کتاب دیوبچه های شیطون و پسرک مهربون

کتاب دیوبچه‌ های شیطون و پسرک مهربون (نمایشنامه‌ای برای بچه‌های خوب ایران) نوشته‌ میترا شاهین و ترانه‌‌سرایی پیام جهانگیری نمایشنامه‌ای موزیکال برای بچه‌های ایرانی است که نشر عنوان آن را منتشر کرده است. این کتاب ماجرای پسرکی مهربان را روایت کرده است که در شلوغی و آلودگی شهر دلش هوای پاک و صدای پرنده‌ها را می‌خواهد و ناگهان پای سه دیو بازیگوش و دردسرساز به قصه باز می‌شود؛ دیو دود، آشغال‌دیو و دیو ترافیک. نمایشنامه برای اجرا در یک صحنه‌ی ساده در پارک شهر طراحی شده است و راوی، پسرک، دیوبچه‌ها، پدر، مادر و خانوم‌ معلم شخصیت‌های اصلی آن هستند. در کنار دیالوگ‌ها ترانه‌های ریتم‌دار و قابل اجرا در گروه‌های نمایشی کودک و نوجوان آمده است که هرکدام یکی از مشکل‌های شهری مثل زباله، ترافیک و آلودگی هوا را به زبان شوخ و آهنگین بیان کرده است. کتاب به‌گونه‌ای تنظیم شده است که هم برای خواندن در خانه و کلاس درس مناسب باشد و هم برای تبدیل‌شدن به یک نمایش گروهی در مدرسه، فرهنگ‌سرا یا سالن‌های کوچک. در پایان کتاب نیز اطلاعاتی از اجرای صحنه‌ای این نمایش در مجتمع فرهنگی هنری فدک اردبیل و گروه اجراکنندگان آمده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب دیوبچه های شیطون و پسرک مهربون

کتاب دیوبچه‌ های شیطون و پسرک مهربون نوشته‌ی میترا شاهین و ترانه‌‌سرایی پیام جهانگیری یک نمایشنامه‌ی کودک‌محور است که در فضایی آشنا برای بچه‌ها یعنی پارک و خیابان‌های شهر شکل گرفته است. راوی از همان ابتدا با بچه‌ها وارد گفت‌وگو می‌شود، حالشان را می‌پرسد و آن‌ها را همراه قصه می‌کند. صحنه‌ی اصلی می‌تواند گوشه‌ای از پارک شهر باشد که به‌مرور و متناسب با صحنه‌ها پر و خالی شود. در این فضا پسرک مهربان روی جدول کنار پارک نشسته و بازی بچه‌ها را نگاه می‌کند، درحالی‌که هوای شهر دودی و خیابان‌ها شلوغ است. او دلش هوای تازه و صدای پرنده‌ها را می‌خواهد و همین دل‌تنگی او را به باغ بزرگ شهر می‌کشاند؛ باغی که سکوتی مرموز دارد و به‌جای سرسبزی پر از زباله و آلودگی شده است. 

در همین باغ است که سه دیو ظاهر می‌شوند؛ دیو دود، آشغال‌دیو و دیو ترافیک که هرکدام نماد یکی از مشکل‌های محیط‌زیستی و شهری هستند. میترا شاهین در چند بخش پی‌درپی گفت‌وگوهای پسرک با دیوبچه‌ها، ترانه‌های آن‌ها و تلاش پسرک برای پیدا‌کردن راه‌حل را دنبال کرده است. کتاب در قالب چند صحنه‌ی متوالی پیش رفته است؛ از معرفی پسرک و وضعیت شهر و باغ گرفته تا روبه‌روشدن با دیوبچه‌ها، معرفی هریک از آن‌ها با ترانه‌ی جداگانه، گفت‌وگو با پدر درباره‌ی تفکیک زباله و درست‌ریختن آشغال، صحبت با خانوم‌ معلم درباره‌ی ترافیک و استفاده از وسایل حمل‌ونقل عمومی و درنهایت مراجعه به مادر و اینترنت برای آشناشدن با انجمن حمایت از شهر. 

