را بیشتر می‌کند و نشان می‌دهد که در آن محیط، فرد و جمع مدام در حال بلعیدن یکدیگرند.

کتاب دستانی چنین کوچک از نظر حال‌وهوا، اثری آرام و در عین‌ حال نگران‌کننده است. عروسک، زخم، خوابگاه، زمین بازی و بازی‌های کودکانه در آن فقط جزئیات صحنه نیستند، بلکه به نشانه‌هایی از قدرت، طرد، تقلید و میل به تصاحب بدل می‌شوند. آندرس باربا جهانی می‌سازد که در آن محبت و آزار از هم جدا نمی‌شوند.

خلاصه داستان دستانی چنین کوچک

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

مارینا، دختری ۷ ساله، پس از یک تصادف که پدرش را می‌گیرد و مادرش را از او جدا می‌کند، به پرورشگاهی دخترانه فرستاده می‌شود. او با عروسکش وارد محیطی می‌شود که در ظاهر منظم و آرام است، اما زیر این نظم، رقابت، ترس و کشش‌های تند میان دخترها جریان دارد. حضور مارینا برای جمعِ ساکن پرورشگاه فقط آمدن یک عضو تازه نیست؛ او به‌تدریج به نقطه‌ای برای تمرکز حسادت، شیفتگی و خشونت بدل می‌شود. 

داستان، رابطه‌ی پیچیده‌ی مارینا و دختران دیگر را دنبال می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه سوگ، تنهایی و میل به تعلق می‌تواند در جهان کودکان به رفتارهایی پیش‌بینی‌ناپذیر تبدیل شود.

چرا باید کتاب دستانی چنین کوچک را بخوانیم؟

دلایل خواندن دستانی چنین کوچک را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تصویری کم‌سابقه از دنیای کودکان ارائه می‌دهد؛ تصویری که فقط بر معصومیت تکیه ندارد و به ترس، حسادت و میل به تعلق هم توجه می‌کند.
• روایت، سازوکار یک جمع بسته را نشان می‌دهد و روشن می‌کند که ورود یک غریبه چگونه تعادل پنهان میان اعضا را برهم می‌زند.
• خواندن این کتاب به درک دقیق‌تر پیوند میان سوگ، تنهایی و رفتارهای خشونت‌آمیز در سال‌های کودکی کمک می‌کند.
• جابه‌جایی زاویه‌ی دید میان مارینا و صدای جمعی دختران، تجربه‌ای متفاوت از خواندن یک داستان کوتاه پدید می‌آورد.

خواندن کتاب دستانی چنین کوچک را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

• علاقه‌مندان به رمان‌های کوتاه و فشرده که بر تنش روانی و فضای ناآرام تکیه دارند.
• خوانندگانی که به داستان‌هایی درباره‌ی کودکی، طردشدگی و میل به پذیرفته‌شدن علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند رابطه‌ی میان فرد و جمع را در یک محیط بسته و کودکانه دنبال کنند.
• مخاطبانی که از روایت‌های شخصیت‌محور با حال‌وهوای تیره و تأمل‌برانگیز لذت می‌برند.
• علاقه‌مندان به آثاری که خشونت پنهان در مناسبات روزمره را بدون توضیح‌دادن مستقیم نشان می‌دهند.

جوایز و افتخارات کتاب دستانی چنین کوچک

• یکی از بهترین رمان‌های سال ۲۰۱۷ به انتخاب گاردین

نظر افراد و مجله‌های مشهور درباره کتاب دستانی چنین کوچک

• «آندرس باربا نیازی به هیچ توصیه‌ای ندارد. او در این داستان جهانی خلق کرده که به شکل بی‌نقصی قوام یافته است و مهارتی از خود بروز داده که برای نویسنده‌ای به سن و سال او، فراتر از انتظار است.» (ماریو بارگاس یوسا)

اقتباس‌ها از کتاب دستانی چنین کوچک

ماریا مارتینز بایونا، نویسنده و کارگردان اسپانیایی، در سال ۲۰۲۰ این رمان کوتاه را دست‌مایه‌ی اقتباسی قرار داد و فیلمی کوتاه و ترسناک بر اساس آن ساخت. 

بخشی از کتاب دستانی چنین کوچک

«پدرش درجا مرد، مادرش در بیمارستان.

"پدرت درجا مرد، مادرت تو کماست." واژه‌ها مو به مو همین‌ها بودند؛ نخستین واژه‌هایی که مارینا شنید. این واژه‌ها را می‌شد لمس کرد، می‌شد دست گذاشت روی پیچ و خم‌شان: کلماتی باردار و نامفهوم.

"پدرت درجا مرد، مادرت تو کماست."

لب‌ها یک‌ریز بر خود جاری‌شان می‌کنند. واژه‌هایی خشک و تندوتیز را پیش می‌آورند؛ به هزاران شکل، سرزده و گاه ناخوانده و ناخواسته و ناگهان، گویی که بر مرغزاری جاری می‌شوند. مارینا بلد است بی‌غم و اندوه بر زبانشان بیاورد، مثل اسمی که برای غریبه‌ای بلندخوانی می‌کنیم. راحت؛ مثل آن که بگوید "اسمم ماریناست و هفت سالم است. پدرم درجا مرد، مادرم تو بیمارستان." 

دهانش به ندرت به حرف باز می‌شد و موقع صحبت لب‌هاش مات و بی‌حالت بود؛ فقط لب بالایی‌اش کمی از پایینی جلوتر می‌آمد. با این همه، هیچ حسی منتقل نمی‌کرد. گاهی کلمه‌هایش کند و نم‌نم پیش می‌آمدند، انگار از دوردست سرازیر می‌شدند. انگار کلمه‌ها او را برگزیده بودند و نه او آن‌ها را. بازگشتی غریب به خانه، به واژه‌ها؛ بازگشتی غریب به چیزهایی که در خانه آشیان کرده بودند. کلماتی عطرآگین. کلماتی که حجم و بعد می‌گیرند، به بالا و بیرون پرتاب می‌شوند و هوا را سنگین می‌کنند. چیزی می‌شوند. چیزی مشخص.»