کتاب روان کاوی و دازاین کاوی

کتاب روان کاوی و دازاین کاوی (Psychoanalysis And Daseinsanalysis) نوشته مدارد باس، از دل گفت‌وگوی روان‌ کاوی و اندیشه‌ی هایدگر بیرون می‌آید و نشان می‌دهد باس چگونه بعضی مفاهیم جاافتاده‌ی فرویدی را دوباره می‌سنجد. محور مهم اثر، مسئله‌ی انتقال و شیوه‌ی فهم رنج روانی است؛ اما بحث فقط نظری نمی‌ماند و با نمونه‌های بالینی پیش می‌رود. همین پیوند میان تأمل فلسفی و تجربه‌ی درمان، به متن جهت و کشش می‌دهد. رزگار محمدی و شهلا سلیمانی این کتاب را برای نشر لگا ترجمه کرده‌اند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب روان کاوی و دازاین کاوی

کتاب روان کاوی و دازاین کاوی نوشته‌ی مدارد باس در نقطه‌ای ایستاده که روان‌پزشکی، روان‌ کاوی و فلسفه به هم می‌رسند. باس که از شاگردان فروید بوده، در این اثر از دل تجربه‌ی درمانی و تأمل نظری به این پرسش نزدیک می‌شود که انسان را باید با چه زبانی فهمید. او از یک‌سو به دستاوردهای روان کاوی وفادار می‌ماند و از سوی دیگر، به بعضی پایه‌های فراروان‌شناختی آن اعتراض دارد. نتیجه، طرح دازاین کاوی است؛ رویکردی که به‌ جای تقلیل تجربه‌ی انسانی به سازوکارهای انتزاعی، می‌خواهد زیست‌جهان فرد، شیوه‌ی بودن او در جهان و معنای رنجش را جدی بگیرد.

این کتاب فقط مجموعه‌ای از بحث‌های مفهومی نیست. بخش مهمی از آن با شرح یک مورد بالینی مفصل پیش می‌رود؛ روایتی از بیماری که درمان او درمانگر را وادار می‌کند از توضیح‌های رایج فاصله بگیرد و به فهمی دیگر از توهم، اضطراب، بدن، میل، ترس و رابطه برسد. در این مسیر، متن نشان می‌دهد که باس نشانه‌های روانی را صرفاً اختلالی جدا از زندگی فرد نمی‌بیند، بلکه آن‌ها را در پیوند با محدودیت‌های وجودی، تربیت سخت‌گیرانه، تجربه‌ی گناه و ناتوانی در پذیرفتن بعضی امکان‌های زندگی بررسی می‌کند. فضای کتاب در رفت‌وآمد میان تحلیل نظری و مشاهده‌ی بالینی شکل می‌گیرد و همین رفت‌وآمد، آن را از یک متن صرفاً آموزشی یا صرفاً فلسفی جدا می‌کند.

کتاب روان کاوی و دازاین کاوی همچنین برای فهم نسبت مدارد باس با فروید اهمیت دارد. او نه در مقام رد کامل روان کاوی، بلکه در جایگاه کسی سخن می‌گوید که می‌خواهد از دل همان سنت، افق دیگری باز کند. در فصل‌های آغازین، تفاوت روان کاوی و دازاین کاوی، معنای اگزیستانس، جایگاه علم و پیش‌فرض‌های آن و مسئله‌ی آگاهی و ادراک مطرح می‌شود. در ادامه، نمونه‌های درمانی نشان می‌دهند این بحث‌ها فقط در سطح واژه‌ها باقی نمانده‌اند.

خلاصه کتاب روان کاوی و دازاین کاوی

کتاب روان کاوی و دازاین کاوی از این‌جا آغاز می‌شود که مدارد باس شباهت ظاهری روان‌ کاوی و دازاین‌ کاوی را کنار می‌زند و تفاوت بنیادین آن‌ها را توضیح می‌دهد. او سپس با شرح پرونده‌ی زنی که درگیر اضطراب شدید، توهم، فشارهای مذهبی و فروپاشی روانی است، نشان می‌دهد چرا توضیح‌های صرفاً فیزیولوژیک یا روان‌شناختی برای فهم رنج او کافی نیستند.

باس در روند درمان، به‌ جای بی‌اعتبارکردن تجربه‌های بیمار، معنای آن‌ها را در جهان زیسته‌ی او جست‌وجو می‌کند. از دل این مسیر، مسئله‌هایی مثل رابطه‌ی انسان با بدن، میل، ترس، گناه، عشق، وابستگی و امکان دگرگونی مطرح می‌شوند. کتاب در نهایت تصویری از دازاین‌ کاوی به دست می‌دهد که می‌خواهد درمان را از سطح برچسب‌زدن به سطح فهم شیوه‌ی بودن انسان برساند.

