کتاب اندیشه های سیاسی

کتاب اندیشه های سیاسی، مجموعه‌ای از یادداشت‌ها و مقالات احسان عبدالقدوس درباره‌ی پیمان کمپ دیوید و تحولات سیاسی جهان عرب است. نویسنده که سال‌ها روزنامه‌نگار و تحلیل‌گر مسائل مصر و خاورمیانه بوده، در این نوشته‌ها که همزمان با مذاکرات و امضا شدن پیمان نوشته شده، نگاه خود را به جنگ اعراب و اسرائیل، نقش آمریکا و روسیه و جایگاه مصر و فلسطین شرح داده است. نشر ستاک این کتاب را با ترجمه انسیه سادات هاشمی منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب اندیشه های سیاسی

کتاب اندیشه های سیاسی مجموعه‌ای از یادداشت‌ها و مقالات احسان عبدالقدوس است که همزمان با روند مذاکرات صلح مصر و اسرائیل و پیمان کمپ دیوید نوشته شده‌اند. نویسنده در این نوشته‌ها از جایگاه یک روزنامه‌نگار درگیر با سیاست مصر، تحولات منطقه را قدم‌به‌قدم دنبال کرده و کوشیده تاریخ را همان‌طور که در برابرش رخ می‌دهد ثبت کند. 

ساختار کتاب فصل‌بندی روشن دارد و هر فصل به یک گره سیاسی مشخص می‌پردازد؛ از «بمب‌های ساعتی و مین‌های کاشته شده در زمین ما» و «ما در نبرد نقاب‌ها به سر می‌بریم» تا «سیاست جغرافیایی چه می‌گوید؟»، «ایران با دو توافق کمپ‌دیوید چه کرد؟» و «سؤالات پیش روی اندیشه‌ی عرب». 

کتاب اندیشه های سیاسی علاوه‌بر پیمان کمپ دیوید به موضوعاتی مانند حضور نظامی فلسطین در لبنان، نقش سوریه، موقعیت اردن، جنگ سرد آمریکا و شوروی و انقلاب ایران و بازتاب آن در معادلات عرب و اسرائیل می‌پردازد. احسان عبدالقدوس در خلال تحلیل‌ها از تجربه‌ی شخصی خود به‌ عنوان نویسنده‌ای که میان خیابان سیاست و خیابان ادبیات ایستاده نیز سخن گفته و نشان داده چگونه نگاه یک داستان‌نویس می‌تواند وارد جزئیات سیاست روز شود.

خلاصه کتاب اندیشه های سیاسی

کتاب اندیشه های سیاسی بر محور تحلیل پیمان کمپ دیوید و پیامدهای آن برای مصر، فلسطین و جهان عرب نوشته شده است. نویسنده ابتدا از وضعیت لبنان و حضور ارتش‌ها و گروه‌های مختلف در این کشور می‌گوید و نشان می‌دهد چگونه بمب‌هایی ساعتی در منطقه کار گذاشته شده‌اند؛ از لبنان و سوریه تا اردن و فلسطین. 

سپس به نقش آمریکا و شوروی در قالب جنگ سرد، وابستگی دولت‌های عربی به هر دو بلوک و تبدیل‌شدن این جنگ سرد به جنگ‌های گرم در سرزمین‌های عربی می‌پردازد. 

در ادامه‌ی کتاب عبدالقدوس به سیر مذاکرات مصر و اسرائیل، سفر سادات به قدس، جایگاه کارتر، بحث خودمختاری فلسطینی‌ها، سرنوشت کرانه‌ی باختری و غزه و ایده‌ی تبدیل اردن به فلسطین می‌پردازد و همزمان انقلاب ایران و تأثیر آن بر محاسبات منطقه‌ای را دنبال می‌کند. 

دغدغه‌ی اصلی او این است که اندیشه‌ی عرب چگونه می‌تواند از تکرار خطاها جلوگیری کند و در میان فشار دو ابرقدرت و اسرائیل راهی مستقل پیدا کند.

چرا باید کتاب اندیشه های سیاسی را بخوانیم؟

این کتاب تصویری از درون جهان عرب از سال‌های شکل‌گیری پیمان کمپ دیوید ارائه می‌دهد و از این می‌گوید که یک نویسنده‌ی مصری چگونه همزمان تحولات لبنان، فلسطین، مصر، ایران و جنگ سرد را کنار هم می‌نشاند. خواندن اندیشه های سیاسی کمک می‌کند منطق تصمیم‌های سیاسی آن دوره و ریشه‌ی بسیاری از بحران‌های امروز منطقه بهتر فهمیده شود.