ساختار اثر بر پایه‌ی ترکیب دیالوگ و ترانه طراحی شده است. در پایان نیز راوی قصه را جمع‌بندی کرده است و از تغییر حال شهر، سبزشدن درخت‌ها و آبی‌شدن آسمان می‌گوید. بخش پایانی کتاب به معرفی گروه نمایشی، طراح صحنه، کارگردان، بازیگران خردسال و بزرگسال، عوامل موسیقی و اجرا اختصاص یافته که نشان می‌دهد این متن پیش از انتشار روی صحنه هم اجرا شده است.

خلاصه داستان دیوبچه های شیطون و پسرک مهربون

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

داستان دیوبچه‌ های شیطون و پسرک مهربون از جایی شروع می‌شود که راوی رو به بچه‌ها می‌ایستد، حالشان را می‌پرسد و آن‌ها را بچه‌های مهربون خطاب می‌کند و خبر از یک قصه‌ی تازه می‌دهد؛ قصه‌ی دیوبچه‌های شیطون و پسرک مهربون. در میان بچه‌های شهر پسر مهربانی هست که روی جدول کنار پارک نشسته است و بازی بچه‌ها را نگاه می‌کند. در همان حال نمایش تصویری از شهر نشان می‌دهد؛ خیابان‌های شلوغ، هوای دودی، ماشین‌ها و موتورها و کامیون‌ها که همه‌جا را پر از صدا و دود کرده‌اند. پسرک از این وضعیت خسته است و دلش هوای تازه و صدای پرنده‌ می‌خواهد. او با دلی پر از غصه راه می‌افتد تا به باغ بزرگ شهر برسد؛ باغی که در سکوتی مرموز فرو رفته است. 

پسرک خسته روی نیمکت می‌خوابد و با جیغی از خواب می‌پرد؛ بالای سرش سه دیو زشت و چرک و بدبو ایستاده‌اند که به او می‌خندند. پسرک با فریادی بلند دیوبچه‌ها را می‌ترساند اما وقتی خودش را نگاه می‌کند می‌بیند لباس‌هایش دودی و چرک شده و روی شانه‌ها و پیراهنش آشغال ریخته است. او به‌دنبال آب تمیز می‌گردد تا خودش را بشوید اما برکه‌ی باغ خشک و پر از زباله است، گل‌ها سرشان را پایین انداخته‌اند و درخت‌ها بی‌جان شده‌اند. دوباره صدای پای دیوها می‌آید و سه دیو برمی‌گردند؛ دود دیو، آشغال‌دیو و دوپس‌دیو که دیو ترافیک است. هرکدام خودشان را معرفی می‌کنند و می‌گویند که از شهر دیوها آمده‌اند و در اصل جای دیگری خانه و زندگی دارند اما کارهای آدم‌ها آن‌ها را به این شهر کشانده است. 

دود دیو از ماشین‌هایی می‌گوید که دود می‌کنند، آشغال‌دیو از زباله‌هایی که در کوچه و خیابان رها شده‌اند و دوپس‌دیو از ترافیک و شلوغی خیابان‌ها. هر دیو ترانه‌ای مخصوص خودش می‌خواند و با ریتم و قافیه علاقه‌اش به دود، آشغال یا ترافیک را تعریف می‌کند. پسرک در گفت‌وگو با دیوبچه‌ها کم‌کم می‌فهمد که حضور آن‌ها نتیجه‌ی رفتار آدم‌هاست. او به دیوها قول می‌دهد راهی پیدا کند تا آن‌ها بتوانند به شهر خودشان برگردند و دیگر وسوسه نشوند در شهر آدم‌ها بمانند. پسرک دیوها را تشویق می‌کند که بخوابند تا او برود و راه‌حل را پیدا کند. 

