کتاب تجهیزات پزشکی و بیمارستانی (تجهیزات قلبی و تنفسی، دیالیز، تصویربرداری، اشعه ایکس)

کتاب تجهیزات پزشکی و بیمارستانی (تجهیزات قلبی و تنفسی، دیالیز، تصویربرداری، اشعه ایکس) نوشته‌ی مهدی طاهری، نیما ولدبیگی و مریم فضل‌الله سلیمانی فیجانی مجموعه‌ای آموزشی درباره شناخت ساختار بدن و کارکرد تجهیزات پرکاربرد در محیط‌های درمانی است که موسسه فرهنگی هنری دیباگران تهران آن را منتشر کرده است. این کتاب از یک‌سو با مرور آناتومی و فیزیولوژی دستگاه‌های مهم بدن مثل قلب، ریه و کلیه، زمینه‌ی لازم برای فهم عملکرد دستگاه‌ها را فراهم کرده است و از سوی دیگر به سراغ معرفی و تشریح تجهیزات حیاتی بیمارستانی می‌رود؛ تجهیزاتی مانند دفیبریلاتور و پیس‌میکر، ونتیلاتور، ماشین بیهوشی، دستگاه دیالیز، سامانه‌های تصویربرداری مبتنی‌بر اشعه ایکس، سی‌تی‌اسکن، ام‌آرآی، سونوگرافی و تجهیزات پزشکی هسته‌ای. در فصل‌های مختلف، هم اصول عملکرد این دستگاه‌ها توضیح داده شده هم اجزا، نحوه‌ی کار، نکات ایمنی، روش نگهداری و اشکالات شایع آن‌ها بررسی شده است. متن کتاب با تکیه‌بر مثال‌های بالینی، تعاریف گام‌به‌گام و شکل‌های متعدد، تلاش کرده است فاصله‌ی میان مباحث تئوری فیزیولوژی و کار عملی با دستگاه‌ها در بخش‌های مختلف بیمارستان را کمتر کند و تصویری نسبتاً منسجم از زنجیره‌ی «بدن – بیماری – دستگاه» ارائه دهد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تجهیزات پزشکی و بیمارستانی (تجهیزات قلبی و تنفسی، دیالیز، تصویربرداری، اشعه ایکس)

کتاب تجهیزات پزشکی و بیمارستانی (تجهیزات قلبی و تنفسی، دیالیز، تصویربرداری، اشعه ایکس) با تکیه‌بر دانش نویسندگان خود، مهدی طاهری، نیما ولدبیگی و مریم فضل‌الله سلیمانی فیجانی، از مقدمه‌ی ناشر و مروری بر ضرورت منابع آموزشی در حوزه‌ی تجهیزات شروع شده است و سپس وارد بخش‌های اصلی می‌شود. در فصل‌های ابتدایی، آناتومی و فیزیولوژی دستگاه گردش خون و دستگاه تنفسی به‌تفصیل توضیح داده شده است؛ از لایه‌های قلب (اندوکارد، میوکارد، اپیکارد)، حفره‌ها و دریچه‌ها و شریان‌های کرونری گرفته تا سیستم هدایتی قلب، برون‌ده قلب، تغییرات قلب در سالمندان و تفاوت‌های جنسیتی. در ادامه، ساختار ریه‌ها، درخت برونش، برونشیول‌ها، آلوئول‌ها، نقش سورفکتانت، مسیر عبور هوا، تبادل گازها و کارکردهای دیگر ریه مثل تعادل اسید–باز، فیلتر لخته‌ها و نقش دفاعی مخاط و مژک‌ها تشریح شده است. این مباحث زمینه‌ای، مقدمه‌ای برای ورود به فصل‌های مربوط به تجهیزات قلبی و تنفسی هستند. در ادامه‌ی کتاب تجهیزات پزشکی و بیمارستانی (تجهیزات قلبی و تنفسی، دیالیز، تصویربرداری، اشعه ایکس) فصل‌های متعددی به معرفی دستگاه‌های کلیدی اختصاص یافته است. در بخش قلب و تنفس، دفیبریلاتور (الکتروشوک) با انواع مونوفیزیک و