خواندن کتاب اندیشه های سیاسی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی کتاب اندیشه های سیاسی به علاقه‌مندان به تاریخ سیاسی خاورمیانه، دانشجویان علوم سیاسی و مطالعات منطقه‌ای، کسانی که می‌خواهند زمینه‌های پیمان کمپ دیوید و جنگ اعراب و اسرائیل را از نگاه نویسنده‌ای عرب بشناسند و همچنین به خوانندگانی که به پیوند ادبیات و سیاست در جهان عرب علاقه دارند، پیشنهاد می‌شود.

درباره احسان عبدالقدوس

احسان عبدالقدوس (Ihsan Abdel Quddous) (۱۹۱۹-۱۹۹۰)، نویسنده، رمان‌نویس و روزنامه‌نگار مصری بود که به عنوان یکی از پیشگامان ادبیات مدرن عرب شناخته می‌شود. او که در خانواده‌ای اهل فرهنگ متولد شده بود، ابتدا در رشته‌ی حقوق تحصیل کرد و مدتی هم به وکالت پرداخت، اما خیلی زود آن را رها کرد و وارد دنیای مطبوعات شد و سردبیری نشریات مهمی چون روز الیوسف و الاخبار را بر عهده گرفت. عبدالقدوس در طول زندگی‌اش بیش از ۶۰ رمان و مجموعه‌داستان کوتاه به رشته‌ی تحریر درآورد که ده‌ها عنوانش به فیلم، سریال‌ و نمایش‌نامه تبدیل شدند.

عبدالقدوس بر خلاف هم‌عصرانش نظیر نجیب محفوظ که بیشتر بر واقع‌گرایی سیاسی و محلات قاهره تمرکز داشتند، به طبقات متوسط و مرفه نقب زد و روابط عاطفی، بحران‌های هویت و ساختار خانواده را به چالش می‌کشید. آثار مهم او مثل «امپراتوری میم» و «من آزادم» آشکارا به حق انتخاب زنان و تقابل سنت و مدرنیته می‌پرداختند. رویکرد صریح و بی‌پرده‌ی او در بازگو کردن مسائل عاطفی و همچنین انتقادات تند سیاسی‌اش در مقالات مطبوعاتی، بارها خشم مقامات سیاسی (از جمله ملک فاروق و جمال عبدالناصر) را برانگیخت و منجر به چندین نوبت بازداشت و زندانی شدن او شد.

بخشی از کتاب اندیشه های سیاسی

«وقتی اندیشۀ سیاسی با کنار زدن فروپاشی و یأسی که بر تمام جهان عرب سایه انداخته، رخ می‌نماید و آنگاه که به پشت ابرها می‌نگریم، علامت‌های پراکنده‌ای می‌یابیم که شبیه نقاط کارگذاری بمب‌های ساعتی‌اند. هر بمب در انتظار زنگ خوردن ساعتی است تا منفجر شود. با این حال من فکر نمی‌کنم هیچ‌یک از ما یا کارشناسان انفجارهای کشورهای عرب بدانند این ساعت‌ها کی زنگ می‌زنند و بمب‌ها کی منفجر می‌شوند. شاید برای اینکه عادت کرده‌ایم بمب‌های سیاسی را از دور بیابیم یا چون عادت کرده‌ایم در میدان مین زندگی کنیم، بدون اینکه دستگاه بمب‌یاب یا خنثی‌کننده‌ای نه در سر و نه در دست داشته باشیم.

هیچ‌یک از نوابغ اندیشۀ سیاسی عرب جرأت ندارند به یک بمب ساعتی یا مین کاشته شده نزدیک شوند. شاید به خاطر اینکه تمام ساکنان جامعۀ اندیشۀ سیاسی عرب، تنها زندگی می‌کنند و فقط به فکر سلامتی خودشان هستند و اندیشه‌شان را در سلول خودشان زندانی کرده‌اند. شاید هم به خاطر اینکه ما از نظر فرهنگ سیاسی هنوز در سطحی قرار داریم که به تماشای وقایع اکتفا می‌کنیم، بدون اینکه بتوانیم در دل مشکل زندگی کنیم و به سطحی از توانمندی فرهنگی برسیم که بتوانیم از عمق چاه بیرون بخزیم و بمب یا مینی را پیش از انفجار خنثی کنیم.»