کتاب ذهن حواس جمع

کتاب ذهن حواس جمع (Indistractable) نوشته نیر ایال، سازوکار حواس‌پرتی و محرک‌های درونی آن را توضیح می‌دهد و نحوه‌ی برنامه‌ریزی زمانی، مدیریت محیط، قراردادهای پیشینی با خود و دیگران و در نهایت حواس‌جمعی در محل کار و روابط عاطفی را به مخاطبان می‌آموزد. این کتاب با مثال‌های متعدد، روایت‌های واقعی و ارجاع به پژوهش‌های روان‌شناسی، مدلی چهارمرحله‌ای برای کنترل توجه و تبدیل ارزش‌ها به زمان ارائه کرده است. مرضیه کریمی این کتاب را برای نشر هرماس ترجمه کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ذهن حواس جمع

کتاب ذهن حواس جمع نوشته‌ی نیر ایال، با بررسی دوگانه‌ی حواس‌جمعی در برابر حواس‌پرتی آغاز می‌شود. نویسنده با تکیه بر تجربه‌ی تدریس در استنفورد و کار در شرکت‌های فناوری، نشان می‌دهد چگونه همان اصول روان‌شناسی به‌ کار رفته در جذاب‌سازی بازی‌های ویدئویی و شبکه‌های اجتماعی، اکنون به منابع دائمی حواس‌پرتی در زندگی تبدیل شده‌اند.

بخش اول کتاب به طور ویژه بر تسلط به محرک‌های داخلی تمرکز دارد و تبیین می‌کند که مدیریت زمان در اصل همان مدیریت رنج است. نیر ایال در این بخش با تکیه بر پژوهش‌های علمی و تکنیک‌های روان‌شناختی به مخاطب می‌آموزد که چگونه محرک‌های درونی خود را بازتعریف کند. در بخش دوم، تمرکز بر مدیریت زمان قرار می‌گیرد؛ جایی که ایال با معرفی سه حوزه‌ی خود، روابط و کار تاکید می‌کند که بدون یک برنامه‌ی زمانی مشخص، اساساً تمایز میان حواس‌پرتی و فعالیت هدفمند غیرممکن است. 

ساختار کلی کتاب ذهن حواس جمع به سمت کنترل محرک‌های خارجی، بستن پیمان‌های ضد حواس‌پرتی و در نهایت توسعه‌ی این مهارت به سطح محیط کار، تربیت فرزندان و روابط عاطفی پیش می‌رود تا یک راهنمای گام‌به‌گام از درون فرد ارائه دهد.

خلاصه کتاب ذهن حواس جمع

کتاب ذهن حواس جمع با این فرض بنیادین آغاز می‌شود که حواس‌پرتی، پیش از آن‌که محصول اعلان‌ها و ابزارهای دیجیتال باشد، ریشه در درون انسان و تلاش او برای فرار از ناخشنودی دارد. نویسنده با ترسیم مرز میان حواس‌جمعی (رفتار تقرب به هدف) و حواس‌پرتی (رفتار دوری از هدف)، هر دو را متأثر از محرک‌های درونی و بیرونی می‌داند و کلید اصلی مهار توجه را در مواجهه با ناراحتی‌های درونی و سپس بازطراحی زمان و محیط بر اساس ارزش‌های فردی معرفی می‌کند. 

در بخش نخست، با تکیه بر این ایده که انگیزه‌ی اصلی انسان فرار از رنج است، نشان داده می‌شود که چطور پناه بردن به اینترنت‌گردی یا کار افراطی، مکانیزمی برای نادیده‌گرفتن اضطراب و بلاتکلیفی است. در این میان، چهار عامل روان‌شناختیِ بی‌حوصلگی، سوگیری منفی، نشخوار فکری و سازگاری لذت‌جویانه به عنوان دلایل ناپایداری رضایت انسان تشریح می‌شوند؛ سپس با الهام از درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT)، راهکارهایی گام‌به‌گام نظیر قانون ده دقیقه برای مشاهده و مدیریت این تکانه‌ها ارائه می‌گردد.

در ادامه، کتاب به بازتعریف مفهوم کار و اراده می‌پردازد؛ به طوری که با استناد به دیدگاه‌های ایان بوگوست، پیشنهاد می‌کند کارهای دشوار با تزریق چالش و کنجکاوی به یک بازی عمیق تبدیل شوند. نویسنده همچنین نظریه‌ی سنتی تخلیه‌ی نفس (محدود بودن ظرفیت اراده) را رد کرده و اثبات می‌کند که باور به محدودیت اراده، خود عاملی برای تسلیم شدن است، در حالی که داشتن نگاهی پویا به توانایی‌های فردی همراه با خوددلسوزی، تاب‌آوری را افزایش می‌دهد. 

بخش دوم کتاب به حوزه‌ی زمان‌بندی ورود می‌کند و زندگی را به سه قلمروی خود، روابط و کار تقسیم می‌نماید. ایال با نقد فهرست‌های سنتی کارهای انجام‌دادنی، تکنیک مشخص‌کردن محدوده‌ی زمانی در تقویم را جایگزین می‌کند و معتقد است هر فعالیت برنامه‌ریزی‌شده‌ای (حتی استراحت) حواس‌جمعی و هر اقدام خارج از برنامه، حواس‌پرتی است.

