کتاب داستان یک توافق

کتاب داستان یک توافق (Losing an enemy: Obama, Iran, and the triumph of diplomacy)، نوشته تریتا پارسی و ترجمه فاطمه سادات موسوی کریمی، بر یکی از مهم‌ترین پرونده‌های سیاسی معاصر، یعنی مناقشه‌ی هسته‌ای ایران و توافق برجام، تمرکز دارد. نویسنده که سال‌ها در لابی‌ها و گفت‌وگوهای مرتبط با ایران در واشنگتن حضور داشته، روند شکل‌گیری این توافق را از زاویه‌ی تصمیم‌گیران در ایران، آمریکا، اروپا، روسیه و دیگر بازیگران دنبال کرده است. نشر ستاک در سال ۱۴۰۴ این کتاب را منتشر کرده است و متن حاضر نسخه‌ای است که در قالب مجموعه کتاب‌های افرا عرضه شده است. این اثر باتکیه‌بر مصاحبه‌های فراوان، اسناد و تجربه‌ی مستقیم نویسنده، پشت‌صحنه‌ی دیپلماسی میان تهران و واشنگتن را بازسازی می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب داستان یک توافق اثر تریتا پارسی

کتاب داستان یک توافق روایتی تحلیلی از مسیر پرپیچ‌وخم مناقشه‌ی هسته‌ای ایران تا رسیدن به توافق برجام است که تریتا پارسی آن را بر پایه‌ی منابع دست‌اول و تجربه‌ی شخصی خود نوشته است. نویسنده به‌عنوان رئیس شورای ملی ایرانیان آمریکا و ناظر نزدیک مذاکرات، هم‌زمان با مذاکره‌کنندگان ایرانی و آمریکایی در تماس بوده و از این موقعیت برای بازسازی جزئیات تصمیم‌ها، تردیدها و چرخش‌های استراتژیک استفاده کرده است.

کتاب داستان یک توافق در ۱۶ فصل‌ این روند طولانی را پوشش می‌دهد؛ از تنظیم صحنه‌ی ژئوپلیتیک پس از جنگ عراق و ریشه‌های دشمنی ایران، آمریکا و اسرائیل گرفته تا نخستین تلاش‌های دیپلماتیک اوباما و سپس دوره‌ی تشدید تحریم‌ها و تنش با نتانیاهو. چند فصل‌ از کتاب به مذاکرات محرمانه‌ی عمان می‌پردازد، جایی که بنیان توافق هسته‌ای گذاشته شد. 

کتاب داستان یک توافق در ادامه با تمرکز بر انتخاب حسن روحانی، فضای تازه‌ی سیاسی در تهران را توضیح می‌دهد و روند ۲۰ماهه‌ی مذاکره تا رسیدن به متن نهایی توافق را دنبال می‌کند. فصل‌های آخر به کشمکش‌های کنگره‌ی آمریکا و نبرد سیاسی بر سر تصویب توافق اختصاص دارند و تریتا پارسی می‌کوشد تا توضیح دهد چرا دیپلماسی در این پرونده موفق شد، چه درس‌هایی برای مناقشات آینده وجود دارد و چه تهدیدهایی دوام توافق را به چالش می‌کشد.

خلاصه کتاب داستان یک توافق

کتاب داستان یک توافق با یک رویداد ظاهراً حاشیه‌ای آغاز می‌شود: سرگردانی قایق‌های آمریکایی در آب‌های ایران در آستانه‌ی اجرای توافق هسته‌ای. تریتا پارسی از این حادثه به‌عنوان نمونه‌ای فشرده از تغییری بزرگ یاد می‌کند؛ تغییری که امکان تماس مستقیم میان ظریف و کری و حل بحرانی بالقوه خطرناک در چند ساعت را فراهم کرد.

در ادامه، کتاب نشان می‌دهد چگونه پس از جنگ عراق، موازنه‌ی قوا در خاورمیانه دگرگون شد، منافع امنیتی آمریکا و اسرائیل از هم فاصله گرفت و ایران از انزوای تحمیلی به بازیگری اجتناب‌ناپذیر تبدیل شد. 

پارسی توضیح می‌دهد که تحریم‌ها به‌جای نزدیک‌کردن طرفین به توافق، آن‌ها را به جنگ نزدیک‌تر کرد و این پذیرش خط قرمز ایران در زمینه‌ی غنی‌سازی بود که راه مصالحه را گشود. پیام اصلی اثر این است که فهم سازوکار موفقیت دیپلماسی در این پرونده، برای مواجهه با بحران‌های جهانی آینده‌ی ضروری است.

