کتاب شکار، گردآوری، فرزندپروری

کتاب شکار، گردآوری، فرزندپروری (Hunt, gather, parent) نوشته مایکلین دوکلف و ترجمه گیتی اشرفیان اثری پژوهشی‌ـ‌تجربی درمورد فرزندپروری در سه فرهنگ مایا، هدزابی و اینویت است. نویسنده که سال‌ها گزارشگر حوزه‌ی علم و سلامت بوده است، از دل بحران رابطه‌اش با دختر خردسالش (رزی) به سفرهایی میدانی می‌رود تا ببیند جوامع بومی چگونه کودکان را آرام، همیار و مهربان بزرگ بار می‌آورند. انتشارات کتابستان معرفت این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب شکار، گردآوری، فرزندپروری اثر مایکلین دوکلف

کتاب شکار، گردآوری، فرزندپروری حاصل فرسودگی و درماندگی مایکلین دوکلف در نقش مادر است؛ مادری که در جدال‌های روزمره با دختر سه‌ساله‌اش (رزی)، خود را در چرخه‌ای از فریاد، احساس گناه و بن‌بست می‌بیند. او به الگوهای پرتنش خانواده‌ی کودکی خود و توصیه‌های متعارف فرزندپروری غربی نگاه می‌کند؛ آنچه بیشتر بر کنترل، تحکم و برنامه‌ریزی وسواس‌گونه تکیه داشته است. این نویسنده مسیرش را عوض می‌کند و به‌عنوان گزارشگر و مادر به‌سراغ فرهنگ‌هایی می‌رود که کودکانشان مهربان، مسئول و آرام هستند.

مایکلین دوکلف در دهکده‌های مایا در یوکاتان، میان شکارچی‌ـ‌گردآورندگان هدزابی در تانزانیا و در میان اینویت‌های قطب شمال زندگی می‌کند، با خانواده‌ها هم‌خانه می‌شود و رزی را عملاً در اختیار آن‌ها می‌گذارد تا از نزدیک ببیند چگونه بدون داد و فریاد، تهدید و جدول‌های رفتاری، کودکان را وارد کارهای خانه، همکاری با خواهر و برادر و مراقبت از دیگران می‌کنند. کتاب شکار، گردآوری، فرزندپروری به روایت این سفرها و مشاهده‌ی میدانی نویسنده پرداخته و «غرب عجیب‌غریب» را نقد کرده است؛ فرهنگی که به‌گفته‌ی نویسنده فرزندپروری را به میدان کشمکش قدرت، اضطراب و تنهایی تبدیل کرده است.

نویسنده‌ی کتاب شکار، گردآوری، فرزندپروری با تکیه بر پژوهش‌های روان‌شناسی بین‌فرهنگی، مردم‌شناسی و تاریخ خانواده نشان می‌دهد که بسیاری از بدیهیات امروزِ فرزندپروری غربی (از خانواده‌ی هسته‌ای تا برنامه‌های سخت‌گیرانه‌ی خواب و سیل تحسین و اسباب‌بازی) پدیده‌هایی تازه، فرهنگی و گاه ناسازگار با نیازهای واقعی کودک هستند. او چهار اصل مشترک در رویکرد جهانی فرزندپروری را برجسته می‌کند و در پایان هر بخش، پیشنهادهایی عملی برای آزمودن این شیوه‌ها در زندگی روزمره‌ی خانواده‌های امروزی ارائه می‌کند؛ پیشنهادهایی که از ترکیب تجربه‌ی خودش در سانفرانسیسکو و آموخته‌هایش از والدین بومی شکل گرفته است.

عنوان فرعی کتاب شکار، گردآوری، فرزندپروری عبارت است از: آنچه فرهنگ‌های باستانی درباره‌ی هنر گمشده‌ی تربیت انسان‌های شاد و یاری‌گر به ما می‌آموزند.

