کتاب هستی و دنیای او

کتاب هستی و دنیای او نوشته‌ی تهمینه رضوی مجموعه‌ای از داستان‌ها برای کودکان و نوجوانان است که نشر عنوان آن را منتشر کرده است. در این کتاب چندین قصه‌ی کوتاه کنار هم قرار گرفته که هر کدام دنیای مخصوص به خود را دارند؛ از مدرسه‌ای در دل دشت و خروسی که قهرمان می‌شود تا مورچه‌هایی کنار رودخانه، بلور برفی که سفر آب را تجربه می‌کند، حیوانات جنگل و کوه و روستایی پر از پرنده و خرگوش. نویسنده در هر داستان با استفاده از موقعیت‌های ساده و روزمره، موضوع‌هایی مثل شجاعت، دوستی، نظم، مسئولیت‌پذیری، مهربانی با حیوانات، اهمیت آزادی، کنترل خشم و توجه به اطراف را در قالب ماجراهایی پر از گفت‌وگو و تصویرهای زنده پیش چشم مخاطب می‌آورد. زبان روایت‌ها به فضای ذهنی بچه‌های دبستانی و اوایل دوره‌ی نوجوانی نزدیک است و بیشتر قصه‌ها از زاویه‌ی دید کودکان یا حیوانات روایت شده‌اند تا حس هم‌ذات‌پنداری را تقویت کنند. تنوع شخصیت‌ها و فضاها باعث شده هر داستان حال‌وهوای جداگانه‌ای داشته باشد؛ از روستا و صحرا تا جنگل و کوه و حیاط خانه. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب هستی و دنیای او

کتاب هستی و دنیای او با داستان خروس قهرمان آغاز می‌شود و از همان ابتدا فضای کلی اثر را نشان می‌دهد؛ فضایی که در آن یک اتفاق ظاهراً ساده، به نقطه‌ی عطفی برای شخصیت‌ها تبدیل می‌شود. در این داستان، مدرسه‌ای چادری در دشت، معلمی مهربان و پسری به نام حسام حضور دارند که خروسش را یواشکی به کلاس می‌آورد. خروسی که اول مزاحم درس‌خواندن است، در لحظه‌ی خطر با سروصدا و شجاعت خود مار بزرگی را دور می‌کند و جان بچه‌ها را نجات می‌دهد. همین ماجرا به ساختن ساختمان جدید مدرسه و نصب مجسمه‌ی خروس روی آن ختم می‌شود. در ادامه‌ی کتاب، داستان مورچه سالار دنیای مورچه‌های کنار رودخانه را نشان می‌دهد که یک تکه ساندویچ برایشان به اندازه‌ی کوهی از غذاست و بی‌دقتی در برابر خطر آب و کلاغ، خانواده‌ی کوچکشان را تا مرز غرق‌شدن و خورده‌شدن می‌برد. در بلور برف، یک قطره‌ی آب از دل برف و کوه تا رودخانه، بدن انسان، بخارشدن و بازگشت به ابر و باران، چرخه‌ی آب را تجربه می‌کند و در هر مرحله با سؤال‌هایی درباره‌ی «بیرون»، «زندگی» و «تغییر شکل» روبه‌رو می‌شود. داستان کوالای پشمالو و خرس قهوه‌ای، خواب‌آلودگی و بی‌توجهی کوالا را در کنار هوشیاری خرس نشان داده است؛ جایی که خرس با تور ماهی‌گیری، کوالای خواب را از مسیری که فکر می‌کند محل عبور گله است کنار می‌کشد و بعد معلوم می‌شود آن‌همه گردوخاک فقط کار باد بوده است. در بخش‌های بعدی کتاب هستی و دنیای او، قصه‌ی دوستی سنجاب‌ها و مرغان مگس‌خوار روی درختی در دامنه‌ی کوه گدوک روایت شده که در آن، ترس از خرس‌ها و عقاب‌ها باعث دعوا و جدایی می‌شود و در نهایت هر دو گروه می‌فهمند بدون همکاری، امنیت و آرامش ندارند. تک درخت صحرا، تنهایی درختی را در بیابانی خشک نشان می‌دهد که سال‌ها بعد از خشک‌شدن رود، با کمک پرستوهای مهاجر دوباره به آب و زندگی می‌رسد. در داستان‌های شهری‌تر، ماجرای الهام و پونه و گرگ خیالی خشم، به موضوع عصبانیت، خراب‌کردن باغچه و پاره‌کردن دفتر دوست می‌پردازد و نشان می‌دهد خشم چگونه می‌تواند به شکل گرگی وسوسه‌گر در ذهن ظاهر شود. گربه‌ی ابریشم، از زبان گربه‌ای سالخورده و کم‌حوصله، تفاوت نسل‌ها، خاطره‌ی زندگی قدیمی‌تر گربه‌ها و بی‌میلی به «انجمن گربه‌ها» را تصویر کرده است. در راز خرگوش‌های جنگل میان راه، دو خرگوش مهربان با جمع‌کردن گل‌های زرد دارویی، به بهبود مادر کمال کمک می‌کنند و رد رنگ زرد روی دهان و دست‌هایشان راز این کمک را لو می‌دهد. داستان چرا صفر غمگین است، با گفت‌وگوی اعداد روی تخته‌سیاه، جایگاه صفر را از نمره‌ی ترسناک تا همراه نمره‌های خوب و عددهای بزرگ دنبال کرده است. وسایل مدرسه من، با جان‌دادن به کیف، کفش، روپوش و تراش، بی‌نظمی یک دانش‌آموز و تغییر تدریجی او را نشان می‌دهد. در بهار و حیوانات در خانه، بحث آزادی پرنده‌ها و خرگوش‌ها در خانه‌ی بهار مطرح شده و در خواب زمستانی و دوستی با جغد، رؤیای دوستی خرس کوچولو با جغدی دانا، بهانه‌ای برای حرف‌زدن از هوشیاری و سکوت است. در پایان، انشای صداقت چیست با گفت‌وگوی آراد با گربه و ادامه‌ی جست‌وجوی او برای فهمیدن معنای صداقت همراه شده است.

