کتاب تقلای اراده در عصر لذت گرایی

کتاب تقلای اراده در عصر لذت‌گرایی (بازتعریف مفهوم اراده و معرفی مهارت‌های تحقق آن) نوشته‌ی محمدعلی صفرپور، احسان اژدری و زهرا پذیرایی اثری‌ست که به پرسش قدیمی «اراده چیست و چگونه می‌توان آن را تقویت کرد؟» از زاویه‌ای امروزی و متکی بر علوم انسانی پاسخ می‌دهد. نویسندگان با الهام از اسطوره‌ها، نمونه‌های تاریخی و مثال‌های روزمره نشان داده‌اند که چرا در «عصر لذت‌گرایی» انسان‌ها بیش از هر زمان دیگری میان لذت‌های آنی و اهداف بلندمدت سرگردان‌اند و چگونه می‌توان در این وضعیت، اراده را به نیرویی قابل‌فهم و قابل‌تمرین تبدیل کرد. نشر نایش این کتاب را با همکاری نشر کرگدن منتشر کرده است و ساختار آن بر ترکیب توضیح‌های نظری با پیشنهادهای رفتاری استوار است؛ از بازتعریف خودِ اراده تا معرفی مهارت‌هایی مانند خویشتن‌داری، تلاش‌گری، تاب‌آوری و عادت‌سازی. تقلای اراده در عصر لذت‌گرایی با پرهیز از شعارهای انگیزشیِ سطحی، سعی کرده است پلی بزند میان بحث‌های فلسفی و روان‌شناختی از یک سو و موقعیت‌های واقعی زندگی روزمره از سوی دیگر؛ موقعیت‌هایی که در آن‌ها افراد میان گوشی موبایل، شبکه‌های اجتماعی، لذت‌های سریع و اهداف دیرثمر گرفتار می‌شوند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تقلای اراده در عصر لذت گرایی

کتاب تقلای اراده در عصر لذت‌گرایی با روایت اسطوره‌ی ادیسیوس، اسب تروآ و سرزمین لوتوفاگ‌ها آغاز می‌شود و از همان ابتدا نشان می‌دهد که مسئله‌ی اراده فقط یک موضوع فردی و اخلاقی نیست بلکه به شرایط محیطی و «عصر لذت‌گرایی» گره خورده است. نویسندگان در پیش‌گفتار و مقدمه با آوردن نمونه‌هایی از زندگی حسن رشدیه، جوردانو برونو و مارتین لوترکینگ نشان داده‌اند که پشت هر موفقیت بزرگ، تاریخچه‌ای از شکست، رنج و استمرار وجود دارد و این استمرار را نمی‌توان فقط با جمله‌ی کلی «اراده داشته باش» توضیح داد. در ادامه توضیح داده شده که چرا مفهوم اراده در دوران جدید اهمیت ویژه‌ای پیدا کرده و چگونه از دل فلسفه، روان‌شناسی و علوم رفتاری، تعاریف گوناگونی برای آن شکل گرفته است؛ تعاریفی که گاهی بیش از حد پیچیده و گاهی بیش از حد شعاری شده‌اند. کتاب تقلای اراده در عصر لذت‌گرایی در فصل اول با عنوان «اراده چگونه شکل می‌گیرد؟» به سراغ بازتعریف اراده می‌رود و آن را به‌عنوان مفهومی ذهنی و شناختی توضیح می‌دهد که بر پایه‌ی «نیاز یا خواسته» و «توان رویاپردازی درباره‌ی آینده» شکل می‌گیرد. در این فصل، مثال‌هایی مانند داستان ملیسا و پس‌انداز پول توجیبی، مسابقه‌ی خوردن ملخ، و مدل دو سامانه‌ای دنیل کانمن (سامانه‌ی ۱ و ۲) برای توضیح نقش هوش هیجانی، رویاپردازی و طراحی محیط در شکل‌گیری اراده به کار رفته است. نویسندگان نشان داده‌اند که بدون تصویر روشن از لذت آینده، ذهن انسان به‌طور طبیعی لذت‌های نقد و آنی را ترجیح می‌دهد و اراده در سطح شعار باقی می‌ماند. در همین فصل، به محدودیت اراده، خستگی تصمیم، نقش عادت‌ها و ضرورت تفکیک «اراده» از «مهارت‌های تحقق اراده» پرداخته شده است. در ادامه‌ی کتاب تقلای اراده در عصر لذت‌گرایی، ساختار بحث از سطح ذهنی به سطح رفتاری منتقل می‌شود. فصل ۲ با عنوان «خویشتن‌داری» توضیح می‌دهد که کنترل خواسته‌ها و تکانه‌ها چگونه زیربنای زندگی جمعی و نظم اجتماعی شده است و چرا در دنیای امروز، با فراوانی محرک‌ها و لذت‌های در دسترس، خویشتن‌داری دشوارتر از گذشته است. در این فصل، مرز میان خویشتن‌داری سالم و سرکوب احساسات روشن شده و بر این نکته تأکید شده که خویشتن‌داری فقط در نسبت با یک هدف مشخص معنا دارد. فصل ۳ به «تلاش‌گری» اختصاص دارد و با مثال «شکار استقامتی» در قبایل بدوی، نقش تلاش طولانی و طاقت‌فرسا در رسیدن به اهداف را نشان می‌دهد و سپس مفهوم تازه‌ی «تلاش‌گری خودانگیخته» را معرفی می‌کند. فصل ۴ به «تاب‌آوری» و راه‌های تقویت آن می‌پردازد و فصل ۵ با عنوان «عادت‌ها؛ کلیدهای میان‌بر موفقیت» چرخه‌ی عادت، تثبیت عادت‌های سازنده و تغییر عادت‌های مخرب را توضیح می‌دهد. در فصل ۶ نیز «دشواری‌های تحقق اراده در دنیای جدید» و محدودیت‌های خویشتن‌داری، تلاش‌گری، تاب‌آوری و عادت‌ها در عصر لذت‌گرایی بررسی شده است. در پایان کتاب، بخشی برای منابع، منابع پیشنهادی برای مطالعه‌ی بیشتر و معرفی آکادمی رایا آمده است تا خواننده بتواند مسیر یادگیری خود را ادامه دهد.

