کتاب درمانگاه ازدواج

کتاب درمانگاه ازدواج (زوج‌ درمانی دانش بنیان)، نوشته جان م. گاتمن و ترجمه عباس موزیری و فاطمه نادری، اثری است که از زاویه‌ی پژوهش به سراغ زوج‌درمانی می‌رود و چند باور جاافتاده درباره‌ی رابطه و درمان را زیر سؤال می‌برد. نویسنده به‌جای تکرار توصیه‌های رایج، می‌پرسد که چه چیزهایی واقعاً در دوام یا فرسایش زندگی مشترک نقش دارند و کدام مداخله‌ها فقط روی کاغذ امیدوارکننده‌اند. انتشارات ارجمند در سال ۱۴۰۱ این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب درمانگاه ازدواج اثر جان م. گاتمن

کتاب درمانگاه ازدواج (The marriage clinic: a scientifically-based marital therapy)، نوشته‌ی جان م. گاتمن، بر پایه‌ی این ایده شکل گرفته است که زوج‌درمانی بدون تکیه بر داده‌های دقیق، خیلی زود به حدس و گمان تبدیل می‌شود. نویسنده در بخش آغازین، وضعیت درمان‌های زوجی را با نگاهی انتقادی بررسی کرده و نشان داده که بخشی از روش‌های رایج، با وجود شهرت فراوان، ماندگاری محدودی دارند و نرخ عود در آن‌ها بالاست. همین شروعْ فضای اثر را مشخص می‌کند: کتاب قرار نیست صرفاً مجموعه‌ای از توصیه‌های تکراری باشد؛ هدف آن بررسی این است که در زندگی زناشویی چه چیزهایی واقعاً مؤثرند و کدام راهکارها فقط در ظاهر قانع‌کننده به نظر می‌رسند.

کتاب درمانگاه ازدواج در بخش پژوهش و نظریه، به سراغ باورهای جاافتاده‌ای می‌رود که سال‌ها در فضای مشاوره و درمان تکرار شده‌اند؛ از مدل گوش‌دادن فعال گرفته تا نگاه‌های افراطی به خشم، جبران رفتارهای مثبت، شباهت زن و شوهر، نقش شخصیت، ذهن‌خوانی، فرا‌ارتباط و حتی علت‌های رایج طلاق. گاتمن تلاش کرده است فرضیه‌ها را با یافته‌های مشاهده‌ای، پژوهش‌های طولی و سنجش‌های رفتاری و فیزیولوژیک بسنجد. او فقط درباره‌ی اختلاف‌های زناشویی حرف نمی‌زند و درباره‌ی شیوه‌ی شناخت آن‌ها هم بحث می‌کند؛ اینکه درمانگر یا پژوهشگر با چه روشی می‌تواند از کلی‌گویی فاصله بگیرد.

کتاب درمانگاه ازدواج تصویری روشن از آزمایشگاه رابطه‌ی زناشویی و روش کار جان م. گاتمن ارائه می‌دهد؛ جایی که تعامل زوج‌ها در موقعیت‌های روزمره، گفت‌وگوهای تنش‌زا، برداشت‌های ذهنی و واکنش‌های بدنی بررسی می‌شود. این بخش‌ها به کتاب حال‌وهوایی می‌بخشند که در عین برخورداری از جنبه‌ی نظری، به مشاهده‌ی دقیق رفتارهای انسانی نیز نزدیک است. محور اصلی کتاب بررسی عواملی است که به فرسایش یا ترمیم رابطه می‌انجامند؛ از دفاعی‌شدن و تحقیر گرفته تا فاصله‌گیری هیجانی، ناتوانی در اصلاح شیوه‌ی گفت‌وگو و ازدست‌رفتن صمیمیت. این رویکرد کتاب را به منبعی جدی برای کسانی تبدیل می‌کند که می‌خواهند روابط زناشویی را دقیق‌تر و با خطای کمتر بشناسند.

خلاصه کتاب درمانگاه ازدواج

کتاب درمانگاه ازدواج به این پرسش محوری می‌پردازد که چرا بسیاری از روش‌های شناخته‌شده‌ی زوج‌درمانی، با وجود استقبال گسترده، در عمل اثر پایداری ندارند. جان م. گاتمن با مرور پژوهش‌ها و تجربه‌های آزمایشگاهی خود، نشان می‌دهد که برای فهم رابطه‌ی زناشویی باید از فرضیه‌های محبوب اما آزمون‌نشده فاصله گرفت.