چرا باید کتاب هستی و دنیای او را بخوانیم؟

کتاب هستی و دنیای او مجموعه‌ای از داستان‌های کوتاه است که هر کدام یک موقعیت روشن و قابل‌لمس برای کودکان و نوجوانان می‌سازد و در دل آن، مفهومی اخلاقی یا احساسی را پررنگ می‌کند. شجاعت خروس در برابر مار، دقت و مسئولیت‌پذیری مورچه سالار در برابر خطر رودخانه، کنجکاوی بلور برف درباره‌ی چرخه‌ی زندگی، هوشیاری خرس قهوه‌ای در کنار خواب‌آلودگی کوالا، و همکاری سنجاب‌ها و مرغان مگس‌خوار در برابر خرس‌ها و عقاب‌ها، نمونه‌هایی از این موقعیت‌ها هستند. در بسیاری از داستان‌ها، حیوانات سخنگو نقش اصلی را دارند و همین موضوع، فاصله‌ی عاطفی را کم کرده و امکان صحبت‌کردن درباره‌ی ترس، خشم، تنهایی، نظم، دوستی و آزادی را ساده‌تر کرده است. این کتاب به‌جای توضیح مستقیم مفاهیم، آن‌ها را در قالب ماجرا و گفت‌وگو نشان داده است؛ مثلاً مفهوم آزادی در داستان پرنده‌ها و خرگوش‌های خانه‌ی بهار، یا مفهوم خشم در ماجرای پونه و گرگ خیالی، یا ارزش صداقت در انشای آراد. تنوع فضاها از روستا و صحرا تا جنگل و شهر، باعث می‌شود مخاطب با محیط‌های مختلف آشنا شود و در عین حال، شباهت احساس‌ها و دغدغه‌ها را در همه‌ی این فضاها ببیند. حضور عناصر آشنا برای بچه‌ها مثل مدرسه، کیف و کفش، امتحان، باغچه‌ی خانه، حیوانات خانگی و بازی‌های روزمره، امکان گفت‌وگو میان بزرگ‌ترها و بچه‌ها را درباره‌ی تجربه‌های شخصی فراهم می‌کند. این اثر می‌تواند به‌عنوان متنی برای بلندخوانی در خانه یا کلاس، و نقطه‌ی شروع بحث‌هایی درباره‌ی مسئولیت، مهربانی با حیوانات، نظم، کنترل خشم و ارزش دوستی به‌کار برود.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به کودکان دبستانی و اوایل دوره‌ی نوجوانی که به داستان‌های حیوانات، مدرسه و ماجراهای روزمره علاقه دارند پیشنهاد می‌شود. همچنین به والدین و مربیانی که به‌دنبال متن‌هایی برای بلندخوانی و گفت‌وگو درباره‌ی موضوع‌هایی مثل شجاعت، دوستی، نظم، مهربانی با حیوانات، آزادی و کنترل خشم هستند توصیه می‌شود.