کتاب روش های تامین مالی داخلی و خارجی

کتاب روش‌ های تامین مالی داخلی و خارجی نوشته‌ سامان قاسمی، واقف بهروزی، زهرا جلیلی و شهرزاد محمدخانلی اثری است که به‌طور منظم به معرفی ابزارها، نهادها و سازوکارهای مختلف تأمین مالی برای پروژه‌ها، بنگاه‌ها و طرح‌های توسعه‌ای می‌پردازد. پژوهشکده امور اقتصادی این کتاب را منتشر کرده است و کتاب بر پایه‌ی تجربه‌ها و مقررات موجود در نظام مالی ایران تنظیم شده است. نویسندگان در این اثر از کلیات تأمین مالی و مفاهیم پایه شروع کرده‌اند و سپس به‌سراغ روش‌های قرضی و غیرقرضی، منابع داخلی مانند بازار پول، صندوق توسعه‌ی ملی و تکالیف بودجه‌ای و نیز منابع خارجی مانند خطوط اعتباری، فاینانس و نهادهای مالی بین‌المللی رفته‌اند. در پایان نیز قانون تأمین مالی تولید و زیرساخت‌ها و نقش صندوق‌های تضمین و ضمانت‌نامه‌ها بررسی شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب روش های تامین مالی داخلی و خارجی

کتاب روش‌ های تامین مالی داخلی و خارجی با تمرکز بر تجربه و ساختار حقوقی و نهادی ایران نوشته شده و در شش بخش اصلی تنظیم شده است. در بخش اول سامان قاسمی، واقف بهروزی، زهرا جلیلی و شهرزاد محمدخانلی ابتدا مفهوم تأمین مالی پروژه، تفاوت برداشت‌های رایج از فاینانس، انواع منابع و ویژگی‌های کلیدی تأمین مالی پروژه مانند تقسیم ریسک، اتکا به جریان نقدی پروژه، مالکیت دارایی و نقش حامی پروژه را توضیح داده‌اند. آن‌ها سپس کاربردهای تأمین مالی پروژه را در حوزه‌هایی مانند نیروگاه‌ها، زیرساخت‌های حمل‌ونقل، معادن، پروژه‌های بزرگ صنعتی و مشارکت‌های دولتی-خصوصی تشریح کرده‌اند. 

در ادامه سامان قاسمی، واقف بهروزی، زهرا جلیلی و شهرزاد محمدخانلی نشان داده‌اند که چرا در شرایط کمبود منابع داخلی تنوع ابزارهای تأمین مالی و استفاده از خدمات مشاوره تخصصی برای مدیران و سیاست‌گذاران اهمیت پیدا می‌کند و چگونه می‌تواند توان رقابتی و دسترسی به بازارهای مالی بین‌المللی را افزایش دهد. کتاب در بخش دوم تا پنجم وارد جزئیات ابزارها و قوانین می‌شود و در بخش ششم واژگان و اصطلاحات کلیدی را گردآوری می‌کند. در بخش دوم انواع روش‌های تأمین مالی قرضی و غیرقرضی در قالب چند فصل بررسی شده است؛ سپس وام‌های مأخوذه از بانک‌ها و مؤسسات مالی دوجانبه، خطوط اعتباری و فاینانس تشریح شده است. 

در ادامه روش‌های غیرقرضی مانند سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی، سرمایه‌گذاری در سبد سهام، ترتیبات قراردادی، مشارکت عمومی خصوصی و ابزارهای بازار سرمایه به‌ویژه صکوک و انواع اوراق بهادار اسلامی معرفی شده است. بخش سوم به روش‌های تأمین مالی جدید اروپایی و ابزارهای مبتنی‌بر بلاکچین می‌پردازد. بخش چهارم تأمین مالی استارتاپ‌ها و کسب‌وکارهای نوپا را پوشش می‌دهد. بخش پنجم قانون تأمین مالی تولید و زیرساخت‌ها و نقش صندوق‌های تضمین را تحلیل کرده است و در نهایت بخش ششم فهرستی از واژگان و اصطلاحات کلیدی و نیز جداول و نمودارهای کاربردی را ارائه داده است.