خلاصه کتاب تقلای اراده در عصر لذت گرایی

نویسندگان در تقلای اراده در عصر لذت‌گرایی ابتدا نشان داده‌اند که توصیه‌ی رایج «باید اراده‌ات را قوی کنی» بدون تعریف روشن از اراده و بدون ابزارهای رفتاری، عملاً کمکی به کسی نمی‌کند. بر اساس متن کتاب، اراده در این اثر به‌عنوان یک «مدل کاربردی برای دستیابی به اهداف بلندمدت» بازتعریف شده است. در این مدل، اراده از دو مؤلفه‌ی اصلی تشکیل می‌شود: نخست «نیاز یا خواسته» و دوم «توان رویاپردازی و تجسم لذت دستیابی به هدف». این دو مؤلفه در سطح ذهن و شناخت عمل می‌کنند و هنوز به خودی خود به عمل منجر نمی‌شوند. برای تبدیل اراده به رفتار، به مجموعه‌ای از مهارت‌ها نیاز است که نویسندگان از آن‌ها با عنوان «مهارت‌های تحقق اراده» یاد کرده‌اند. در فصل اول توضیح داده شده که انسان برخلاف دیگر موجودات می‌تواند «حلوای نسیه» را مزه کند؛ یعنی لذت آینده را در ذهن خود تجربه کند و به‌خاطر آن از لذت‌های آنی بگذرد. مثال ملیسا و پس‌انداز پول، مسابقه‌ی خوردن ملخ در برابر جایزه‌ی نقدی، و مدل دو سامانه‌ای کانمن (سامانه‌ی ۱ تکانه‌ای و سامانه‌ی ۲ منطقی) برای نشان دادن این نکته به کار رفته که بدون تقویت هوش هیجانی و توان رویاپردازی، سامانه‌ی ۱ همواره لذت‌های سریع را ترجیح می‌دهد. در همین بخش، راهکارهایی مانند شفاف کردن اهداف و دستاوردهای آینده، طراحی محیط (کاهش مواجهه با وسوسه‌ها)، فضا دادن به احساسات، توجه به خستگی تصمیم و استفاده از عادت‌ها برای کاهش فشار اراده مطرح شده است. در فصل دوم، خویشتن‌داری به‌عنوان مهارتی قابل‌پرورش معرفی شده که به کمک آن می‌توان احساسات، خواسته‌ها و رفتارهای لحظه‌ای را در راستای اهداف بلندمدت تنظیم کرد. نویسندگان تأکید کرده‌اند که خویشتن‌داری با سرکوب احساسات تفاوت دارد و فقط زمانی معنا دارد که معطوف به هدفی مشخص باشد. در این فصل، از یک سو نشان داده شده که خویشتن‌داری همیشه به معنای «نه گفتن به لذت» نیست و می‌توان لذت‌های سالم‌تری را جایگزین کرد، و از سوی دیگر توضیح داده شده که چگونه می‌توان با طراحی محیط، تعیین اهداف مناسب، انجام وظایف ساده و چالشی، بهبود خواب، تغذیه، ورزش، مدیتیشن، ذهن‌آگاهی و ساخت عادت‌های کوچک، «ماهیچه‌ی خویشتن‌داری» را تقویت کرد. فصل سوم به «تلاش‌گری» می‌پردازد و با مثال شکار استقامتی در قبایل بدوی نشان می‌دهد که انسان می‌تواند با استقامت و تحمل رنج طولانی، بر برتری فیزیکی شکار غلبه کند. در این فصل، تلاش به‌عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی و بقا معرفی شده و سپس مفهوم «تلاش‌گری خودانگیخته» مطرح شده است؛ مهارتی که کمک می‌کند رنج مسیر دشوار، از درون معنا پیدا کند و فقط بر اساس اجبار بیرونی نباشد. در فصل‌های بعدی، تاب‌آوری به‌عنوان توان تحمل شکست‌ها و سختی‌ها، و عادت‌ها به‌عنوان میان‌برهایی که بخشی از مسیر را خودکار می‌کنند، تکمیل‌کننده‌ی مدل اراده معرفی شده‌اند. در فصل پایانی نیز نشان داده شده که حتی این مهارت‌ها هم در دنیای امروز با محدودیت‌هایی روبه‌رو هستند و لازم است در کنار آن‌ها به خلاقیت، انعطاف‌پذیری و مهارت‌های دیگر نیز توجه شود.