گاتمن موضوع‌هایی مثل طلاق، تعارض، خشم، گوش‌دادن فعال، نقش شباهت، سلطه، شخصیت و صمیمیت را بررسی می‌کند و می‌کوشد میان آنچه در نظریه گفته می‌شود و آنچه در رفتار واقعی زوج‌ها دیده می‌شود، فاصله نگذارد. خلاصه‌ی حرف نویسنده این است که وقتی شناخت رابطه به مشاهده و داده متکی باشد، می‌تواند هدف‌های درمان را دقیق‌تر تعیین کند.

چرا باید کتاب درمانگاه ازدواج را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب درمانگاه ازدواج را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب چند باور رایج درباره‌ی ازدواج و زوج‌درمانی را با استناد به پژوهش به چالش می‌کشد.
• خواننده با عواملی آشنا می‌شود که در فرسایش یا پایداری رابطه نقش پررنگی دارند.
• این اثر نشان می‌دهد که رضایت از درمان لزوماً به معنای تغییر پایدار در رابطه نیست.
• کتاب میان نظریه‌های مشهور و رفتار واقعی زوج‌ها در موقعیت‌های روزمره مقایسه‌ای دقیق انجام می‌دهد.
• مطالعه‌ی این اثر به درک بهتر الگوهایی مثل دفاعی‌شدن، تحقیر، فاصله‌گیری هیجانی و عود تعارض کمک می‌کند.
• بخش‌های مربوط به آزمایشگاه ازدواج‌پژوهی شیوه‌ی مشاهده و سنجش رابطه را ملموس‌تر می‌کند.

خواندن کتاب درمانگاه ازدواج را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب درمانگاه ازدواج به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• مشاوران و درمانگرانی که می‌خواهند درباره‌ی مبانی زوج‌درمانی دقیق‌تر فکر کنند.
• دانشجویان روان‌شناسی و مشاوره که به پژوهش‌های مربوط به ازدواج و تعارض علاقه دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند علت‌های فرسایش رابطه را فراتر از توصیه‌های کلی بررسی کنند.
• کسانی که به نقد باورهای رایج درباره‌ی طلاق، خشم، صمیمیت و گفت‌وگو در زندگی مشترک علاقه‌مندند.
• مخاطبانی که دوست دارند رابطه‌ی زناشویی را از زاویه‌ی مشاهده، داده و تحلیل رفتاری بشناسند.

درباره جان م. گاتمن

جان م. گاتمن، متولد ۲۶ آوریل ۱۹۴۲، روان‌شناس آمریکایی و استاد بازنشسته‌ی روان‌شناسی دانشگاه واشینگتن است. بخش مهمی از فعالیت‌های پژوهشی او به بررسی روابط زناشویی و شناسایی عواملی اختصاص دارد که می‌توانند پایداری رابطه یا احتمال طلاق را پیش‌بینی کنند. گاتمن با مطالعه‌ی تعاملات میان زوج‌ها، الگوهای رفتاری مؤثر بر کیفیت رابطه را بررسی کرده و به یکی از چهره‌های برجسته در پژوهش و مشاوره‌ی روابط تبدیل شده است. پژوهش‌های او در شکل‌گیری برخی مفاهیم مهم در تحلیل توالی اجتماعی نیز تأثیرگذار بوده‌اند.

گاتمن در سال ۱۹۹۶ همراه با همسرش، جولی شوارتز گاتمن، مؤسسه‌ی گاتمن را بنیان گذاشت. آن‌ها همچنین شرکت افکتیو سافت‌ور را تأسیس کردند که با هدف فراهم‌کردن دسترسی آسان‌تر مردم به خدمات و آموزش‌های مرتبط با ازدواج و روابط فعالیت می‌کند.

گاتمن در جمهوری دومینیکن به دنیا آمد. پدرش خاخام بود و پیش از جنگ جهانی دوم در وین فعالیت می‌کرد. او دوران ابتدایی تحصیل خود را در مدرسه‌ی مذهبی لوباوویچ در بروکلین گذراند. گاتمن پیرو یهودیت محافظه‌کار است و به رعایت قوانین غذایی کوشر و آیین‌های روز شبات پایبندی دارد.