خلاصه کتاب روش های تامین مالی داخلی و خارجی

در این کتاب نویسندگان ابتدا چهارچوب مفهومی تأمین مالی پروژه را ترسیم کرده‌اند. توضیح داده شده است که تأمین مالی پروژه بیش از هرچیز بر جریان‌های نقدی آتی پروژه تکیه دارد نه بر ترازنامه و اعتبار حامی بنابراین ریسک بین وام‌دهندگان، سرمایه‌گذاران و سایر ذی‌نفعان تقسیم می‌شود. ویژگی‌هایی مانند سرمایه‌بربودن طرح‌ها، وجود چند متقاضی، مالکیت دارایی در پایان پروژه و نقش دولت در مشارکت عمومی خصوصی از جمله نکاتی است که در آغاز کتاب به آن پرداخته شده است. کاربردهای تأمین مالی پروژه در صنایع مختلف مانند نیروگاه‌ها، معادن، زیرساخت‌های حمل‌ونقل، شبکه‌های آب و فاضلاب، پروژه‌های توسعه‌ی املاک و پروژه‌های کشاورزی نیز مرور شده و مزایای آن مانند دسترسی به سرمایه، کاهش ریسک، افزایش اعتبار، بهبود عملیات، ایجاد فرصت رشد و دسترسی به پشتیبانی حرفه‌ای جمع‌بندی شده است. 

در ادامه کتاب وارد دسته‌بندی ابزارها می‌شود. در بخش منابع داخلی بازار پول و نهادهای آن و ابزارهای کوتاه‌مدت با ریسک نکول پایین و نقدشوندگی بالا مانند اسناد خزانه، گواهی پذیرش بانکی، برات الکترونیکی، اوراق تجاری، گواهی سپرده، قرارداد بازخرید و اوراق گام معرفی شده است. برای هر ابزار تعریف، کارکرد، مزایا و محدودیت‌ها و گاهی مثال‌های عملی توضیح داده شده است؛ سپس صندوق توسعه‌ی ملی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین نهادهای تأمین مالی داخلی معرفی شده و تاریخچه شکل‌گیری آن از حساب ذخیره ارزی تا صندوق توسعه ملی، اهداف آن و سازوکار اعطای تسهیلات ریالی و ارزی از طریق بانک‌های عامل تشریح شده است. 

بخش دیگری از کتاب به تکالیف قانونی بودجه سنواتی و نقش تبصره ۱۸ در حمایت از تولید و اشتغال اختصاص دارد. در این قسمت نویسندگان نشان داده‌اند که چگونه دولت از طریق تسهیلات تکلیفی، منابع بودجه‌ای و تسهیلاتی را به‌سمت بخش‌های خاص هدایت می‌کند و چه تغییراتی در تبصره ۱۸ در سال‌های مختلف رخ داده است. در ادامه تأمین مالی مبتنی‌بر قرارداد (فکتورینگ) به‌عنوان پاسخی به مشکل وثیقه در بنگاه‌ها معرفی شده است. نویسندگان نشان داده‌اند که چگونه بنگاه‌ها می‌توانند مطالبات قراردادی خود را به نهادهای مالی واگذار کنند و از این طریق به نقدینگی دسترسی پیدا کنند، بدون آن‌که نیاز به وثیقه‌گذاری گسترده املاک و دارایی‌ها داشته باشند. 

بخش مهم دیگری از کتاب به صندوق‌های تضمین و مؤسسات ضمانت اختصاص دارد. در این بخش نقش این مؤسسات در کاهش ریسک، تسهیل دسترسی به اعتبار، حمایت از شرکت‌های کوچک و متوسط، ایجاد اشتغال و تقویت ارتباط بخش واقعی و مالی اقتصاد توضیح داده شده است. در حوزه‌ی منابع خارجی کتاب به وام‌های مأخوذه از بانک‌ها و مؤسسات مالی دوجانبه در قالب خطوط اعتباری و نیز تسهیلات مالی خارجی (فاینانس) می‌پردازد. فرایند استفاده از فاینانس، شرایط فعالیت‌های قابل قبول، واجدان شرایط، نوع وثایق، ساختار هزینه‌ها، سقف تأمین مالی، دوره‌ی استفاده، دوره‌ی تنفس و بازپرداخت اقساط شش‌ماهه تشریح شده است. 

