کتاب روان شناسی سالمندی

کتاب روان شناسی سالمندی نوشته حسن عبداله زاده، حسین زارع و آناهیتا خدابخشی کولائی، منبعی دانشگاهی برای دانشجویان روان‌شناسی و مشاوره است و به‌ طور تخصصی به دوره‌ی سالمندی، ویژگی‌های تحولی، مسائل روان‌شناختی و اصول مشاوره با سالمندان می‌پردازد. تمرکز اصلی کتاب بر پیوند مباحث نظری رشد و سالمندی با کاربردهای مشاوره‌ای و بالینی است و تلاش شده نگاه مثبت‌نگر به سالمندی در کنار بررسی اختلالات و مشکلات این دوره حفظ شود. نشر دانشگاه پیام نور این کتاب را منتشر کرده است. نسخه الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب روان شناسی سالمندی

کتاب روان شناسی سالمندی، اثری آموزشی است که توسط حسن عبدالله زاده، حسین زارع و آناهیتا خدابخشی کولائی به عنوان منبع درسی دانشگاه پیام نور تدوین شده است و با توجه به افزایش جمعیت کهنسالان، بر ضرورت به‌روزرسانی نگرش‌های اجتماعی و نظام آموزشی در قبال این دوره از گستره‌ی عمر تأکید دارد. 

این کتاب به کالبدشکافی نظریه‌های جامعه‌شناختی (مانند عدم تعهد، فعالیت و استمرار) و دیدگاه‌های روان‌شناختی متفکرانی چون یونگ، اریکسون، بوهلر، پک، لابووی-ویف و فولر درباره‌ی ایمان و معنویت می‌پردازد و با تکیه بر مفهوم سالمندی مثبت و پیری فعال، اصول سالمندی موفق را بر پایه‌ی نظریه‌ی بالتز تبیین می‌کند.

حسن عبدالله زاده، حسین زارع و آناهیتا خدابخشی کولائی به ابعاد آسیب‌شناختی و بالینی این دوران اشاره دارند و با بررسی اختلالات عصبی‌شناختی شایع نظیر دلیریوم، دمانس و آلزایمر در کنار اختلالات افسردگی و اضطرابی، روش‌های ارزیابی روان‌شناختی، معاینه‌ی وضعیت روانی و نحوه‌ی مدیریت پدیده‌ی تبعیض سنی را آموزش می‌دهند. 

کتاب روان شناسی سالمندی راهبردهای مشاوره و روان‌درمانی اختصاصی سالمندان را نیز مرور می‌کند.

خلاصه کتاب روان شناسی سالمندی

کتاب روان شناسی سالمندی با طرح این پرسش آغاز می‌شود که سالمندی چیست و از چه سنی و با چه ویژگی‌هایی باید از این دوره سخن گفت. نویسندگان ابتدا سالمندی را در پیوستار رشد انسان قرار می‌دهند و نشان می‌دهند که چگونه عوامل زیستی، روان‌شناختی، اجتماعی و فرهنگی در کنار هم تجربه‌ی پیری را شکل می‌دهند. 

سپس با مرور نظریه‌های مهم رشد و سالمندی، از اریکسون و پک تا بالتز و فولر، به مفاهیمی مانند انسجام من، خبرگی هیجانی، ایمان عمیق در اواخر عمر و سالمندی مثبت می‌پردازند. در کتاب ابعاد منفی مانند ترس از مرگ، از دست دادن نقش‌ها، بیماری‌های مزمن و تبعیض سنی در کنار ابعاد مثبت مثل فرصت بازنگری زندگی، تعمیق روابط خانوادگی، رشد معنوی و امکان پیری فعال بررسی شده است. 

بخش مهمی از کتاب به اختلالات شایع در سالمندی، ارزیابی روان‌شناختی، مهارت‌های ارتباطی با سالمندان و اصول مشاوره و روان‌درمانی اختصاص دارد و در سراسر متن بر نقش احترام، حمایت خانوادگی، معنویت و برنامه‌ریزی آگاهانه برای دوران بازنشستگی تأکید شده است.

چرا باید کتاب روان شناسی سالمندی را بخوانیم؟

کتاب، تصویری چندبعدی از دوره‌ی سالمندی ارائه می‌کند که هم تغییرات زیستی و شناختی را توضیح می‌دهد و هم به جنبه‌های هیجانی، معنوی و خانوادگی می‌پردازد. خواننده با نظریه‌های اصلی رشد در اواخر عمر، اختلالات شایع، شیوه‌های ارزیابی و اصول مشاوره با سالمندان آشنا می‌شود و در کنار آن با نمونه‌ها، سؤالات تفکری و راهنماهای عملی برای مطالعه و تدریس روبه‌رو است که فهم مطالب را عمیق‌تر می‌کند.

خواندن کتاب روان شناسی سالمندی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب روان شناسی سالمندی به دانشجویان و اساتید روان‌شناسی، مشاوره و رشته‌های مرتبط پیشنهاد می‌شود. این کتاب همچنین به متخصصان بالینی، کارکنان مراکز سالمندان، پژوهشگران حوزه‌ی سالمندی و افرادی که به‌ دنبال درک علمی‌تر تجربه‌ی سالمندی، نقش خانواده و مداخله‌های روان‌شناختی در این دوره هستند توصیه می‌شود.

بخشی از کتاب روان شناسی سالمندی

«نظریۀ یونگ: یونگ (۱۹۳۰) مراحل زندگی را به چهار دورۀ کلی دسته‌بندی کرده است: کودکی، جوانی، میانسالی و پیری. یونگ خاطرنشان ساخت که در نیمۀ اول زندگی باید روی دنیای عینی واقعیت، یعنی تحصیلات، شغل و خانواده تمرکز کنیم. در مقابل، نیمۀ دوم زندگی باید به دنیای درونی که پیش از این نادیده گرفته شده است، پرداخته شود. نگرش شخصیت باید از برون‌گرایی به درون‌گرایی تغییر کند؛ تمرکز بر هوشیاری باید با آگاهی از ناهوشیار تعدیل شود و تمایلات ما باید از مسائل مادی به مسائل معنوی، فلسفی و شهودی تغییر یابد؛ بنابراین، در میانسالی به طور طبیعی فرایند تحقق بخشیدن یا پروراندن خود را شروع می‌کنیم. اگر بتوانیم ناهوشیار را با هوشیار ادغام کنیم، در وضعیتی قرار می‌گیریم که می‌توانیم به سلامت روانی خوبی دست یابیم؛ وضعیتی که یونگ آن را تفرد نامید. بیماران سالمند و میانسالی که به یونگ مراجعه می‌کردند، نومیدانه به هدف‌ها و سبک زندگی گذشته می‌چسبیدند و بی‌هدف در زندگی پیش می‌رفتند. یونگ به این افراد کمک می‌کرد ابتدا با پیدا کردن معنی در مرگ، هدف‌های تازه‌ای ایجاد کنند و در زندگی معنی بیابند.»