کتاب قرمز

کتاب قرمز نوشته‌ هوفیک آفیان و ترجمه رضوان برزگر حسینی که توسط نشر آناپل منتشر شده، روایتی چندلایه از جنگ، عشق، مرز و خاطره است. این کتاب تجربه‌ی خواندن مجموعه‌ای از روایت‌ها و فصل‌های به‌هم‌پیوسته را فراهم می‌کند که در آن شخصیت‌ها در زمان‌ها و مکان‌های مختلف با جنگ، فقدان، پیری، مهاجرت و فرسودگی عشق روبه‌رو می‌شوند. جنگ در این اثر، نه‌فقط به‌عنوان درگیری نظامی، بلکه به‌عنوان وضعیتی درونی و مداوم در زندگی آدم‌ها تصویر شده است، از نقاشی که دیگر جز رنگ قرمز چیزی نمی‌بیند تا رقصنده‌ای که میان صحنه و خانه، میان شور زندگی و فرسودگی رابطه معلق مانده است. کتاب قرمز فصل‌های متعددی دارد که هرکدام با برچسب سال (مثل سال -۲۰، سال -۱۹۸، سال -۱۹۹، سال ۲۰۰ و...) آغاز می‌شوند و به‌این‌ترتیب، خواننده را میان گذشته و حال، پیش و پس از جنگ جابه‌جا می‌کنند. در این میان، مرز جغرافیایی به مرز رابطه، مرز حافظه و مرز انتخاب تبدیل شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب قرمز

کتاب قرمز رمانی است که جنگ را نه از منظر میدان نبرد، بلکه از دریچه‌ی زندگی روزمره‌ی انسان‌هایی عادی روایت می‌کند. هوفیک آفیان با کنار هم قراردادن سرگذشت شخصیت‌هایی از نسل‌ها و طبقات مختلف، تصویری چندلایه از تأثیر جنگ بر روابط انسانی، عشق، خانواده، خاطره و هویت خلق کرده است. در این اثر، مرز میان زندگی شخصی و رخدادهای تاریخی بارها از میان برداشته می‌شود و سرنوشت شخصیت‌ها با تحولات اجتماعی و سیاسی گره می‌خورد.

کتاب قرمز با تمرکز بر شخصیت‌هایی مثل آرام، آروس، فرانز، شوشان، آرتزرون، المیرا، سمبات و آبو، تصویری تکه‌تکه اما پیوسته از زندگی در سایه‌ی جنگ ارائه می‌دهد. هوفیک آفیان در این کتاب از ساختاری استفاده کرده است که هر فصل را با اشاره به سالی خاص آغاز می‌کند و نوعی رفت‌وآمد میان دوره‌های مختلف زندگی شخصیت‌ها را نشان می‌دهند. 

خواننده در فصل‌های آغازین، با آرام و آروس آشنا می‌شود، زوجی که پس از ۲۳ سال زندگی مشترک، در جاده‌ای پر از چاله‌چوله و در نزدیکی مرز کشورشان، هم‌زمان با صدای گلوله و دیدن گل‌های بنفشه، به مرز رابطه‌ی خود هم می‌رسند. ناتوانی در بچه‌دار شدن، فرسودگی عشق، حضور سگی که عاشق می‌شود و دیگر به خانه برنمی‌گردد و شغل آرام به‌عنوان نقاش و آروس به‌عنوان رقصنده، همه در کنار هم فضایی می‌سازند که در آن جنگ بیرونی با جنگ درونی گره می‌خورد. 

رنگ قرمز که در عنوان کتاب آمده، به یکی از مهم‌ترین نمادهای اثر تبدیل می‌شود و در لایه‌های مختلف داستان، مفاهیمی مانند عشق، زندگی، خون، فقدان و جنگ را به هم پیوند می‌دهد. هوفیک آفیان با زبانی شاعرانه و تصویری، در کنار روایت تلخی‌های جنگ، به زیبایی‌های زندگی، امید، عشق و پایداری انسان نیز توجه دارد، از همین رو کتاب قرمز تنها رمانی درباره‌ی جنگ نیست، بلکه تأملی بر معنای زیستن و حفظ انسانیت در دشوارترین شرایط است.

خلاصه داستان قرمز

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند! 

کتاب قرمز مجموعه‌ای از روایت‌های به‌هم‌پیوسته است که در مرکز بسیاری از آن‌ها رابطه‌ی آرام و آروس قرار دارد. آرام نقاشی است که در کودکی در خانه‌ای با دیوارهای سفید و آبی بزرگ شده، خانه‌ای که در آن مادرش، لیودمیلا، مدیر سخت‌گیر مدرسه و عاشق گوگول است و پدرش بازیگری است که نقش‌هایش را جدی‌تر از زندگی خانوادگی می‌گیرد. آرام از همان نوجوانی تشنه‌ی رنگ‌ها و آزادی است و در نهایت، وقتی مادرش در بحبوحه‌ی جنگ نقاشی‌هایش را می‌سوزاند تا همسایه‌ها را گرم کند و او را به‌سوی پزشکی هل می‌دهد، از خانه فرار می‌کند و به‌سوی گیومری می‌رود تا نقاش شود. 