در بخش‌های بعدی نویسندگان به روش‌های غیرقرضی مانند سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی، سرمایه‌گذاری در سبد سهام، ترتیبات قراردادی و ابزارهای بازار سرمایه‌ به‌ویژه صکوک و انواع اوراق بهادار اسلامی می‌پردازند. روش‌های تأمین مالی جدید اروپایی و ابزارهای مبتنی‌بر بلاکچین نیز معرفی شده است. در بخش مربوط به استارتاپ‌ها، صندوق‌های جسورانه، سرمایه‌گذاران فرشته، اوراق مبتنی‌بر دارایی‌های فکری و تأمین مالی جمعی داخلی و ارزی توضیح داده شده و در نهایت قانون تأمین مالی تولید و زیرساخت‌ها، نقدها و پیشنهادهای بهبود آن و واژگان کلیدی و نمودارهای عملیاتی انواع اوراق و صندوق‌ها ارائه شده است.

چرا باید کتاب روش های تامین مالی داخلی و خارجی را بخوانیم؟

این کتاب برای کسانی که به‌دنبال درک منسجم از سازوکارهای تأمین مالی در ایران هستند یک نقشه‌ی جامع از ابزارها، نهادها و قوانین فراهم کرده است. مزیت اصلی کتاب تمرکز بر پیوند میان مفاهیم نظری و ساختار واقعی نظام مالی کشور است؛ یعنی هم از بازار پول و صندوق توسعه‌ی ملی و تبصره‌های بودجه سخن گفته شده است و هم از فاینانس، خطوط اعتباری، سرمایه‌گذاری خارجی و صکوک. خواننده با مطالعه‌ی این اثر می‌تواند تفاوت میان روش‌های قرضی و غیرقرضی را در عمل ببیند، بداند هر ابزار در چه شرایطی مناسب‌تر است و چه محدودیت‌ها و الزامات قانونی و نهادی برای استفاده از آن وجود دارد. 

کتاب علاوه‌بر ابزارهای کلاسیک به روش‌های جدید تأمین مالی در سطح بین‌المللی و نیز ابزارهای نوآورانه برای استارتاپ‌ها و کسب‌وکارهای نوپا پرداخته است. این ترکیب باعث شده است که تصویر ارائه‌شده فقط محدود به وام بانکی و بودجه دولتی نباشد و طیفی از گزینه‌ها از صندوق‌های جسورانه و سرمایه‌گذاران فرشته تا تأمین مالی جمعی و بلاکچین را در بر بگیرد. توضیح دقیق نقش صندوق‌های تضمین و انواع ضمانت‌نامه‌ها به خواننده کمک می‌کند بفهمد چگونه می‌توان مشکل وثیقه و ریسک اعتباری را مدیریت کرد. برای مدیران، کارشناسان مالی، سیاست‌گذاران و پژوهشگران اقتصادی این کتاب امکان مقایسه و انتخاب آگاهانه‌تر میان گزینه‌های مختلف تأمین مالی را فراهم کرده است.

خواندن کتاب روش های تامین مالی داخلی و خارجی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به کارشناسان و مدیران مالی در بنگاه‌های تولیدی و خدماتی، مدیران پروژه‌های زیربنایی، فعالان حوزه‌ی استارتاپ و نوآوری، کارشناسان بانک‌ها و مؤسسات اعتباری، دانشجویان و پژوهشگران اقتصاد و مالیه‌ی عمومی و نیز سیاست‌گذاران حوزه‌ی تولید، اشتغال و سرمایه‌گذاری پیشنهاد می‌شود؛ به‌ویژه به کسانی که با چالش انتخاب روش مناسب تأمین مالی، محدودیت وثیقه، استفاده از منابع خارجی یا طراحی سازوکارهای حمایتی برای کسب‌وکارهای کوچک و متوسط روبه‌رو هستند.