در ادامه‌ی نمایش پسرک به خانه می‌رود و از پدرش درباره‌ی آشغال‌ها می‌پرسد. پسرک بعد از گفت‌وگو با پدرش به مدرسه می‌رود و از خانوم‌ معلم درباره‌ی ترافیک می‌پرسد. خانوم‌ معلم توضیح می‌دهد که شلوغی خیابان‌ها بیشتر به‌خاطر استفاده‌ی زیاد از ماشین شخصی، بی‌توجهی به وسایل حمل‌ونقل عمومی و رعایت‌نکردن اصول رانندگی است. بعد از مدرسه پسرک سراغ مادر می‌رود و از او می‌خواهد کمک کند تا پیامش را به همه‌ی شهر برساند. در پایان نمایش راوی از سبزشدن دوباره‌ی درخت‌ها، پرآب‌شدن برکه و آبی‌شدن آسمان می‌گوید و قصه را با خداحافظی و وعده‌ی یک ماجرای آموزنده‌ی دیگر می‌بندد.

چرا باید کتاب دیوبچه های شیطون و پسرک مهربون را بخوانیم؟

کتاب دیوبچه‌ های شیطون و پسرک مهربون با ترکیب نمایش، شعر و ترانه موضوع‌های جدی مثل آلودگی هوا، زباله و ترافیک را در قالب شخصیت‌های فانتزی و بامزه‌ای مثل دود دیو، آشغال‌دیو و دیو ترافیک مطرح کرده است. این کتاب نشان داده است که مشکل‌های محیط‌زیستی فقط تقصیر دیوها نیست و رفتار روزمره‌ی آدم‌ها در پیداشدن یا ناپدیدشدن این دیوبچه‌ها نقش دارد. پسرک مهربان قصه با پرسش‌گری از پدر، معلم و مادر به‌تدریج راه‌حل‌ها را پیدا می‌کند. این کتاب برای اجرا در مدرسه‌ها، کلاس‌های نمایش خلاق و گروه‌های تئاتر کودک مناسب است، چون دیالوگ‌های کوتاه، نقش‌های مشخص و ترانه‌های قابل اجرا دارد و صحنه‌ی آن هم ساده طراحی شده است. 

حضور راوی که مدام با بچه‌ها حرف می‌زند امکان مشارکت و پاسخ‌دادن را فراهم کرده است و می‌تواند در اجراهای زنده بچه‌ها را در جریان نمایش شریک دهد. در عین حال متن کتاب برای خواندن در خانه هم قابل استفاده است و می‌تواند بهانه‌ای برای گفت‌وگو میان بزرگ‌ترها و بچه‌ها درباره‌ی محیط زیست، شهر تمیز و مسئولیت‌پذیری باشد. استفاده از زبان آهنگین، تکرارهای ریتم‌دار و تصویرسازی‌های روشن از شهر دودی، باغ خشک و برکه‌ی بی‌آب مفاهیم را برای ذهن کودک ملموس کرده است. این اثر به‌جای نصیحت مستقیم از مسیر قصه و بازی و ترانه مفهوم هرکس از خودش شروع کند را درباره‌ی حفظ شهر و طبیعت نشان داده است.

خواندن کتاب دیوبچه های شیطون و پسرک مهربون را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب دیوبچه‌ های شیطون و پسرک مهربون به مربیان و معلمان دبستان، گروه‌های تئاتر کودک، والدینی که به‌دنبال متنی نمایشی درباره‌ی محیط‌زیست و شهر تمیز هستند و بچه‌های علاقه‌مند به قصه‌های نمایشی و شخصیت‌های فانتزی پیشنهاد می‌شود. این کتاب برای برنامه‌های آموزشی درباره‌ی تفکیک زباله، آلودگی هوا و ترافیک نیز قابل استفاده است.