کتاب دولت اسلامی و نظام توزیع درآمد

کتاب دولت اسلامی و نظام توزیع درآمد نوشته‌ی وهاب قلیچ اثری است که به رابطه‌ی اندازه و نقش دولت با عدالت توزیعی و نابرابری درآمد در یک چارچوب اسلامی می‌پردازد. کامران ندری بر این کتاب مقدمه نوشته و نشر دانشگاه امام صادق علیه‌السلام آن را منتشر کرده است. نویسنده با تکیه بر منابع قرآنی و روایی در کنار ادبیات اقتصاد متعارف تلاش کرده است جایگاه دولت اسلامی را در توزیع درآمد و پیامدهای کوچک‌سازی دولت بر عدالت اقتصادی بررسی کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب دولت اسلامی و نظام توزیع درآمد

کتاب دولت اسلامی و نظام توزیع درآمد اثری پژوهشی است که از متن پایان‌نامه‌ی کارشناسی ارشد وهاب قلیچ در دانشگاه امام صادق علیه‌السلام شکل گرفته است. نویسنده در مقدمه توضیح داده است که هدف اصلی او پیوند دو بحث مهم «نقش و اندازه‌ی دولت» و «توزیع درآمد» در فضای اقتصاد ایران و در چارچوب مبانی اسلامی است. کتاب دولت اسلامی و نظام توزیع درآمد در هفت فصل تنظیم شده است. در فصل اول کلیات، ضرورت بحث، اهداف، سؤال‌های اصلی، ادبیات موضوع، جنبه‌های نوآوری، روش تحقیق و فرضیه‌ها معرفی شده است. فصل دوم به عدالت اقتصادی و توزیع درآمد اختصاص دارد و در آن، دسته‌بندی نظریه‌های عدالت، دیدگاه اندیشمندان غیراسلامی و اسلامی و سپس مفهوم توزیع عادلانه‌ی درآمد بررسی شده است. در این فصل، نام‌هایی مانند افلاطون، ارسطو، روسو، هایک، راولز، سن، نوزیک، والزر و در کنار آن‌ها فارابی، خواجه نصیر، ابن‌خلدون، سید قطب، شهید صدر و شهید مطهری مطرح شده است. در ادامه‌ی کتاب دولت اسلامی و نظام توزیع درآمد، فصل سوم نقش و اندازه‌ی دولت در توزیع درآمد در اقتصاد متعارف را توضیح می‌دهد و به مباحثی مانند دخالت دولت، نابرابری درآمدی، عوامل نابرابری و بنیان نظری نقش دولت در توزیع می‌پردازد. فصل چهارم به‌عنوان مهم‌ترین بخش مبانی نظری، گستره‌ی دخالت دولت در اقتصاد اسلامی، اهداف اقتصادی دولت اسلامی، نسبت اسلام و نابرابری درآمد و اقدامات دولت اسلامی برای برقراری توزیع عادلانه‌ی درآمد را طرح کرده است. فصل پنجم کتاب دولت اسلامی و نظام توزیع درآمد شاخص‌های توزیع درآمد و شاخص‌های اندازه‌گیری اندازه‌ی دولت را معرفی می‌کند و نقش حاکمیتی و تصدی‌گری دولت را از هم تفکیک می‌کند. در فصل ششم، نویسنده با استفاده از داده‌های آماری ایران و یک مدل اقتصادسنجی (مدل خودتوضیحی با وقفه‌های گسترده) اثر تعدیل اندازه‌ی دولت در دو بعد حاکمیتی و تصدی‌گری را بر شاخص‌های منتخب توزیع درآمد طی دوره‌ی ۱۳۴۸ تا ۱۳۸۵ تحلیل کرده است. فصل هفتم نیز به جمع‌بندی، نتیجه‌گیری و ارائه‌ی پیشنهادهایی برای سیاست‌گذاری اقتصادی در ایران اختصاص دارد.

خلاصه کتاب دولت اسلامی و نظام توزیع درآمد

نویسنده در این کتاب ابتدا نشان می‌دهد که در فضای پس از انقلاب اسلامی، دو دغدغه‌ی بزرگ «برقراری عدالت اقتصادی» و «کوچک‌سازی دولت و اجرای سیاست‌های اصل ۴۴» هم‌زمان مطرح شده‌اند و لازم است رابطه‌ی این دو به‌طور دقیق بررسی شود. بر این اساس، هدف اصلی اثر شناسایی و معرفی اقدامات و سیاست‌های لازم دولت اسلامی برای کاهش نابرابری‌های درآمدی و برقراری توزیع عادلانه‌ی درآمد است. در بخش نظری، کتاب مفهوم عدالت اقتصادی را از منظر مکاتب مختلف و اندیشمندان اسلامی و غیراسلامی مرور می‌کند و سپس معیارهای توزیع عادلانه‌ی درآمد را در نظام سرمایه‌داری، سوسیالیستی و در اقتصاد اسلامی مقایسه می‌کند. در بخش کاربردی، نویسنده با تفکیک نقش حاکمیتی و تصدی‌گری دولت، شاخص‌هایی برای اندازه‌گیری هر یک تعریف می‌کند و با تحلیل رگرسیونی داده‌های اقتصاد ایران بررسی می‌کند که کاهش اندازه‌ی دولت در بعد تصدی‌گری و تقویت بعد حاکمیتی چه اثری بر شاخص‌های توزیع درآمد و سطح نابرابری دارد.

چرا باید کتاب دولت اسلامی و نظام توزیع درآمد را بخوانیم؟

این کتاب تصویری منسجم از پیوند میان عدالت اقتصادی، اندازه‌ی دولت و سیاست‌های تعدیل در ایران ارائه کرده است و تلاش کرده این مباحث را با مبانی قرآنی و روایی پیوند دهد. خواننده با مطالعه‌ی آن با طیفی از نظریه‌های عدالت، جایگاه دولت اسلامی در توزیع درآمد و نتایج تجربی تغییر اندازه‌ی دولت در اقتصاد ایران آشنا می‌شود.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران اقتصاد، به‌ویژه اقتصاد اسلامی، سیاست‌گذاران حوزه‌ی عدالت توزیعی، و علاقه‌مندان به مباحث اصل ۴۴ و کوچک‌سازی دولت پیشنهاد می‌شود که به‌دنبال درکی تحلیلی از رابطه‌ی دولت اسلامی و نابرابری درآمد هستند.