کتاب اکسیر خوشبختی؛ گزیده‌ی کیمیای سعادت امام محمد غزالی

«اکسیر خوشبختی؛ گزیده‌ی کیمیای سعادت امام محمد غزالی» با انتخاب و توضیح بهاءالدین خرمشاهی است. آنچه بخش عمده‌ی این مجموعه را تشکیل می‌دهد حکایت است، زیرا بسیاری از نویسندگان، خصوصاً نویسندگان صوفیه، عموماً از قالب حکایت، به سبب توانایی آن در جلب مخاطب و همچنین سهولتِ یادسپاری، برای مقصود خود استفاده کرده‌اند. در این مجموعه، فقط به آثار منثور پارسی پرداخته شده است و انتخا‌ب‌ها کار استادانی است که غالباً آن آثار را تصحیح کرده و با احاطه و اشرافی که به محتوای اثر داشته‌اند ضمن انتخاب بهترین‌ بخش‌ها کوشیده‌اند تا با حرکت‌گذاری روی کلمات و علامت‌گذاری صحیح و آوردن معنای واژه‌ها و عبارات عربی و... خواننده را در خواندن متون قدیم یاری دهند. در بخشی از این کتاب می‌خوانیم: «چون شرف و عز و بزرگی گوهر دل آدمی از این جمله بدانستی، بدان که این گوهر عزیز را به تو داده‌اند، و آن گاه وی را بر تو پوشیده‌اند: چون طلب وی نکنی و وی را ضایع بکنی و از وی غافل باشی، غبنی و خسرانی عظیم بود. جهد آن کن که دل خود را بازجویی و از میان مشغله‌ی دنیا بیروی آری، و وی را به کمال خویش برسانی، که شرف و عز وی در آن جهان پیدا خواهد آمد؛ که شادی‌ای بیند بی‌اندوه،‌ و بقایی بیند بی‌فنا، و قدرتی بی‌عجز، و معرفتی بی‌شبهت، و جمالی حضرتی بی‌کدورت».

درباره امام محمد غزالی

امام محمد غزالی، فقیه و متکلم ایرانی قرن پنجم و ششم است. نام کامل او ابی حامد محمد بن محمد الغزالی الشافعی است. او در سال ۴۵۰ قمری در توس به دنیا آمد. در دوران کودکی پدرش را از دست داد اما پدرش وصیت کرده بود که پس از مرگش، او و برادرش، احمد غزالی، را به مردی صوفی‌ مسلک به نام ابو حامد احمد بن محمد الراذکانی بسپارند. آن‌ها نیز نزد او بودند. او پس از اینکه این دوران را پشت سر گذاشت، در شهر جرجان مشغول به تحصیل در زمینه فقه اسلامی شد و پس از آن به نیشابور رفت.

در سال ۴۷۸ قمری وارد دربار ملکشاه سلجوقی و وزیرش خواجه نظام‌الملک طوسی شد و مدتی را هم به عنوان یکی از اساتید مدرسه نظامیه بغداد درس داد. پس از اینکه خواجه نظام‌الملک از دنیا رفت، او پشتیبانش را از دست داد و به بهانه حج از بغداد فرار کرد. به دمشق، اورشلیم و اردن رفت و پس از آن نیز سفری به مکه و مدینه داشت. او به دلیل فسادی که در دربار و نیز در مدرسه مشاهده کرده بود تصمیم گرفت دیگر هرگز پایش به دربار حاکمان باز نشود. اما پس از اینکه پسر خواجه نظام الملک در دربار سلطان سنجر از او دعوت کرد تا به نظامیه برود و تدریس کند، عهدش را شکست.

امام محمد غزالی در سال‌های پایانی عمرش، در خانقاهی در نزدیکی توس در سال ۵۰۵ ه.ق از دنیا رفت. مدفن او در نزدیکی آرامگاه فردوسی قرار دارد. به نظر می‌رسد محل دفن او در جریان حمله مغول‌ها به ایران تخریب شده باشد و دیگر اقدامی هم برای بازسازی آن انجام نشده است.

از امام محمد غزالی تالیفات مختلفی در علوم فلسفه، کلام، فقه، منطق، تصوف و اخلاق به جا مانده است. زندگینامه‌ خودنوشت او نیز المنقض من الضلال، نجات یافته از گمراهی، نام دارد. از میان مشهورترین کتاب‌های او که به فارسی نوشته شده‌اند می‌توان به کیمیای سعادت و زاد الآخرت اشاره کرد. کتاب صوتی اکسیر خوشبتی گزیده‌ای از کتاب کیمیای سعادت او است.

زندگینامه و معرفی کتاب‌های امام غزالی را در صفحه این نویسنده در طاقچه می‌توانید بخوانید.