چرا باید کتاب روان کاوی و دازاین کاوی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب روان کاوی و دازاین کاوی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نسبت میان روان‌ کاوی فرویدی و دازاین‌ کاوی را به‌ صورت روشن و مستند بررسی می‌کند.
• متن نشان می‌دهد نشانه‌های روانی را می‌توان در پیوند با تجربه‌ی زیسته و وضعیت وجودی فرد فهمید.
• مطالعه‌ی موردی مفصل کتاب، مسیر شکل‌گیری و تغییر نگاه درمانگر را به‌ صورت عینی نشان می‌دهد.
• کتاب برای فهم نقد باس به مفاهیم فراروان‌شناختی فروید منبعی مستقیم و پرجزئیات است.
• خواننده با نقش مفاهیمی مثل آگاهی، زیست‌جهان، بدن، میل و گناه در فرایند درمان آشنا می‌شود.

خواندن کتاب روان کاوی و دازاین کاوی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

• دانشجویان و پژوهشگران روان‌شناسی، روان‌پزشکی و مشاوره که می‌خواهند با دازاین‌ کاوی آشنا شوند.
• علاقه‌مندان به اندیشه‌ی هایدگر که می‌خواهند کاربرد آن را در درمان و فهم رنج روانی ببینند.
• خوانندگانی که به تاریخ تحول روان‌ کاوی و نقدهای درون‌سنتی آن علاقه دارند.
• درمانگرانی که می‌خواهند درباره‌ی معنای نشانه‌های روانی فراتر از تبیین‌های رایج فکر کنند.
• مخاطبانی که از متن‌های بالینی همراه با بحث‌های مفهومی و فلسفی استقبال می‌کنند.

بخشی از کتاب روان کاوی و دازاین کاوی

«بیماری که در خلال این کتاب با اسم دکتر کابلینگ شناخته می‌شود، در جامعه‌ای فرقه‌ای با محیطی به‌شدت ریاضت‌مآبانه بزرگ ‌شده است. مشخصهٔ آن اشتیاق بی‌حدوحصر برای ریاضت ‌دادن به بدن و همهٔ چیزهای (میل و غریزهٔ جنسی) مرتبط با آن است. او با خودانگاره‌ای بی‌رحمانه که از کودکی بر او تحمیل‌ شده بود، همیشه سعی می‌کرد در تمام ‌کارها و وظایف ازخودگذشتگی و فداکاری بی‌اندازه از خود نشان دهد. با این شدت از سخت‌گیری و با برخورداری از هوش فوق‌العاده، ارادهٔ قوی، انضباط شخصی بالا و با گذر از سختی‌ها و مشقت‌های بیرونی فراوان توانسته بود به مدیریت یک آسایشگاه روان‌پزشکی مهم دست یابد. سال‌ها خودش را وقف خدمت به این مؤسسه کرده بود که بسیاری از افراد از فواید آن بهره‌مند شده بودند. در این روند او چنان خودش را فرسوده کرده بود که در سن سی‌وشش‌سالگی -اندکی قبل‌از شروع فرایند تحلیل، در آستانهٔ فروپاشی روانی و جسمی قرار داشت. می‌توان با قاطعیت گفت از اوایل جوانی و به‌‌‌مدت چندین ماه دچار افسردگی‌های متوالی شده بود. از نگاه علم پزشکی علت آن اختلالات درون‌زا بود. باوجوداین‌، تا حدودی بیمار بدون کمک بیرونی از این مراحل دشوار گذر کرد. یک سال پیش‌از شروع تحلیل، پدر سالخورده‌اش را از دست‌ داد. از آن زمان به بعد، زوال آشکار شد. هرروز بیشتر به ضعف درونی، کمبود هیجان و عواطف، تحجر روح و ناتوانی در تفکر دچار می‌شد. به‌گونه‌ای که خود را در فهم و حتی حفظ مطالعات روزانه ناتوان می‌دید. ازآنجاکه خلاقیت و تمرکز ذهنی‌اش را از دست ‌داده بود گاهی ساعت‌ها در مکانی خاص می‌نشست و بدون درک زمان و توان تفکر، به فضای ثابتی چشم می‌دوخت. از بی‌خوابی و فشار عصبی نیز رنج می‌برد.»