کتاب اقتصاد از دیدگاه انسانی

کتاب اقتصاد از دیدگاه انسانی، نوشته محمد طبیبیان، در سال ۱۴۰۴ توسط نشر نی منتشر شده است. این کتاب به مفاهیم اقتصاد، ریشه‌های فکری آن و نسبتش با تاریخ، فلسفه و اخلاق می‌پردازد و از خلال نمونه‌ها و روایت‌های تاریخی، تحول ایده‌ی ثروت، بازار، حکومت و سازمان اجتماعی را دنبال می‌کند. نویسنده کوشیده است مباحث را به‌دور از فرمول‌ها و پیچیدگی‌های ریاضی توضیح دهد تا برای نسل جوان و مخاطبانی که با اقتصاد آشنایی تخصصی ندارند نیز قابل‌استفاده باشد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب اقتصاد از دیدگاه انسانی اثر محمد طبیبیان

کتاب اقتصاد از دیدگاه انسانی اثری از محمد طبیبیان است که با هدف توضیح مفاهیم اقتصاد بر پایه‌ی تاریخ اندیشه، فلسفه‌ی حقوق طبیعی و تحول مفهوم ثروت نوشته شده است. نویسنده در پیش‌گفتار توضیح داده است که بخشی از مطالب پیش‌تر به‌صورت پراکنده منتشر شده بوده و سپس با پیشنهاد حسین عبده تبریزی در قالب کتابی منسجم بازنویسی شده است. در همان بخش، بر دوری نسبی از ریاضیات و توجه به نسل جوان و مخاطب عام تأکید شده است. در این کتاب، بحث از مبانی فلسفی و اخلاقی آغاز می‌شود؛ از توماس آکویناس، جان لاک، شومپیتر و حقوق طبیعی تا عصر روشنگری، دکارت، کانت، روسو، مونتسکیو و شکل‌گیری نظریه‌ی قرارداد اجتماعی. سپس تحول مفهوم ثروت از طلا و نقره و تسلیحات به ظرفیت تولید کالاها و خدمات برای مردم عادی توضیح داده می‌شود.

فصل‌های بعدی به آشنایی با مفاهیم بنیادین اقتصاد، نقش بازار، تقسیم کار، منافع شخصی، دست نامرئی و نقد مرکانتالیسم و فیزیوکراسی اختصاص دارد. در ادامه‌ی کتابِ اقتصاد از دیدگاه انسانی، محمد طبیبیان به سازمان‌های مختلف اجتماعی مانند خانواده، قبیله، حکومت تأمین‌کننده‌ی منابع و جوامع مبتنی‌بر تولید و مصرف رایگان می‌پردازد و نشان می‌دهد هر الگو چه محدودیت‌هایی دارد. فصل سوم با عنوان آخرین نشست با آدام اسمیت به پیوند اقتصاد و اخلاق، نظریه‌ی احساسات اخلاقی، مفهوم ناظر بی‌طرف، عدالت، وجدان و نسبت خصلت‌های نیکو و نکوهیده در سطح فرد و جامعه می‌پردازد و آن‌ها را در بستر تاریخی اروپا و نظام‌های فئودالی و کلیسایی قرار می‌دهد.

خلاصه کتاب اقتصاد از دیدگاه انسانی

کتاب اقتصاد از دیدگاه انسانی بر این ایده استوار است که فهم اقتصاد بدون درک مبانی فلسفی، اخلاقی و تاریخی آن ناقص می‌ماند. محمد طبیبیان از حقوق طبیعی و عصر روشنگری آغاز می‌کند و نشان می‌دهد چگونه محوریت فرد، کرامت انسانی و قرارداد اجتماعی به پیدایش علم اقتصاد و تغییر مفهوم ثروت انجامیده است. سپس با تکیه بر آثار آدام اسمیت، به‌ویژه ثروت ملل و نظریه‌ی احساسات اخلاقی، نقش تقسیم کار، بازار، منافع شخصی و دست نامرئی در سازمان اجتماعی را توضیح می‌دهد.

در بخش‌های بعدی، کتاب به نقد الگوهای تاریخی سازمان اقتصادی مانند مرکانتالیسم، حکومت تأمین‌کننده‌ی منابع، جوامع اشتراکی و نگاه گنج‌محور به ثروت می‌پردازد و آن‌ها را با الگوی تولید کالاها و خدمات برای مردم عادی مقایسه می‌کند. در فصل اخلاق نیز پیوند میان وجدان، عدالت، همدلی و آزادی با کارکرد اقتصاد و پایداری نظم اجتماعی شرح داده می‌شود.

