کتاب تنظیم شرایط محیطی

کتاب تنظیم شرایط محیطی نوشته نسیبه صدفی و سیدشرف الدین حسینی، رابطه‌ی اقلیم، ساختمان و آسایش انسان را بررسی می‌کند. موضوع اصلی این کتاب، شناخت نیروهای طبیعی و استفاده از آن‌ها در طراحی فضاهایی است که شرایط زندگی مطلوب‌تری فراهم کنند و مصرف انرژی کمتری داشته باشند. نویسندگان از منابع انرژی و عوامل آب‌وهوایی آغاز کرده‌اند و سپس به هندسه‌ی خورشید، آسایش حرارتی و اصول معماری اقلیمی رسیده‌اند. انتشارات دانشگاه پیام نور این کتاب را منتشر کرده است. تفاوت نیازهای طراحی در اقلیم‌های ایران، یکی از محورهای بحث است؛ زیرا تصمیمی مناسب برای منطقه‌ای خشک، الزاماً برای ساحلی مرطوب مناسب نیست. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تنظیم شرایط محیطی

کتاب تنظیم شرایط محیطی نوشته نسیبه صدفی و سیدشرف الدین حسینی، موضوع طراحی هماهنگ با محیط را از پیوند میان دانش اقلیم و نیازهای ساکنان ساختمان دنبال می‌کند. نویسندگان، تأمین آسایش را صرفاً مسئله‌ی گرم‌کردن یا سردکردن هوا نمی‌دانند؛ دمای سطوح، رطوبت، حرکت هوا، پوشش و میزان فعالیت انسان نیز در احساس راحتی نقش دارند. این کتاب شش فصل دارد. فصل مفاهیم پایه، منابع انرژی تجدیدپذیر و تجدیدناپذیر، عوامل اقلیمی و تقسیمات اقلیمی ایران را معرفی می‌کند. فصل هندسه خورشید، زوایای تابش، طول روز، نمودارهای مسیر حرکت خورشید و نقاله‌ی خورشیدی را توضیح می‌دهد. فصل آسایش اقلیمی نیز رابطه‌ی بدن و محیط را بررسی کرده است و چگونگی تعیین محدوده‌ی آسایش را شرح می‌دهد. ترتیب مباحث، زمینه‌ای برای فهم ارتباط داده‌های آب‌وهوایی با تصمیم‌های معماری فراهم می‌کند. خواننده با مفاهیمی مانند دمای تر و خشک، نقطه‌ی شبنم، درجات روز و نمودار سایکرومتریک آشنا می‌شود؛ مفاهیمی که برای تحلیل وضعیت محیط و برآورد نیازهای حرارتی ساختمان به کار می‌آیند.
کتاب تنظیم شرایط محیطی در فصل اصول معماری اقلیمی، بحث را به اجزای بنا و تصمیم‌های طراحی نزدیک‌تر می‌کند. تأثیر آفتاب بر پنجره، طراحی سایه‌بان، سایه‌اندازی درختان و ساختمان‌ها بر یکدیگر، رفتار دیوارها در برابر رطوبت و سازوکار تهویه‌ی طبیعی از موضوعات این فصل هستند. بررسی موقعیت، اندازه و نوع بازشوی پنجره نشان می‌دهد که جزئیات طراحی چگونه بر جریان هوا در فضای داخلی اثر می‌گذارند. فصل مبانی انتقال حرارت در ساختمان، هدایت، همرفت، تابش و تبخیر را در کنار عایق‌های حرارتی و طراحی پوسته مطرح می‌کند. فصل پایانی به سامانه‌های فعال و غیرفعال خورشیدی و نمونه‌هایی از معماری اقلیمی اختصاص دارد؛ ساختمان رایش تاگ، ساختمان البحر و تالار شهر لندن از مصادیق معرفی‌شده هستند. هدف‌های یادگیری و خودآزمایی‌های چهارگزینه‌ای، وجه درسی این کتاب را مشخص می‌کنند. نمودارها، جدول‌ها و مثال‌های محاسباتی نیز امکان دنبال‌کردن ارتباط میان تعریف‌ها و سنجش‌های محیطی را فراهم کرده‌اند. توجه به چهار اقلیم ایران باعث شده است بحث طراحی به یک وضعیت آب‌وهوایی محدود نماند و تفاوت مسئله‌ها در مناطق مختلف روشن شود.

خلاصه کتاب تنظیم شرایط محیطی

پیام اصلی کتاب تنظیم شرایط محیطی این است که طراحی ساختمان باید از شناخت شرایط محیطی و نیازهای حرارتی انسان آغاز شود. خورشید، باد، دما، رطوبت و بارندگی، هم بر رفتار ساختمان اثر می‌گذارند و هم احساس آسایش ساکنان را تغییر می‌دهند. نویسندگان ابتدا ویژگی‌های این عوامل و شیوه‌های سنجش آن‌ها را توضیح می‌دهند. سپس موقعیت خورشید و میزان دریافت تابش را به موضوع طراحی پیوند می‌زنند. بحث آسایش نشان می‌دهد که یک دمای ثابت، به‌تنهایی معیار کافی برای راحتی نیست؛ فعالیت، لباس و دمای سطوح پیرامون نیز اهمیت دارند. مباحث بعدی، کنترل تابش، تهویه‌ی طبیعی، مقابله با رطوبت و کاهش انتقال حرارت را بررسی می‌کنند. نتیجه‌ی محتوایی این مسیر، شناخت امکان‌های محیط برای کاهش نیاز انرژی و تأمین شرایط مطلوب زندگی است؛ امکان‌هایی که در هر اقلیم باید متناسب با ویژگی‌های همان منطقه ارزیابی شوند.

چرا باید کتاب تنظیم شرایط محیطی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب تنظیم شرایط محیطی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب ارتباط عوامل اقلیمی با انتخاب مصالح، جهت‌گیری بنا و طراحی بازشوها را توضیح می‌دهد.
• خواننده با شیوه‌ی استفاده از نمودارهای خورشیدی و زیست‌اقلیمی آشنا می‌شود.
• مباحث آسایش حرارتی، نقش هم‌زمان شرایط محیط و ویژگی‌های کاربران را روشن می‌کنند.
• خودآزمایی‌ها امکان مرور مفاهیم و سنجش یادگیری را فراهم می‌کنند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب تنظیم شرایط محیطی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان معماری که به شناخت مبانی طراحی اقلیمی نیاز دارند.
• طراحانی که رابطه‌ی پوسته، بازشو و سایه‌بان را با آسایش حرارتی بررسی می‌کنند.
• علاقه‌مندان به شناخت نقش انرژی خورشیدی و تهویه‌ی طبیعی در ساختمان.