بای‌فیزیک، مدل‌های خارجی دستی و خودکار، دفیبریلاتورهای کاشتنی، اجزا، نحوه‌ی عملکرد، روش استفاده، مزایا، نکات ایمنی و خطاهای رایج بررسی شده است. سپس ونتیلاتور به‌عنوان دستگاه تنفس مصنوعی معرفی شده و انواع ونتیلاتور فشار منفی و فشار مثبت، مدهای مختلف تهویه (از ۸/۶ و SIMV تا CPAP، PEEP، تهویه با کنترل فشار و حمایت فشاری)، اصطلاحات کلیدی تنظیمات، اهداف استفاده، خطرات بالینی مثل ذات‌الریه، آتلکتازی و پنوموتوراکس و نیز اجزا و نگهداری دستگاه توضیح داده شده است. در بخش دیالیز، آناتومی و فیزیولوژی کلیه، اصول دیالیز، ماشین دیالیز، صافی‌ها، سیستم آب و اشکالات شایع مطرح شده است. فصل تصویربرداری نیز طی دو بخش بزرگ، سامانه‌های مبتنی‌بر اشعه ایکس (رادیوگرافی ساده، پرتابل، پانورکس، پری‌اپیکال، سفالومتری، فلوروسکوپی، آنژیوگرافی، ماموگرافی، سی‌تی‌اسکن) و سامانه‌های مبتنی‌بر میدان مغناطیسی، امواج فراصوت و تکنیک‌های هسته‌ای را پوشش داده است و برای هرکدام اصول فیزیکی، اجزا، کاربردها، مزایا، محدودیت‌ها و خطرات احتمالی را شرح داده است.

خلاصه کتاب تجهیزات پزشکی و بیمارستانی (تجهیزات قلبی و تنفسی، دیالیز، تصویربرداری، اشعه ایکس)

در این کتاب، نویسندگان ابتدا از بدن شروع کرده‌اند تا زمینه‌ی فهم تجهیزات فراهم شود. در بخش قلب، ساختار قلب به‌عنوان یک پمپ عضلانی توخالی در قفسه‌ی سینه توضیح داده شده است؛ وزن تقریبی، تأثیر سن و جنس و بیماری بر اندازه‌ی قلب، نقش آن در تلمبه‌کردن خون و رساندن اکسیژن و مواد غذایی به بافت‌ها، لایه‌های سه‌گانه‌ی دیواره‌ی قلب، حفره‌های چهارگانه، تفاوت قلب راست و چپ، دریچه‌های دهلیزی–بطنی و نیمه‌هلالی و نقش آن‌ها در یک‌طرفه‌کردن جریان خون، شریان‌های کرونر و مصرف بالای اکسیژن توسط عضله‌ی قلب، سیستم هدایتی (گره سینوسی–دهلیزی، گره دهلیزی–بطنی، شاخه‌ی هیس) و مفهوم برون‌ده قلب و تنظیم آن توسط سیستم عصبی خودمختار تشریح شده است. سپس تغییرات قلب در سالمندان و تفاوت‌های قلب زنان و مردان و نقش استروژن در تأخیر بروز بیماری عروق کرونر مطرح شده است. در ادامه، دستگاه تنفسی از سطح آناتومی تا عملکرد بررسی شده است. جایگاه ریه‌ها در قفسه‌ی سینه، تفاوت لوب‌های ریه‌ی راست و چپ، پلور و مایع پلور، درخت برونش و برونشیول‌ها، آلوئول‌ها و سطح وسیع تبادل گاز، نقش سورفکتانت در کاهش کشش سطحی و جلوگیری از چسبندگی کیسه‌های هوایی و پیامد کمبود آن در نوزادان نارس توضیح داده شده است. مسیر عبور هوا از بینی و دهان تا آلوئول، تبادل اکسیژن و دی‌اکسیدکربن، نقش دیافراگم و عضلات بین‌دنده‌ای در دم و بازدم، کارکردهای اضافی ریه مثل تنظیم pH، فیلتر لخته‌ها، ترشح ایمونوگلوبولین A و مخاط و نقش ریه به‌عنوان مخزن خون بیان شده است. پس از این مبانی، کتاب وارد تجهیزات می‌شود. در بخش دفیبریلاتور، مفهوم