خلاصه کتاب شکار، گردآوری، فرزندپروری

کتاب از یک نقطه‌ی شکست شخصی شروع می‌شود؛ مادری که احساس می‌کند در رابطه با دخترش به ته خط رسیده است. نویسنده از دل این بحران، پرسش اصلی کتاب را طرح می‌کند؛ آیا راه دیگری برای بزرگ‌کردن کودکان وجود دارد که بر همکاری، اعتماد و مهربانی استوار باشد و نه بر سلطه، کنترل و اضطراب؟ مایکلین دوکلف با سفر به جوامع مایا، هدزابی و اینویت نشان می‌دهد در بسیاری از فرهنگ‌ها کودکان از همان سال‌های نخست، عضو واقعی خانواده و جامعه به‌ شمار می‌آیند؛ در کارها سهیم هستند، بدون اجبار کمک می‌کنند و در عین استقلالْ پیوند عاطفی عمیقی با بزرگ‌ترها دارند.

کتاب توضیح می‌دهد چگونه ساختار خانواده‌ی هسته‌ای، توصیه‌های تک‌بعدی متخصصان و تمرکز افراطی بر تحسین و سرگرم‌کردن، والدین غربی را تنها و فرسوده کرده است. پیام اصلی کتاب حاضر این است که با الهام از سنت‌های فرزندپروری دیرینه و بازنگری در عادت‌های فرهنگی خود می‌توان رابطه‌ای آرام‌تر، محترمانه‌تر و کارآمدتر با کودکان ساخت.

چرا باید کتاب شکار، گردآوری، فرزندپروری را بخوانیم؟

کتاب شکار، گردآوری، فرزندپروری فرصتی است برای دیدن فرزندپروری از بیرونِ حباب آموزه‌های غربی و مقایسه‌ی عادت‌های روزمره با سنت‌هایی که هزاران سال آزموده شده‌اند. کتاب هم روایت صادقانه‌ی یک مادر خسته است و هم گزارشی میدانی از سه فرهنگ متفاوت که در آن‌ها کودکان بدون جنگ قدرت، همیار و آرام بزرگ می‌شوند. این ترکیب (تجربه‌ی شخصی، پژوهش و مشاهده) چشم‌اندازی تازه برای بازطراحی رابطه‌ی والد و کودک فراهم کرده است.

خواندن کتاب شکار، گردآوری، فرزندپروری را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب به کسانی پیشنهاد می‌شود که درگیر فرسودگی، کج‌خلقی‌های مکرر کودکان یا احساس تنهایی در فرزندپروری هستند. همچنین اثر حاضر به دوستداران روان‌شناسی بین‌فرهنگی، مربیان، مشاوران و به هر والدی که می‌خواهد بداند بیرون از الگوهای رایج غربی، چه شیوه‌های دیگری برای تربیت انسان‌های مهربان و مسئول وجود دارد، توصیه می‌شود.

درباره مایکلین دوکلف

مایکلین دوکلف (Michaeleen Doucleff) نویسنده، روزنامه‌نگار علمی و پژوهشگری آمریکایی است که تحصیلات خود را در رشته‌های زیست‌شناسی، باغبانی و شیمی دنبال کرده و مدرک دکترای شیمی را در سال ۲۰۰۷ از دانشگاه کالیفرنیا، برکلی (University of California, Berkeley) دریافت کرده است. او پس از سال‌ها فعالیت پژوهشی در آزمایشگاه و گذراندن دوره‌ای در مؤسسه‌ی ملی سلامت آمریکا (National Institutes of Health - NIH) به روزنامه‌نگاری علمی روی آورد و از سال ۲۰۱۲ به‌عنوان خبرنگار و ویراستار بخش علم رادیوی ملی عمومی آمریکا (NPR – National Public Radio) مشغول به کار شد.

