کتاب اختلاف الحدیث

کتاب اختلاف الحدیث نوشته سیدهاشم هاشمی و ترجمه علی ثقفیان و مرتضی اوحدی توسط انتشارات دانشگاه امام صادق (ع) منتشر شده است. این اثر از دل تقریرات مباحث سیدعلی سیستانی شکل گرفته و به یکی از پرسش‌های مهم در حوزه‌ی دانش حدیث پرداخته است؛ اینکه چرا میان برخی احادیث ناسازگاری دیده می‌شود و این ناسازگاری چه پیامدهایی در فهم دین بر جا می‌گذارد. کتاب حاضر به بیان نمونه‌های تعارض بسنده نمی‌کند و مسیر تاریخی، علل پدیدآمدن اختلاف و شیوه‌های مواجهه با آن را نیز بررسی می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب اختلاف الحدیث

کتاب اختلاف الحدیث نوشته‌ی سیدهاشم هاشمی بر پایه‌ی تقریرات مباحث سیدعلی سیستانی تنظیم شده است. محور اصلی اثر بررسی پدیده‌ی اختلاف میان احادیث است؛ پدیده‌ای که به فهم حکم شرعی، ارزیابی اعتبار نقل‌ها، شناخت شیوه‌ی بیان معصومان (ع) و حتی داوری درمورد راویان پیوند می‌خورد. اثر از آغاز روشن می‌کند که هر اختلافی لزوماً واقعی نیست و بخشی از ناسازگاری‌های دیده‌شده، از ناآگاهی نسبت به سبک بیان، شرایط صدور حدیث یا شیوه‌ی انتقال آن پدید می‌آید.

کتاب اختلاف الحدیث در دو فصل اصلی سامان یافته است. فصل اول به تاریخچه و پیامدهای اختلاف میان احادیث می‌پردازد و بحث را از نخستین زمان احساس این مشکل در میان مسلمانان آغاز می‌کند. در این بخش موضوعاتی مانند مرحله‌ی دریافت سخنان پیامبر، مرحله‌ی نشر احادیث توسط صادقین، تأثیر اختلاف حدیث بر مسائل اعتقادی و روش‌های به‌کاررفته برای حل این مشکل طرح شده‌اند.

فصل دوم کتاب اختلاف الحدیث به‌سراغ عوامل ایجاد اختلاف می‌رود و سه محور مهم را پیش می‌کشد؛ ناآگاهی از مدلول‌های نصوص شرعی، نقش ائمه در پدیدآمدن برخی تفاوت‌های روایی در شرایط خاص و نقش راویان و ناقلان و ناسخان در ایجاد یا تشدید اختلاف. موضوعاتی مانند تقیه، توریه، کتمان، جعل حدیث، تحریف، تصحیف و تقطیع نیز در بررسی شده‌اند. این کتاب روایات، تحلیل تاریخی و بررسی رجالی را در کنار هم قرار داده است.

عنوان فرعی اثر عبارت است از: کاوشی تحلیلی در سیر پیدایش، زمینه‌ها و پیامدها؛ تقریرات مباحث آیت‌الله العظمی سیدعلی سیستانی.

خلاصه کتاب اختلاف الحدیث

کتاب مسیر شکل‌گیری ناسازگاری‌های روایی را از صدر اسلام تا دوره‌های بعدی دنبال می‌کند و می‌کوشد نشان دهد که اختلاف میان احادیث همیشه به‌معنای تعارض واقعی نیست. اثر، بخشی از این مسئله را به تفاوت در شیوه‌ی دریافت و نقل سخنان پیامبر و ائمه نسبت می‌دهد و بخشی دیگر را به عواملی مانند ناآشنایی با ناسخ و منسوخ، تفاوت موقعیت پرسش‌گران، تقیه، توریه، جعل، تحریف و دخالت ناقلان و ناسخان. در ادامه، کتاب پیامدهای این اختلاف‌ها را در فقه، اعتقاد و ارزیابی راویان بررسی می‌کند و نشان می‌دهد عالمان حدیث برای رفع این مشکل چه مسیرهایی را در پیش گرفته‌اند.

چرا باید کتاب اختلاف الحدیث را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب اختلاف الحدیث را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب ریشه‌های تاریخی و علمی اختلاف میان احادیث را بررسی می‌کند.
• خواننده با عواملی مانند تقیه، توریه، جعل، تحریف و تفاوت در نقل حدیث آشنا می‌شود.
• این اثر نشان می‌دهد ناسازگاری ظاهری روایات چگونه بر فقه و اعتقاد اثر می‌گذارد.
• کتاب فقط به طرح مسئله بسنده نمی‌کند و روش‌های عالمان برای رفع تعارض را هم مرور می‌کند.
• مطالعه‌ی این اثر برای فهم نسبت میان متن حدیث، راوی و شرایط صدور روایت سودمند است.

خواندن کتاب اختلاف الحدیث را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب اختلاف الحدیث به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• پژوهشگران و دانشجویانی که درمورد حدیث، فقه و اصول پرسش‌های جدی دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند علل اختلاف میان روایات را بدانند.
• کسانی که به مباحث مربوط به اعتبار حدیث و نقش راویان علاقه دارند.
• مخاطبانی که می‌خواهند با پیوند میان تاریخ حدیث و مسائل اعتقادی آشنا شوند.
• علاقه‌مندانی که از بحث‌های تحلیلی در حوزه‌ی میراث روایی شیعه استقبال می‌کنند.