دفیبریلاسیون به‌عنوان درمان آریتمی‌های تهدیدکننده‌ی حیات، کاربرد دستگاه در فیبریلاسیون بطنی و دهلیزی، نارسایی قلبی و ایست قلبی، تفاوت موج مونوفیزیک و بای‌فیزیک، مقایسه‌ی اثربخشی و انرژی مورد نیاز، انواع دستگاه‌های خارجی دستی و خودکار (AED)، نحوه‌ی تحلیل ریتم توسط دستگاه‌های خودکار، محل قرارگیری الکترودها، محدوده‌ی انرژی برای کودکان و بزرگسالان، اجزای اصلی (منبع تغذیه، باتری، خازن، صفحه‌نمایش، صفحه‌کلید، پروب ECG، الکترودهای خارجی و داخلی) و پیام‌های هشدار دستگاه توضیح داده شده است. سپس نکات استفاده و نگهداری مثل شرایط محیطی، استفاده از ژل، تمیزکردن، شارژ و تعویض باتری، کالیبراسیون دوره‌ای و خطاهای خطرناک مانند تخلیه‌ی انرژی روی پدال‌های چسبیده به دستگاه یا تماس دیگران با بیمار هنگام شوک مطرح شده است. بخش ونتیلاتور، طیف وسیعی از مفاهیم را پوشش داده است: تعریف ونتیلاتور به‌عنوان ماشین تهویه‌ی مکانیکی، انواع فشار منفی و فشار مثبت، مزایای فشار منفی، ساختار و عملکرد ونتیلاتورهای فشار مثبت، سیکل چهارمرحله‌ای دم و بازدم، و سپس دسته‌بندی ونتیلاتورها بر اساس فشار ثابت، حجم ثابت، زمان ثابت و فرکانس بالا. اصطلاحات کلیدی مانند نرخ تنفس، حجم جاری، ظرفیت‌های ریوی، مقاومت راه هوایی، نسبت دم به بازدم، FiO2، فشار اوج دمی، تریگر و حساسیت تریگر تعریف شده است. بعد، مدهای مختلف تهویه از مدهای کاملاً کنترلی تا مدهای کمکی و غیرتهاجمی (AC، IMV، SIMV، PEEP، CPAP، APRV، PSV، مدهای کمکی و مدهای NIV) معرفی شده و برای هرکدام منطق تنظیم، نقش در مراحل مختلف درمان و جداسازی از دستگاه توضیح داده شده است. اهداف استفاده از ونتیلاتور، کاربرد در بخش‌های مراقبت ویژه، اتاق عمل و منزل، خطرات مهم مانند ذات‌الریه وابسته به ونتیلاتور، سینوزیت، آتلکتازی، لخته‌ی خون، زخم بستر، تورم ریوی، آسیب ریه، پنوموتوراکس، آسیب تارهای صوتی و ضعف عضلانی و نیز راهکارهای کاهش این خطرات بیان شده است. در ادامه، اجزای ونتیلاتور، مسیرهای دمی و بازدمی، سنسورها، منبع تغذیه، هشدارها، اصول کار، روش لوله‌گذاری تراشه و تراکئوستومی، مراقبت از بیمار متصل به دستگاه و نکات نگهداری و کالیبراسیون شرح داده شده است. در فصل‌های بعدی که در متن فهرست آمده‌اند، ساختار و عملکرد دستگاه دیالیز، اصول همودیالیز، غشای نیمه‌تراوا، سیستم خون و محلول دیالیز، انواع دیالیزکننده‌ها، سیستم آب، خطرات و اشکالات شایع ماشین دیالیز و نیز طیف گسترده‌ای از تجهیزات تصویربرداری از رادیوگرافی ساده و پرتابل تا ماموگرافی، سی‌تی‌اسکن، ام‌آرآی، سونوگرافی، جنین‌یاب، دوربین گاما، سیکلوترون و سامانه‌های PET و SPECT معرفی شده است و برای هرکدام اصول فیزیکی، اجزا، روش کار، کاربردها، مزایا، محدودیت‌ها و خطرات احتمالی توضیح داده شده است.

