کتاب مقدمه ای بر روان شناسی دین

کتاب مقدمه ای بر روان شناسی دین نوشتهٔ دکتر مرتضی ترخان، دکتر منصور بیرامی، دکتر حسن شمس، دکتر حسن عبداله زاده و دکتر محمدعلی گودرزی است و نشر ارجمند آن را منتشر کرده است.

درباره کتاب مقدمه ای بر روان شناسی دین

کاوش‌های بین‌فرهنگی جدید که توسط روان‌پزشکان، روان‌شناسان، جامعه‌شناسان و دیگر متخصصان علوم رفتاری انجام گرفته، مشخص کرده است که دین نقش تعیین‌کننده‌ای در سلامت جسمی و روانی افراد در جوامع مختلف دارد. به دیگر سخن، بسیاری از محققان بر این باورند هنگامی که روش‌های سنتی و رایج نمی‌توانند اختلال‌های روانی و جسمانی را درمان کنند، می‌توان با بهره‌گیری از باورهای دینی و اعتماد به قدرت نامحدود خداوند دردهای جسمانی و روانی ناشی از بیماری‌ها را کاهش داد. امروز، چنین باوری نه‌تنها در جوامع شرقی، بلکه در میان پیروان همهٔ ادیان سراسر جهان، رواج یافته‌ است. به همین جهت، بسیاری از درمانگران معتقدند که ایمان به خداوند و عمل به آموزه‌های دینی و شعائر مذهبی از جمله عوامل مؤثر در تحمل سختی‌ها و سازگاری انسان با موقعیت‌های مختلف زندگی، به‌ویژه شرایط استرس‌زاست؛ زیرا می‌تواند موجبات معنادهی به مرگ و زندگی، احساس نزدیکی به دیگران، سخت‌کوشی و مقاومت در برابر مشکلات، آرامش هیجانی، کنترل خشم و احساس امیدواری در برابر ناملایمات و بیماری‌های سخت جسمانی و روانی را فراهم سازد.

مؤلفین این کتاب از این قرار هستند: 

دکتر مرتضی ترخان، دانشیار دانشگاه پیام نور

دکتر منصور بیرامی، استاد دانشگاه تبریز

دکتر حسن شمس، دانشیار دانشگاه قزوین

دکتر حسن عبداله زاده، استادیار دانشگاه پیام نور

دکتر محمدعلی گودرزی، استاد دانشگاه شیراز

خواندن کتاب مقدمه ای بر روان شناسی دین را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به پژوهشگران رشتهٔ روان‌شناسی پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب مقدمه ای بر روان شناسی دین

«تعریف‌های متعددی که تاکنون از روان‌شناسی دین ارائه شده است، بیانگر تنوع نظریه‌ها و دیدگاه‌ها در این رابطه است. مطالعه اجمالی نظریه‌های مهم روان‌شناسی دین علاوه بر این‌که به فهم نظر روان‌شناسان برجسته درباره دین کمک می‌کند، تفاوت‌های این دیدگاه‌های علمی با مبانی دین مبین اسلام را نیز برجسته می‌سازد. ازآنجاکه نظریه، زیربنای کاربست‌های برآمده از یک علم است، ضروری است نقاط ضعف و قوت هر نظریه متناسب با شرایط هر جامعه تبیین شود. ازاین‌رو در این فصل به‌اختصار و با استفاده از منابع معتبر فارسی و انگلیسی موجود به معرفی نظریات مهم پرداخته می‌شود.

نظریه‌ها در هر علمی از اهمیت بنیادین برخوردار هستند. روان‌شناسی دین نیز از این قانون مستثنا نیست. علاقه به جمع‌آوری داده‌های عینی و تجربی در سال‌های اخیر به‌شدت افزایش‌یافته است. در کشور ما نیز این علاقه علمی چشمگیر بوده است به‌صورتی که در سال‌های گذشته مقیاس‌ها و تحقیقات متعددی با موضوع ابزارهای سنجش درباره دین و معنویت ساخته‌شده است و مکرراً نیز توسط محققان داخلی مورد استفاده قرارگرفته است. اما نکته اساسی این است که گردآوری داده‌ها و اطلاعات در این زمینه، زمانی می‌تواند در مسیر درست و منطقی قرار گیرد که بر اساس بنیان‌های نظری روان‌شناسی دین باشد. اگر این اتفاق نیفتد بعید نیست که مسیر تحقیق و اندازه‌گیری متناسب با اصول دینی مدنظر نباشد و بعضاً مسیری مخالف را طی کند. نظریه‌های روان‌شناسی دین با ارتباط علمی و منطقی که بین روان‌شناسی و دین برقرار می‌کنند علاوه بر اینکه جنبه‌های محتوایی مورد غفلت واقع‌شده هر علم را پر می‌کند؛ جایگاه هرکدام (علم و دین) در فعالیت‌های تجربی و کاربردی را نیز مشخص می‌کند.

آشنایی با نظریه‌های روان‌شناسی دین از چند جهت اهمیت دارد.

"یکی از شیوه‌های غیر دین‌داران در به چالش کشیدن دین، استفاده ازنظریات برخی روان‌شناسان در خصوص علل پذیرش دین است. آنان درصدد هستند این ادعا را ثابت کنند که دین واقعیتی ورای اعتقاد دین‌داران ندارد و آنچه مؤمنان را به پذیرش دین کشانده است، نه پشتوانه‌های منطقی و استدلالی بر باورهای دینی، بلکه امور غیرمعرفتی مانند عقده‌های روانی، ترس، فقر و استثمار است"(قائمی نیا، ۱۳۷۹). آشنایی با نظریه‌های مختلف و سیر تحول نظریه‌ها باعث می‌شود با استفاده از همان نظریه‌های روان‌شناسی دین تبیین‌های منطقی و قانع‌کننده‌ای داشته باشیم.»