او در سال ۱۹۶۲ مدرک کارشناسی خود را در رشته‌ی ریاضی و فیزیک از دانشگاه فرلی دیکینسون دریافت کرد و دو سال بعد، کارشناسی ارشد ریاضی‌ـ‌روان‌شناسی را از مؤسسه‌ی فناوری ماساچوست (MIT) گرفت. در سال ۱۹۶۷ دومین مدرک کارشناسی ارشد خود را در روان‌شناسی بالینی‌ـ‌ریاضیات و در سال ۱۹۷۱ دکترای روان‌شناسی بالینی را از دانشگاه ویسکانسین دریافت کرد.

گاتمن در دوران تحصیل در دانشگاه فرلی دیکینسون، به تدریس ریاضی پرداخت و به‌عنوان دستیار پژوهشی در گروه فیزیک و پژوهشگر در دانشکده‌ی مهندسی فعالیت کرد. مدتی نیز به‌عنوان برنامه‌نویس و ریاضی‌دان در آزمایشگاه پرتو‌زایی لارنس مشغول به کار بود. پس از آن، به‌عنوان طراح پژوهش و ارزیاب برنامه‌ها با اداره‌ی آموزش‌وپرورش ایالت ویسکانسین همکاری کرد.

او در سال ۱۹۸۱ به مقام استادی روان‌شناسی دانشگاه ایلینوی رسید و سپس ۱۶ سال در دانشگاه واشینگتن تدریس کرد. گاتمن از سال ۲۰۰۲ استاد بازنشسته‌ی دانشگاه واشینگتن و مدیر اجرایی مؤسسه‌ی پژوهش روابط انسانی در سیاتل بوده است.

این کتاب یا نویسنده چه جوایز و افتخاراتی کسب کرده است؟

گاتمن چهار بار جایزه‌ی پژوهشگر مؤسسه‌ی ملی سلامت روان آمریکا را دریافت کرده است. از دیگر افتخارات او می‌توان به جایزه‌ی پژوهشگر برجسته از انجمن آمریکایی ازدواج و خانواده‌درمانی، جایزه‌ی پژوهشگر برتر از آکادمی آمریکایی خانواده‌درمانی، تقدیر ریاست انجمن روان‌شناسی آمریکا برای مشارکت مادام‌العمر در پژوهش‌های خانواده و جایزه‌ی برگس شورای ملی روابط خانوادگی در سال ۱۹۹۴ برای دستاورد برجسته در نظریه و پژوهش اشاره کرد. او همچنین در فهرست ۱۰ درمانگر تأثیرگذار ۲۵ سال اخیر مجله‌ی Psychotherapy Networker قرار گرفته است.

بخشی از کتاب درمانگاه ازدواج

«من پنج سال قبل پروژه‌ای را با ریاضی‌دان و زیست‌شناس شهیر، جیمز مورای، برای مدل‌سازی تعامل‌های زناشویی با معادله‌هایی آغاز کردم که وُن‌برتالانفی آرزویش را داشت. تفاوت کار ما با وُن‌برتالانفی در این بود که معادله‌های ما غیرخطی بودند. این معادله‌ها نشان داد درون‌پایایی در زوج‌ها فرآیندی پویاست که وقتی تعامل مخرب می‌شود زوج‌ها از سازکارهای خودـ اصلاح‌گر و ترمیمی خود استفاده می‌کنند. هم‌چنین، دو (و نه یک) مرحلهٔ ثابتِ مثبت و منفی درون‌پایایی برای هر زوج وجود دارد. درمانگر و زوج هدف مشابهی دارند که همان تقویت قدرتِ وضعیت ثابت درون‌پایایی مثبت و تضعیف قدرت وضعیت ثابت درون‌پایایی منفی است. سازکاری که این موضوع را عملی کند ترمیم را نیز مؤثرتر می‌کند. این دیدگاه دربارهٔ ترمیم نتیجهٔ مدل‌سازی ریاضی است که نتایج جالبی دارد، و درمانگر را در طرف سازکار ترمیم نگه می‌دارد که در تعامل زناشویی طبیعی است، نه در موضع فرآیندهای آسیب‌زا. این تغییر ساده دگرگونی فلسفی بزرگی در درون‌پایایی ایجاد می‌کند، و به موضع مخالف درمانگر علیه خانواده پایان می‌دهد.»