آروس در خانواده‌ای روستایی و کارگری بزرگ شده، پدری آهنگر و مادری نانوا دارد و رقص برایش راهی برای پرواز از خاک سنگلاخ روستا به صحنه‌های شهر است. سال‌ها بعد، آرام و آروس با هم ازدواج می‌کنند و ۲۳ سال کنار هم زندگی می‌کنند، اما ناتوانی در بچه‌دار شدن، فشار جنگ و تفاوت نگاهشان به هنر و زندگی، رابطه‌شان را فرسوده می‌کند. آن‌ها در سفری با فورد گیلاسی‌رنگ، در جاده‌ای پرچاله نزدیک مرز، هم‌زمان با شنیدن صدای گلوله و دیدن دشتی پر از گل‌های بنفش و قرمز، درباره‌ی آغاز و پایان رابطه‌شان حرف می‌زنند. مرز جغرافیایی برای آن‌ها به مرز عشق تبدیل می‌شود، جایی که باید میان ادامه‌دادن، از نو شروع‌کردن یا تمام‌کردن همه‌چیز انتخاب کنند. 

در این میان، شخصیت‌های دیگری نیز وارد روایت می‌شوند که هریک به‌شکلی با جنگ و پیامدهای آن درگیرند. المیرا، زنی که برای تأمین زندگی خانواده‌اش مدل نقاشی‌های آرام می‌شود، و فرانز، کهنه‌سربازی که پس از سال‌ها سوگ و تنهایی، مسئولیت نگهداری از پناهگاهی مرزی را بر عهده می‌گیرد. در پناهگاه، زنان و کودکان در سایه‌ی جنگ روزگار می‌گذرانند و سربازانی چون آرتزرون و رافی در جبهه‌ها با معنای میهن، شرافت و خشونت دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

در فصل‌های پایانی، آرام و آروس بار دیگر به مرز بازمی‌گردند و با دیدن پیکر خونین دو نوجوان، ضربه‌ای عاطفی و جبران‌ناپذیر را تجربه می‌کنند. از آن پس آرام در سکوتی عمیق فرو می‌رود و تمام جهان را تنها با رنگ سرخ نقاشی می‌کند، گویی جنگ همه‌ی رنگ‌های دیگر را از زندگی او ربوده است. آروس نیز می‌کوشد با رقص، پیاده‌روی و همراهی کودکان بی‌سرپرست، روزنه‌ای از امید را زنده نگه دارد. در نهایت، کتاب قرمز روایتی از عشق، فقدان، جنگ و تلاش انسان برای حفظ انسانیت در جهانی آکنده از خشونت است.

چرا باید کتاب قرمز را بخوانیم؟

خواندن کتاب قرمز فرصتی است برای دیدن جنگ از زاویه‌ای متفاوت، نه فقط از منظر جبهه و سلاح، بلکه از دل آشپزخانه‌ها، کارگاه‌های نقاشی، سالن‌های رقص، پناهگاه‌های زیرزمینی و ایستگاه‌های قطار. این کتاب نشان داده است که چگونه جنگ می‌تواند رنگ موردعلاقه‌ی یک نقاش را عوض کند، رقص یک زن را از صحنه به خیابان منتقل کند و یک کهنه‌سرباز را از میدان نبرد به نگهبانی از زن‌ها و بچه‌ها در پناهگاه بفرستد. 

این کتاب به‌خوبی نشان داده است که چگونه جزئیات روزمره – مثل صف نان، جوراب‌بافی برای سربازها، نقاشی خانه‌های رنگی روی کاغذهای کوچک یا پنهان‌کردن انجیل پشت کتاب‌های کتابخانه – می‌تواند در دل شرایط خشن جنگ، معنایی تازه پیدا کند. شخصیت‌ها در قرمز اغلب در موقعیت انتخاب قرار می‌گیرند و این انتخاب‌ها، کتاب را به متنی تبدیل کرده است که بیش از آنکه درباره‌ی جنگ به‌عنوان رویدادی بیرونی باشد، درباره‌ی تصمیم‌های انسانی در لحظه‌های بحرانی است.

خواندن کتاب قرمز را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب قرمز به کسانی پیشنهاد می‌شود که به داستان‌هایی درباره‌ی جنگ و تأثیر آن بر زندگی روزمره، خانواده و روابط عاطفی علاقه دارند، کسانی که دوست دارند سرگذشت چند نسل و چند شخصیت را در بستری مشترک دنبال کنند و کسانی که روایت‌های احساسی اما بی‌اغراق درباره‌ی مرز، مهاجرت، فقر و مقاومت را می‌پسندند.