چرا باید کتاب داستان یک توافق را بخوانیم؟

این کتاب تصویری از پشت‌صحنه‌ی یکی از پیچیده‌ترین مذاکرات سیاسی معاصر ارائه می‌دهد؛ تصویری که هم منطق ژئوپلیتیک قدرت‌های درگیر را روشن می‌کند هم نشان می‌دهد چگونه بی‌اعتمادی عمیق می‌تواند به‌تدریج به کانال‌های ارتباطی پایدار تبدیل شود. خواننده با فرایند واقعی تصمیم‌گیری، نقش تحریم‌ها، محدودیت‌های سیاست داخلی و لحظه‌های بحرانی کمتردیده‌شده آشنا می‌شود.

خواندن کتاب داستان یک توافق را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به علاقه‌مندان به سیاست خارجی ایران، دانشجویان روابط بین‌الملل، روزنامه‌نگاران حوزه‌ی سیاست و کسانی پیشنهاد می‌شود که می‌خواهند فراتر از روایت‌های کلیشه‌ای، منطق درونی مناقشه‌ی هسته‌ای و شکل‌گیری برجام را از زاویه‌ی بازیگران اصلی در تهران، واشنگتن و تل‌آویو دنبال کنند.

درباره تریتا پارسی

تریتا پارسی، نویسنده‌ی ایرانی‌ـ‌سوئدی و تحلیلگر روابط بین‌الملل است که به‌عنوان یکی از بنیان‌گذاران و معاون اجرایی اندیشکده‌ی کوینسی برای حکمرانی مسئولانه فعالیت می‌کند. او همچنین از بنیان‌گذاران و رئیس پیشین شورای ملی ایرانیان آمریکا بوده است.

پارسی در حوزه‌ی سیاست خارجی به‌عنوان نویسنده و تحلیلگر فعال است و در رسانه‌ها و برنامه‌های تلویزیونی حضور دارد. از آثار او می‌توان به «اتحاد خیانت‌بار» درباره‌ی روابط پنهان ایران، اسرائیل و ایالات متحده، «یک پرتاب تاس» درباره‌ی دیپلماسی اوباما با ایران و کتاب حاضر اشاره کرد. کتاب «اتحاد خیانت‌بار» در سال ۲۰۱۰ جایزه‌ی گراومایر و جایزه‌ی کتاب آرتور راس را دریافت کرد.

او در اهواز و در خانواده‌ای زرتشتی به دنیا آمد. پدرش، تورج پارسی، استاد دانشگاه بود که به‌دلیل فعالیت‌های سیاسی دو بار در دوران پیش و پس از انقلاب زندانی شد. خانواده‌ی او زمانی که تریتا چهارساله بود، به سوئد مهاجرت کردند.

پارسی دارای کارشناسی‌ ارشد روابط بین‌الملل از دانشگاه اوپسالا و کارشناسی‌ ارشد اقتصاد از مدرسه‌ی اقتصاد استکهلم است. او دکترای روابط بین‌الملل خود را در دانشگاه جانز هاپکینز و زیر نظر فرانسیس فوکویاما دریافت کرد. او در آغاز فعالیت حرفه‌ای، در نمایندگی دائم سوئد در سازمان ملل در نیویورک مشغول به کار بود.

پارسی در ادامه به‌عنوان پژوهشگر و استاد وابسته در حوزه‌ی روابط بین‌الملل در مؤسسات مختلف از جمله دانشگاه جانز هاپکینز و مرکز وودرو ویلسون فعالیت کرد. او در سال ۲۰۱۹ به همراه چند پژوهشگر دیگر اندیشکده‌ی کوینسی را در واشینگتن دی‌سی تأسیس کرد؛ اندیشکده‌ای که بر سیاست خارجی واقع‌گرایانه، دیپلماسی و کاهش مداخله‌های نظامی تمرکز دارد.

بخشی از کتاب داستان یک توافق

«ناگهان، دو قایق متعلق به سپاه پاسداران -نیروی نظامی ایرانی که همیشه خود را در رویارویی با آمریکا در عراق، افغانستان و خلیج فارس قرار می‌داد- با تفنگ‌هایی که به سمت آنها نشانه رفته بود ظاهر شدند. این اتفاق کابوس ملوانان آمریکایی بود: آمریکایی‌ها سلاح پیشرفته‌تری داشتند، ولی تنش میان ایران و آمریکا در خلیج فارس باعث می‌شد هر اتفاق کوچکی مثل این، التهاب را تشدید کرده و به جنگی تمام‌عیار تبدیل شود. با آنکه به نیروهای آمریکایی دستور اکید داده شده بود که از هرگونه ستیزه‌جویی با ایرانیان بپرهیزند -که شامل قانون نانوشته‌ای هم بود که آنها اولین گلوله را شلیک نکنند- ولی سپاه پاسداران سابقهٔ تحریک نیروهای آمریکایی را با مانورهای بی‌محابای خود داشت؛ به‌طوری‌که در موقعیت‌های بسیاری می‌توانست منجر به رویارویی نظامی شود.»