کتاب آوای عشق (۳)

کتاب آوای عشق ۳ (نگین‌های فراموش‌شده) نوشته‌ی حسن حق‌شناس جزی مجموعه‌ای است درباره‌ی فرهنگ، آداب، خوراک، بازی‌ها و باورهای مردم شهر تاریخی گزبرخوار در استان اصفهان. انتشارات کنکاش آن را منتشر کرده است. نویسنده در این کتاب سراغ روایت‌هایی رفته است که بیش‌تر در حافظه‌ی شفاهی نسل‌های قدیمی مانده و در خطر فراموشی است؛ از غذاها و آش‌های محلی تا بازی‌های کودکی، لالایی‌ها، نذرها و باورهای عامیانه. متن کتاب بر پایه‌ی مشاهدات میدانی، گفت‌وگو با اهالی و استفاده از چند منبع مکتوب محلی تنظیم شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب آوای عشق (۳)

کتاب آوای عشق ۳ (نگین‌های فراموش‌شده) نوشته‌ی حسن حق‌شناس جزی به سراغ فرهنگ عامه‌ی مردم گزبرخوار رفته است؛ شهری در نزدیکی اصفهان که پیشینه‌ای کهن، زبان محلی گزی و مجموعه‌ای از رسم‌ها و باورهای خاص خود را دارد. نویسنده در مقدمه، غذا را زبانی برای روایت خاطره‌ها و باورها معرفی کرده است و از همین زاویه، خوراک و آشپزی را در پیوند با آیین‌ها و نذرها بررسی کرده است. در کتاب آوای عشق ۳ ساختار فصل‌بندی کلاسیک دیده نمی‌شود اما متن در چند محور اصلی پیش می‌رود: معرفی شهر گزبرخوار، جغرافیا، اقتصاد، زبان و چهره‌های علمی و هنری آن؛ سپس بخشی مفصل درباره‌ی خوراک‌های محلی، به‌ویژه انواع کاچی، حلوا، سمنو، نان‌ها و آش‌ها که دستور پخت، کاربرد نذری و ارزش تغذیه‌ای و اعتقادی آن‌ها توضیح داده شده است. در ادامه، بازی‌های سنتی کودکان و نوجوانان شهر، با شرح دقیق قوانین، اصطلاحات و ابزار هر بازی آمده است؛ از پل و چفتک و دوز تا گرگم‌به‌هوا، قایم‌موشک، خانه‌بازی و بازی‌های کمتر شناخته‌شده. کتاب آوای عشق ۳ در بخش‌های بعدی به سرگرمی‌های روزمره‌ی مردان و زنان در گذشته، از آفتاب‌نشینی و قهوه‌خانه تا جمع‌شدن کنار تنور و «مقابله رفتن» در رمضان می‌پردازد. سپس باورهای پزشکی و درمان‌های خانگی، انواع سفره‌های نذری، مجموعه‌ای گسترده از باورهای عامیانه درباره‌ی جن، غول، چشم‌زخم، باران، حیوانات و روزهای خاص، و در پایان لالایی‌هایی به زبان گزی و متن یک کتیبه‌ی تاریخی مسجد جامع گزبرخوار ثبت شده است.

خلاصه کتاب آوای عشق (۳)

کتاب آوای عشق ۳ (نگین‌های فراموش‌شده) بر پایه‌ی این ایده شکل گرفته است که خوراک، بازی، نذر و لالایی فقط جزئیات زندگی روزمره نیستند بلکه حامل حافظه و هویت یک شهرند. نویسنده ابتدا گزبرخوار را از نظر جغرافیا، اقتصاد، زبان و پیشینه‌ی تاریخی معرفی می‌کند تا زمینه‌ی فهم فرهنگ محلی فراهم شود. سپس به سراغ آشپزخانه‌ها می‌رود و دستور پخت انواع کاچی، حلوا، سمنو، آش‌ها و نان‌های محلی را همراه با کارکرد نذری و معنایی آن‌ها ثبت می‌کند. در ادامه، بازی‌های سنتی کودکان و نوجوانان، سرگرمی‌های مردان و زنان، و شیوه‌های گذران وقت در فصل‌ها و مناسبت‌های مختلف توصیف شده است. بخش دیگری به درمان‌های خانگی و باورهای پزشکی اختصاص دارد و پس از آن، باورهای عامیانه درباره‌ی موجودات ماورایی، شگون‌ها، روزها و رفتارهای روزمره فهرست می‌شود. لالایی‌های گزی و متن کتیبه‌ی مسجد جامع، کتاب را به مجموعه‌ای از «نگین‌های» کوچک فرهنگ شفاهی گزبرخوار تبدیل کرده است.

چرا باید کتاب آوای عشق (۳) را بخوانیم؟

به خواندن آوای عشق ۳ (نگین‌های فراموش‌شده) می‌توان به چشم ورود به یک آرشیو زنده از فرهنگ محلی نگاه کرد؛ جایی که دستور پخت غذا، قواعد بازی، لالایی و باورهای روزمره کنار هم آمده‌اند. این کتاب تصویری جزئی‌نگر از زندگی مردم گزبرخوار ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد چگونه عادت‌های ساده‌ی روزانه، حامل تاریخ، دین‌داری، روابط اجتماعی و تخیل جمعی هستند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن آوای عشق ۳ (نگین‌های فراموش‌شده) به علاقه‌مندان فرهنگ عامه و مردم‌شناسی، پژوهشگران مطالعات محلی اصفهان، دانشجویان رشته‌های علوم اجتماعی و تاریخ، و کسانی پیشنهاد می‌شود که به ثبت و شناخت خوراک، بازی‌ها و باورهای سنتی شهرها و روستاهای ایران علاقه‌مند هستند.