چرا باید کتاب تجهیزات پزشکی و بیمارستانی (تجهیزات قلبی و تنفسی، دیالیز، تصویربرداری، اشعه ایکس) را بخوانیم؟

این کتاب برای آشنایی مرحله‌به‌مرحله با پیوند میان فیزیولوژی بدن و عملکرد تجهیزات بیمارستانی نوشته شده است. خواننده در یک مسیر منظم، ابتدا با ساختار و کارکرد قلب، ریه و کلیه آشنا می‌شود و سپس می‌بیند هر دستگاه پزشکی دقیقاً کدام بخش از این سیستم‌ها را پشتیبانی یا پایش می‌کند؛ از دفیبریلاتور که ریتم الکتریکی قلب را هدف می‌گیرد تا ونتیلاتور که جایگزین یا کمک‌کار عضلات تنفسی می‌شود و ماشین دیالیز که بخشی از کارکرد کلیه را برعهده می‌گیرد. در بخش تجهیزات، کتاب نه‌تنها اصول عملکرد را توضیح داده است بلکه اجزا، مسیر جریان، تنظیمات مهم، مدهای کاری، پیام‌های هشدار، خطرات بالینی و اشکالات شایع را نیز مرور کرده است. این رویکرد باعث می‌شود خواننده بتواند تصویر نسبتاً دقیقی از آنچه در بخش‌های اورژانس، ICU، اتاق عمل، دیالیز و تصویربرداری رخ می‌دهد به‌دست آورد و درک کند که هر تغییر در تنظیمات دستگاه چه پیامدی برای بیمار دارد. توضیح اصطلاحات تخصصی و مدهای مختلف ونتیلاتور، تشریح تفاوت دفیبریلاتورهای مونوفیزیک و بای‌فیزیک، مرور ساختار ماشین دیالیز و معرفی طیف گسترده‌ی سامانه‌های تصویربرداری (از رادیوگرافی ساده تا ام‌آرآی و پزشکی هسته‌ای) این امکان را فراهم کرده است که کتاب به‌عنوان یک منبع آموزشی پایه برای ورود به دنیای تجهیزات پزشکی مورد استفاده قرار گیرد. توجه مکرر به نکات ایمنی، نگهداری، کالیبراسیون و شرایط محیطی دستگاه‌ها نیز آن را برای کسانی که درگیر کار روزمره با این تجهیزات هستند کاربردی‌تر کرده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب به دانشجویان و هنرجویان رشته‌های مهندسی پزشکی، تکنولوژی اتاق عمل، هوشبری، پرستاری، فوریت‌های پزشکی و تکنولوژی رادیولوژی پیشنهاد می‌شود. همچنین به کارکنان تازه‌کار بخش‌های اورژانس، ICU، دیالیز، اتاق عمل و تصویربرداری که نیاز به درک منسجم‌تری از عملکرد و ایمنی دستگاه‌ها دارند توصیه می‌شود. علاقه‌مندان به آشنایی مقدماتی با تجهیزات پزشکی و کسانی که در حوزه‌ی فروش، پشتیبانی فنی یا کالیبراسیون این تجهیزات فعالیت می‌کنند نیز می‌توانند از محتوای آن استفاده کنند.