این نویسنده در جریان فعالیت حرفه‌ای خود موضوعات متنوعی ازجمله سلامت روان، تغذیه، روان‌شناسی و علوم اعصاب را پوشش داده و گزارش‌هایی را از سه قاره‌ی جهان تهیه کرده است. علاوه‌بر همکاری با ان‌پی‌آر (NPR)، نوشته‌های مایکلین دوکلف در نشریاتی چون نیویورک تایمز (The New York Times) و وال‌استریت ژورنال (The Wall Street Journal) نیز منتشر شده است. او که از سال ۲۰۱۵ تجربه‌ی مادری را نیز آغاز کرده است، با الهام از شیوه‌های سنتی تربیت کودک به پژوهش در حوزه‌ی فرزندپروری پرداخت. نخستین کتاب او با عنوان اعتماد بیشتر به کودکان (Trusting Children More) به موفقیتی بین‌المللی و اثری پرفروش در آلمان تبدیل شد. کتاب شکار، گردآوری، فرزندپروری (Hunt, gather, parent) نیز نوشته‌ی مایکلین دوکلف است.

جوایز و افتخارات نویسنده

مایکلین دوکلف در سال ۲۰۱۵ به‌همراه تیم ان‌پی‌آر (NPR) برای پوشش شیوع ابولا موفق به دریافت جایزه‌ی جورج فاستر پیبادی (George Foster Peabody Award) شد.

چه نسخه‌های دیگری از کتاب شکار، گردآوری، فرزندپروری منتشر شده است؟

کتاب حاضر با عنوان هنر گمشده‌ی پرورش کودکان مفید و شاد با کمک فرهنگ‌های باستانی با ترجمه‌ی نغمه دانش‌آشتیانی و ویراستاری زهرا علی‌بابایی توسط نشر کتاب خوانا‌‫ در سال ۱۴۰۱ منتشر شده است.

بخشی از کتاب شکار، گردآوری، فرزندپروری

«بخش پنجم: فرزندپروری غربی، نسخهٔ دوم حداقل دخالت

- گروه چهارم

- الگوی نگرشی جدید برای والدین غربی

لحظه‌ای تصور کنید که کودک نوپای کوچکی در حال یادگیری راه‌رفتن است. شاید در ذهنتان این‌طور تصور کنید که مادر، دست فرزند را گرفته است. سوزان گاسکینز می‌گوید، در آمریکا اغلب این‌طور می‌شود. یا اینکه مادر روبه‌روی او می‌نشیند و می‌گوید: «بیا پیش من. بیا پیش من.»

اما در یوکاتان همین موقعیت کاملاً متفاوت به نظر می‌رسد.

سوزان می‌گوید: «مادر مایا درست پشت کودک می‌ایستد و با دست‌هایی باز و کشیده آماده است تا اگر کودک افتاد، او را بگیرد. کودک خیال می‌کند این خودش است که بدون هیچ کمکی، به‌تنهایی راه می‌رود.»

وقتی تصمیم گرفتم این کتاب را بنویسم، سؤالاتی در ذهنم بود که می‌خواستم برایشان جوابی بیابم: ماریا چطور فرزندانی این‌چنین کمک‌حال و مؤدب تربیت کرده است؟ و چگونه روابط او با فرزندانش این‌قدر درگیری و مقاومت کمی دارد؟

در طی نگارش این کتاب، کم‌کم جواب‌هایی برای این پرسش‌ها یافتیم و آن‌ها را گردآوری کردیم. ماریا با هم بودن، تشویق و سر ذوق آوردن (به‌جای اجبار)، تکیه بر خود و اختیار عمل کودک را قدر می‌داند. او فرزندپروری بر پایهٔ این چهار اصل را تمرین می‌کند.

اگر ما به نقش خودمان به‌عنوان والدین فکر کنیم، می‌توانیم وظایفمان را به دو دسته تقسیم کنیم: فرزندپروری کلان؛ فرزندپروری خرد (کمی شبیه آنچه علم اقتصاد در زمینه‌های متفاوت اعمال می‌کند). فرزندپروری کلان بر مبنای دیدگاهی وسیع است، مثلاً: چارچوب روزهای زندگی فرزندمان را چطور پی می‌ریزیم؛ چه زمان‌بندی‌ای برای فعالیت‌های او در نظر می‌گیریم؛ وقتشان را چطور تنظیم می‌کنیم. این همانی است که مثلاً چقدر با آن‌ها حرف می‌زنیم و چقدر تلاش می‌کنیم تا روی رفتارشان تأثیر بگذاریم.»