چرا باید کتاب تقلای اراده در عصر لذت گرایی را بخوانیم؟

تقلای اراده در عصر لذت‌گرایی از سطح توصیه‌های کلی و انگیزشی فاصله گرفته و تلاش کرده است اراده را به‌عنوان مفهومی قابل‌تحلیل و قابل‌تمرین بازسازی کند. این کتاب به‌جای آنکه صرفاً بر «خواستن» تأکید کند، نشان داده است که چرا «خواستن، توانستن نیست» مگر آنکه ساختار ذهنی و رفتاری لازم برای تحقق خواسته‌ها شکل بگیرد. تفکیک میان «اراده» و «مهارت‌های تحقق اراده» یکی از نقاط محوری این اثر است؛ خواننده با این تفکیک می‌تواند بفهمد مشکلش در کدام بخش است: در نداشتن تصویر روشن از آینده، در ضعف خویشتن‌داری، در ناتوانی در استمرار تلاش، در کمبود تاب‌آوری یا در نبود عادت‌های سازنده. ویژگی دیگر این کتاب استفاده از مثال‌های متنوع است؛ از اسطوره‌ی ادیسیوس و سرزمین لوتوفاگ‌ها تا زندگی رشدیه، برونو و لوترکینگ، و از داستان ملیسا و پس‌انداز پول توجیبی تا موقعیت‌های آشنا مانند رژیم غذایی، استفاده از گوشی موبایل و اهمال‌کاری در کار و تحصیل. این مثال‌ها کمک می‌کند مفاهیم انتزاعی مانند هوش هیجانی، سامانه‌های ذهنی، خستگی تصمیم، خویشتن‌داری و عادت‌سازی در موقعیت‌های واقعی دیده شود. همچنین کتاب با معرفی گام‌به‌گام مهارت‌هایی مانند طراحی محیط، تنظیم اهداف، تمرین‌های ساده‌ی رفتاری، مدیتیشن، ذهن‌آگاهی و ساخت عادت‌های کوچک، نشان داده است که تقویت اراده فقط به «قدرت شخصیت» وابسته نیست و می‌توان آن را با مداخله در محیط و رفتار روزمره تقویت کرد. برای کسانی که میان لذت‌های سریع و اهداف بلندمدت گرفتار شده‌اند، این اثر تصویری روشن از سازوکار این کشمکش و راه‌های مدیریت آن ارائه کرده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

تقلای اراده در عصر لذت‌گرایی به کسانی پیشنهاد می‌شود که در پیگیری اهداف بلندمدت خود دچار اهمال‌کاری، خستگی یا رهاکردن‌های مکرر می‌شوند. همچنین به والدینی پیشنهاد می‌شود که دغدغه‌ی پرورش فرزندانی باپشتکار در دنیای پر از محرک و لذت‌های فوری را دارند. دانشجویان، معلمان، مشاوران، مربیان و همه‌ی کسانی که با موضوعاتی مانند انگیزش، خودکنترلی، عادت‌سازی و برنامه‌ریزی شخصی سروکار دارند نیز می‌توانند از چارچوب‌ها و مثال‌های این کتاب بهره ببرند.