چرا باید کتاب ذهن حواس جمع را بخوانیم؟

نقطه‌ی تمایز کتاب این است که حواس‌پرتی را فقط به فناوری نسبت نمی‌دهد و ریشه‌ی آن را در ناراحتی‌های درونی، ساختار زمان و محیط جست‌وجو می‌کند. خواننده در این کتاب با مفاهیمی مانند محرک‌های درونی و بیرونی، تفاوت علت اصلی و علت فرعی در حواس‌پرتی، نقش بی‌حوصلگی و نشخوار فکری و تأثیر طرز فکر درباره‌ی اراده آشنا می‌شود و همزمان تکنیک‌هایی مشخص برای مواجهه با امیال، بازتعریف کار، برنامه‌ریزی هفتگی و بستن پیمان با خود به دست می‌آورد.

خواندن کتاب ذهن حواس جمع را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن ذهن حواس جمع به کسانی پیشنهاد می‌شود که احساس می‌کنند زمان‌شان در شبکه‌های اجتماعی، ایمیل، جلسات و کارهای پراکنده گم می‌شود؛ به دانشجویان، فریلنسرها و افرادی که کار فکری عمیق انجام می‌دهند و تمرکز طولانی برایشان حیاتی است؛ به والدینی که نگران الگوی استفاده از فناوری در خانه هستند و به مدیران و اعضای تیم‌هایی که می‌خواهند فرهنگ کاری کم‌حواس‌پرت‌تری بسازند.

درباره نیر ایال

نیر ایال (Nir Eyal) (متولد ۱۹۸۰)، نویسنده، سخنران، مشاور کسب‌وکار و مدرس است که به عنوان یکی از نظریه‌پردازان معاصر حوزه‌ی طراحی رفتار و پیوند روان‌شناسی با فناوری شناخته می‌شود. او که مدرک کارشناسی ارشد MBA خود را از دانشگاه استنفورد دریافت کرده، سال‌ها در زمینه‌ی تأسیس شرکت‌های فناوری و مشاوره فعالیت داشته و به عنوان مدرس در دانشکده‌ی بازرگانی استنفورد به تدریس پرداخته است. ایال با تألیف دو کتاب پرفروش «قلاب» و «پاسخ‌ناپذیر»، نگاه صنایع تکنولوژی به محصول‌نویسی و نحوه‌ی تعامل انسان با ابزارهای دیجیتال را تغییر داد.

جوایز و افتخارات کتاب ذهن حواس جمع

• نامزد بهترین کتاب علم و فناوری جوایز گودریدز (سال ۲۰۱۹)
• برنده‌ی جایزه‌ی بهترین کتاب مستقل (سال ۲۰۲۰)
• برنده‌ی جایزه‌ی OWL
• در لیست بهترین کتاب‌های کسب‌وکاری سال آمازون
• در لیست پرفروش‌ترین کتاب‌های سال

چه نسخه‌های دیگری از کتاب ذهن حواس جمع منتشر شده است؟

• کتاب ذهن حواس جمع، ترجمه‌ی فاطمه علی پور تنگسیری، نشر آموخته
• کتاب مدیریت توجه، ترجمه‌ی سمیه قوامی نژاد، نشر آریانا قلم
• کتاب انحراف ناپذیر، ترجمه‌ی عادله میرزایی، نشر خوب
• کتاب ذهن حواس جمع، ترجمه‌ی بهرام درویش، نشر هورمزد

بخشی از کتاب ذهن حواس جمع

«همان طور که خوردن بیش از حد غذاهای ناسالم منجر به بروز مشکلات سلامتی می‌شود، استفاده بیش از حد از دستگاه‌های الکترونیکی نیز می‌تواند عواقب منفی در بر داشته باشد. این عواقب برای من این بود که حواس‌پرت‌کن‌ها را بر مهم‌ترین افراد زندگی‌ام اولویت قرار می‌دادم. بدتر از همه این بود که اجازه دادم حواس‌پرت‌کن‌ها رابطه‌ام با دخترم را تحت تأثیر قرار دهند. او تنها فرزند ماست و برای من و همسرم شگفت‌انگیزترین بچه دنیاست.

یک روز خاص، ما دو نفر مشغول بازی‌هایی از دستورالعمل‌های کتابی بودیم که برای نزدیک‌تر کردن روابط پدران و دختران طراحی شده بود. اولین فعالیت شامل نام بردن چیزهای مورد علاقه یکدیگر بود. پروژه بعدی، ساخت یک هواپیمای کاغذی با یکی از صفحات کتاب بود. سومین فعالیت، سوالی بود که هر دوی ما باید به آن پاسخ می‌دادیم: "اگر می‌توانستید هر ابرقدرتی را داشته باشید، آن چه بود؟"

کاش می‌توانستم به شما بگویم دخترم در آن لحظه چه گفت، اما نمی‌توانم. من هیچ نظری ندارم؛ چون واقعاً آنجا نبودم. من از نظر فیزیکی در اتاق بودم، اما ذهنم جای دیگری بود. دخترم پرسید: "پدر، ابرقدرت شما چه چیزی خواهد بود؟" 

با غرغر گفتم: "چی؟ یک لحظه صبر کن، باید این پیام را پاسخ دهم." او را نادیده گرفتم؛ زیرا توجهم به چیزی در تلفنم جذب شد. حواسم هنوز به گوشی‌ام بود، انگشتانم به صفحه ضربه می‌زد و درگیر چیزی بودم که در آن زمان مهم به نظر می‌رسید، اما می‌توانستم آن را به زمان دیگری موکول کنم. دخترم سکوت کرده بود؛ وقتی سرم را بلند کردم، او رفته بود.»