کتاب قصه گویی و سلامت روان

کتاب قصه گویی و سلامت روان (مروری بر قصه‌گویی و کاربرد آن در علم روان‌شناسی) نوشته‌ سلیمان شهبازی و مژگان دارابی مروری تحلیلی بر جایگاه قصه در شکل‌گیری ذهن، هیجان و هویت انسان است. نویسندگان در این اثر به پیوند قصه‌گویی با روان‌شناسی رشد، روان‌درمانی، علوم اعصاب و فرهنگ می‌پردازند و نشان می‌دهند روایت چگونه در تجربه‌ی روزمره و رنج‌های روانی حضور دارد. ساختار کتاب از مبانی مفهومی و فلسفی شروع می‌شود و تا مباحث عصب‌شناختی، رشد کودک و مداخلات عملی در حوزه‌ی سلامت روان ادامه می‌یابد. نشر کنکاش این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب قصه گویی و سلامت روان

کتاب قصه گویی و سلامت روان باتکیه‌بر رویکردی میان‌رشته‌ای تلاش می‌کند تا نشان دهد ذهن انسان از اساس روایی عمل می‌کند و بدون قصه نمی‌توان تجربه، هیجان و هویت را فهمید. نویسندگان کتاب قصه گویی و سلامت روان، سلیمان شهبازی و مژگان دارابی، ابتدا در فصل اول به مبانی مفهومی قصه، روایت، خاطره و هویت روایی می‌پردازند و توضیح می‌دهند که انسان چگونه از کودکی جهان را در قالب داستان‌های شخصی، خانوادگی و فرهنگی سازمان می‌دهد. 

کتاب قصه گویی و سلامت روان فصل دوم را به ریشه‌های فلسفی و نظری روایت در سنت‌هایی مانند پدیدارشناسی، ساختارگرایی، پساساختارگرایی، اندیشه ویتگنشتاین، ریکور، برونر و مک‌آدامز اختصاص داده است و نشان داده شده که چرا روایت فقط ابزار بیان نیست بلکه در ساخت واقعیت روانی نقش دارد. فصل سوم کتاب وارد حوزه‌ی نوروساینس می‌شود و شبکه‌ی حالت پیش‌فرض مغز، حافظه رویدادی، نورون‌های آینه‌ای، شبیه‌سازی عصبی و نقش آن‌ها در همدلی روایی و تنظیم هیجان را شرح می‌دهد. در فصل چهارم کتاب، پیوند قصه‌گویی با رشد شناختی، هیجانی و اجتماعی کودک و نوجوان بررسی شده و سپس به کاربرد قصه در درمان روان‌شناختی پرداخته است.

فصل پنجم کتاب قصه گویی و سلامت روان اثر سلیمان شهبازی و مژگان دارابی به مداخلات عملی مبتنی‌بر قصه در ارتقای سلامت روان می‌پردازد، از آموزش قصه در محیط‌های بالینی و آموزشی تا استفاده از روایت‌های اسطوره‌ای ایرانی و کارکرد تحولی آن‌ها. فصل ششم کتاب نیز قصه‌گویی را در بستر فرهنگ و بافت اجتماعی دنبال کرده و در پیوست‌ها نمونه‌هایی از مداخلات، طرح‌ها و منابع فارسی و لاتین آورده است.

خلاصه کتاب قصه گویی و سلامت روان

کتاب قصه گویی و سلامت روان بر این ایده استوار است که انسان جهان را نه به‌صورت داده‌های خام بلکه در قالب روایت تجربه می‌کند. نویسندگان نشان داده‌اند بسیاری از رنج‌های روانی از داستان‌هایی ناشی می‌شوند که فرد درباره‌ی خود و جهان پذیرفته است و تغییر این روایت‌ها می‌تواند تجربه‌ی هیجانی و هویت را دگرگون کند. در فصل‌های آغازین، مفاهیم روایت، قصه، خاطره شخصی و هویت روایی تعریف شده و سطوح مختلف روایت شخصی، خانوادگی و فرهنگی توضیح داده شده است. 

کتاب حاضر سپس به مبانی فلسفی و عصب‌شناختی روایت می‌پردازد و نشان می‌دهد مغز چگونه تجربه را در قالب سناریوهای زمانی و علی سازمان می‌دهد. در بخش‌های بعدی، نقش قصه‌گویی در رشد کودک، شکل‌گیری خودآگاهی، همدلی و تنظیم هیجان و نیز کاربرد آن در روایت‌درمانی، قصه‌درمانی و مداخلات بالینی و آموزشی تشریح شده است. در پایان، قصه‌گویی به‌عنوان پلی میان خرد روایی سنتی و دانش نوین سلامت روان معرفی شده است.

چرا باید کتاب قصه گویی و سلامت روان را بخوانیم؟

کتاب قصه گویی و سلامت روان تصویری منسجم از این پرسش ارائه می‌دهد که چرا قصه تا این اندازه بر ذهن، هیجان و روابط انسانی اثر می‌گذارد. خواننده با سازوکارهای روایی ذهن، پیوند قصه با مغز، رشد کودک و درمان آشنا می‌شود و نمونه‌هایی از کاربرد قصه‌گویی در ارتقای سلامت روان در محیط‌های خانواده، آموزش و بالین را می‌بیند.

خواندن کتاب قصه گویی و سلامت روان را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب قصه گویی و سلامت روان به دانشجویان و متخصصان روان‌شناسی، مشاوره و علوم تربیتی پیشنهاد می‌شود. این اثر همچنین به مربیان، والدین و فعالان فرهنگی که به استفاده‌ی آگاهانه از قصه در تربیت، آموزش و حمایت روانی کودکان و نوجوانان علاقه‌مند هستند، توصیه می‌شود.