چرا باید کتاب اقتصاد از دیدگاه انسانی را بخوانیم؟

کتاب اقتصاد از دیدگاه انسانی اقتصاد را از دل تاریخ اندیشه، فلسفه و اخلاق توضیح داده است و مفاهیم انتزاعی را با مثال‌های تاریخی و اجتماعی ملموس کرده است. خواننده با ریشه‌های فکری بازار، دولت، ثروت، مرکانتالیسم، فیزیوکراسی و نقش منافع شخصی آشنا می‌شود و می‌تواند بسیاری از سیاست‌ها و بحث‌های اقتصادی امروز را در چهارچوبی عمیق‌تر و منسجم‌تر بفهمد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی کتاب اقتصاد از دیدگاه انسانی به دانشجویان و علاقه‌مندان به اقتصاد، علوم سیاسی و فلسفه‌ی سیاسی و کسانی پیشنهاد می‌شود که می‌خواهند بدون ورود جدی به ریاضیات، مبانی فکری و اخلاقی اقتصاد و ریشه‌ی تاریخی بسیاری از سیاست‌ها و مناقشات اقتصادی را بهتر درک کنند.

درباره محمد طبیبیان

محمد طبیبیان اقتصاددان ایرانی و از استادان پیشین دانشگاه صنعتی اصفهان و مؤسسه‌ی عالی پژوهش در برنامه‌ریزی و توسعه است. او از حامیان اقتصاد بازار آزاد به‌ شمار می‌آید و مدتی نیز در دولت ایران در جایگاه استراتژیست فعالیت داشته است.

او در فاصله‌ی سال‌های ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۲ ریاست دفتر کلان سازمان برنامه را بر عهده داشت و از سال ۱۳۷۰ تا ۱۳۷۴ به‌عنوان معاون اقتصادی این سازمان فعالیت کرد. از نقش‌های مهم او می‌توان به مشارکت در تدوین برنامه‌ی دوم پنج‌ساله‌ی توسعه‌ی کشور اشاره کرد. همچنین تا سال ۱۳۷۶ ریاست مؤسسه‌ی عالی پژوهش در برنامه‌ریزی و توسعه را بر عهده داشت و هم‌زمان عضو هیئت‌علمی این مؤسسه بود. او در دانشگاه صنعتی اصفهان به‌عنوان استادیار و سپس دانشیار تدریس کرده و به‌عنوان استاد مدعو نیز با دانشگاه استنفورد آمریکا همکاری داشته است.

از دیدگاه طبیبیان، انجام اصلاحات بنیادین در نظام سیاسی یکی از پیش‌شرط‌های اصلی تحقق توسعه‌ی اقتصادی است. او معتقد است نبود یک چهارچوب نظری منسجم که سیاست‌گذاران بتوانند بر اساس آن تصمیم‌های هماهنگ و سازگار بگیرند، از مهم‌ترین موانع پیشرفت اقتصادی به شمار می‌آید. او همچنین برای نهادهایی مانند قوه‌ی قضاییه و مجلس جایگاه مهمی قائل است و تأکید می‌کند که بدون تثبیت مالکیت خصوصی، دستیابی به تحول اقتصادی ممکن نخواهد بود.

روش علم و اندیشه‌ی آزادی از دیگر کتاب‌های او هستند.

بخشی از کتاب اقتصاد از دیدگاه انسانی

«در تاریخ مدون بشری، همواره بحث‌هایی پیرامون تدبیر معاش به شیوه‌های گوناگون وجود داشته است. در متون کهن به اشکال مختلف به موضوع تدبیر معاش پرداخته شده است، اما پرداختن به اقتصاد همچون رشته‌ای مستقل و خاص از دانش بشری سابقه‌ای بیش از دویست سال ندارد. علم اقتصاد نتیجهٔ چارچوبی جدید در تفکر انسان است که از تحولات فکری عصر روشنگری سرچشمه می‌گیرد، تحولی که در قرن هفدهم با طرح مفاهیم جدید و دگرگونی ساختارهای سنّتی آغاز شد.»