کتاب مقدمه ای بر جستاری بر زبان شناسی ریتم

کتاب مقدمه‌ای بر جستاری در زبان‌شناسی ریتم نوشته‌ی مهدی منافی خیابانی کوشیده است پیوند میان زبان، موسیقی و ریتم را از زاویه‌ای تحلیلی و آموزشی بررسی کند. نویسنده که خود نوازنده‌ی تنبک است با تکیه‌بر تجربه‌ی عملی و مطالعات نظری، مفاهیم پایه‌ی زبان، سیستم، نقش‌های زبان، انواع وزن شعری و ساخت موسیقی و ریتم را کنار هم قرار داده است. نشر یاشنا آن کتاب را منتشر کرده است و متن حاضر نسخه‌ای است که برای مطالعه‌ی مفاهیم نظری زبان، عروض و ریتم در کنار هم تدوین شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مقدمه ای بر جستاری بر زبان شناسی ریتم

کتاب مقدمه‌ای بر جستاری در زبان‌شناسی ریتم از همان صفحات آغازین با طرح یک پرسش شخصی از سوی مهدی منافی خیابانی شروع می‌شود: این‌که یک نوازنده، به‌ویژه نوازنده‌ی سازهای کوبه‌ای، چگونه اندیشه و احساس خود را با «زبان موسیقی» بیان می‌کند. نویسنده در ادامه، این دغدغه را به مسیری پژوهشی تبدیل کرده و کوشیده است زبان و ریتم را در کنار هم و با رویکردی تطبیقی بررسی کند. در کتاب مقدمه‌ای بر جستاری در زبان‌شناسی ریتم ابتدا مفاهیم پایه‌ای زبان مانند تعریف زبان، سیستم، انواع سیستم، نمود آوایی و نوشتاری، واحدهای زبانی (واج، هجا، تکواژ، واژه، گروه، جمله) و نقش‌های زبان (ارتباطی، بیان فکر، مافی‌الضمیر، زیبایی‌آفرینی و نقش‌های جانبی) توضیح داده شده است. سپس نویسنده به انواع زبان، زبان ادبی، تعریف عروض، وزن و گونه‌های مختلف وزن در زبان‌های گوناگون می‌پردازد و آن‌ها را با موسیقی و ریتم کنار هم قرار می‌دهد. در ادامه‌ی کتاب مقدمه‌ای بر جستاری در زبان‌شناسی ریتم، مفاهیم موسیقی، تعریف ریتم، نمودهای گفتاری و نوشتاری در زبان و موسیقی، برتری گفتار نسبت به نوشتار، نقش‌های مشترک زبان و ریتم، ساخت سلسله‌مراتبی زبان و ریتم، تکیه و آکسان، لحن و نوآنس، و در نهایت پیوند ریتم و عروض و نمونه‌هایی از بحور و اوزان مختلف بررسی شده است. نویسنده در فصل‌های پایانی با آوردن مثال‌های متعدد از تنبک‌نوازی، نقش اجتماعی و فرهنگی ریتم و سازهای کوبه‌ای را نیز برجسته کرده است.

خلاصه کتاب مقدمه ای بر جستاری بر زبان شناسی ریتم

کتاب مقدمه‌ای بر جستاری در زبان‌شناسی ریتم بر این ایده استوار است که زبان و ریتم هر دو «سیستم»‌هایی با اجزا، قواعد و نقش‌های مشخص هستند و می‌توان آن‌ها را در یک چارچوب مشترک فهمید. نویسنده ابتدا زبان را به‌عنوان نظامی از علایم آوایی و نوشتاری معرفی می‌کند که برای ارتباط، بیان فکر، بروز احساسات و آفرینش زیبایی به کار می‌رود. سپس همین منطق را به موسیقی و به‌ویژه ریتم تعمیم می‌دهد. در کتاب مقدمه‌ای بر جستاری در زبان‌شناسی ریتم، ساخت سلسله‌مراتبی زبان (از واج تا جمله) با ساخت سلسله‌مراتبی ریتم (از صدا تا موتیف و جمله‌ی ریتمیک) مقایسه شده است. نقش‌های زبان در سطح ارتباطی، فکری، مافی‌الضمیر و زیبایی‌آفرینی به نقش‌های متناظر در ریتم و تنبک‌نوازی پیوند داده شده و نشان داده شده است که ریتم نیز می‌تواند حامل پیام، اندیشه و احساس باشد. بخش مهمی از کتاب به پیوند ریتم و عروض، انواع وزن در زبان‌های مختلف و نمونه‌های عملی از بحور و ادوار عروضی اختصاص یافته است.

چرا باید کتاب مقدمه ای بر جستاری بر زبان شناسی ریتم را بخوانیم؟

کتاب مقدمه‌ای بر جستاری در زبان‌شناسی ریتم فرصتی فراهم کرده است تا مفاهیم زبان‌شناسی، عروض و موسیقی در یک قاب واحد دیده شوند. خواننده با مطالعه‌ی آن کتاب می‌تواند درک عمیق‌تری از نقش ریتم در زبان و موسیقی، جایگاه سازهای کوبه‌ای و نسبت وزن شعری با ساخت ریتمیک به دست آورد و نگاه تحلیلی‌تری به تنبک‌نوازی و ریتم پیدا کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی کتاب مقدمه‌ای بر جستاری در زبان‌شناسی ریتم به دانشجویان و علاقه‌مندان موسیقی ایرانی، نوازندگان سازهای کوبه‌ای، هنرجویان تنبک، و کسانی که به مباحث زبان‌شناسی، عروض و پیوند شعر و موسیقی علاقه دارند پیشنهاد می‌شود؛ به‌ویژه کسانی که به‌دنبال نگاهی تحلیلی‌تر به مفهوم ریتم هستند.