کتاب بیگانگی آب یاب

کتاب بیگانگی آب یاب (تغریبة القافر) نوشته زهران القاسمی، ترجمه حبیب الله عباسی و ویراسته بهناز رشیدی و مهدی سجودی مقدم توسط نشر مهراندیش منتشر شده است. رمان حاضر از روستاهای عمان، قنات‌ها، چاه‌ها، خشکسالی و سیل و مردمانی سخن می‌گوید که زندگی و مرگشان به آب گره خورده است. آب در این اثر فقط مایه‌ی رفع تشنگی نیست؛ عنصری است که با اسطوره، دین، ترس، رؤیا، بیماری، عشق و مرگ درهم‌تنیده شده است. مترجم خواندن رمان حاضر را امکانی برای مواجهه با بحران آب و زیست در اقلیم‌های خشک ایران دانسته است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بیگانگی آب یاب اثر زهران القاسمی

کتاب بیگانگی آب یاب، به قلم زهران القاسمی، با تمرکز بر خشکسالی و آب و حاصلخیزی در روستاهای پادشاهی عمان نوشته شده است. همه‌چیز در این رمان از کشور عمان زیر سایه‌ی آب تعریف می‌شود؛ از تقسیم زمین‌ها و نخلستان‌ها تا ترس‌های شبانه، بیماری‌ها، دعاها و نزاع‌های فقهی.

رمان بیگانگی آب یاب با حادثه‌ی غرق‌شدن مریم بنت حمد وَد غانم در چاه خَطم آغاز می‌شود؛ زنی باردار که در میانه‌ی سردردهای مرموز، رؤیاهای تکرارشونده و وسوسه‌ی فروبردن سر در آب، سرانجام به‌سوی چاه کشیده می‌شود. هر فصل از این اثر بخشی از این جهان روستایی را با جزئیات دقیق و پرشمار آن تشریح می‌کند.

بیگانگی آب یاب بین زندگی روزمره و لایه‌های پنهان‌ترِ اسطوره‌ای و دینی در رفت‌وآمد است. شخصیت سالم بن عبدالله به‌عنوان آب‌یاب در بستری شکل می‌گیرد که از همان لحظه‌ی تولدش با آب و مرگ گره خورده است. زهران القاسمی در کنار خط اصلی داستان به زندگی شخصیت‌هایی مثل کاذیه، آسیه، عبدالله بن جمیل، حمید بوعیون، الوَعَری و... پرداخته و از خلال آن‌ها شبکه‌ای از باورها، ترس‌ها، مناسک، دعاها، نزاع‌های فقهی و قصه‌های عامیانه را به تصویر کشیده است.

خلاصه داستان بیگانگی آب یاب

مریم در چاه روستا غرق می‌شود؛ زنی که برای رهایی از سردرد و نجواهای درون سرش به آب پناه برده بود. کاذیه با شکافتن شکم مریم، نوزاد زنده‌ی او را بیرون می‌آورد. همزمان با دفن مریم در قبری پر از آب باران، سیلی عظیم روستا را ویران و البته قنات‌ها را پرآب می‌کند. آسیه، زنی داغ‌دیده که همسرش او را ترک کرد، دایگی نوزاد را بر عهده می‌گیرد. نوزاد در زیستگاهی رشد می‌کند که آب در آن نشانه‌ی زیست و مرگ است. او سرانجام آب‌یابی می‌شود که ندای آب زیرزمین را می‌شنود.

چرا باید کتاب بیگانگی آب یاب را بخوانیم؟

رمان بیگانگی آب یاب با ارائه‌ی تصویری گسترده از رابطه‌ی انسان و آب نشان می‌دهد که چگونه اقلیم بر سرنوشت، باورها و نزاع‌ها اثر می‌گذارد. خواندن این رمان به‌دلیل غنای حسی و فکری آن برای علاقه‌مندان به داستان‌های ریشه‌دار در جغرافیا، پیوند اسطوره با زندگی روزمره و بحران آب، تجربه‌ای درگیرکننده و تأمل‌برانگیز است.

خواندن کتاب بیگانگی آب یاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب حاضر پیشنهاد می‌شود به دوستداران ادبیات داستانی قرن ۲۱ عمان و قالب رمان و نیز افرادی که به رمان با پس‌زمینه‌ی روستایی و اقلیمی، روایت‌های مرتبط با آب، خشکسالی و قنات و داستان‌هایی میان واقعیت، باورهای دینی و اسطوره علاقه دارند.

درباره زهران القاسمی

زهران القاسمی (Zahran Alqasmi) زاده‌ی ۱۹۷۴ در دماء والطائیین در شرق سلطنت عمان، شاعر و داستان‌نویسی است که نگارش رمان‌هایی مانند «کوه درخت گز» (۲۰۱۳)، «شکارچی» (۲۰۱۴)، «گرسنگی برای عسل» (۲۰۱۷) و «بیگانگی آب یاب» (۲۰۲۱ یا ۲۰۲۲) را در کارنامه‌ی خود دارد.

این نویسنده‌ی عرب‌زبان علاوه‌بر رمان، حداقل ده دفتر شعر، مجموعه داستان «زندگی‌نامه‌ی سنگ ۱» (۲۰۰۹) و اثر غیرداستانی «زندگی‌نامه‌ی سنگ ۲» (۲۰۱۱) را منتشر کرده است. ترجمه‌ی انگلیسی کتاب «گرسنگی برای عسل» با برگردان مریلین بوث در سال ۲۰۲۵ به چاپ رسید و ترجمه‌ی انگلیسی رمان «بیگانگی آب یاب» (Exile of the Water Diviner یا The Water Diviner) نیز توسط انتشارات دار عرب در لندن منتشر شده است.

جوایز و افتخارات نویسنده

رمان «بیگانگی آب یاب» به قلم زهران القاسمی توانست جایزه‌ی بین‌المللی بوکر عربی (International Prize for Arabic Fiction) را در سال ۲۰۲۳ از آن خود کند. القاسمی اولین رمان‌نویس عمانی است که برنده‌ی این جایزه شده است. همچنین رمان «شکارچی» به قلم او در سال ۲۰۱۵ موفق به دریافت جایزه‌ی انجمن نویسندگان و ادبیات عمان شد.

بخشی از کتاب بیگانگی آب یاب

«چشمه از دل سنگ می‌جوشید و بر زمین تشنه جاری می‌شد. آب‌یاب از شنیدن صدای آب در ژرفای زمین شادمان بود و عشق' او را فرامی‌خواند. عشق را در لبخند دخترک دید، وقتی جلوی در خانه‌اش ایستاده بود. عشقِ او مرهم زخم‌های شلاق معلم شد و دردش را آرام کرد. عشق' او را به‌سوی دخترک کشاند، بی‌آنکه بداند او در سرزمینی دور منتظرش است.

با لبخند به او خرما تعارف کرد، قلبش آرام گرفت و دردش فروکش کرد. دلش می‌خواست از لبخندش سیراب شود و به دندان‌های سفیدش خیره بماند. دخترک کنارش نشست و چنان سخن گفت که گویی او را از پیش می‌شناخت. پرجنب‌وجوش به اطراف نگاه می‌کرد و حرف می‌زد، اما سالم ساکت بود و با قلبش به صدایش گوش می‌داد، صدایی چون ترانه‌ای که جن و پری‌ها در گوشه‌های خانه به فراموشی سپرده‌اند.

دختر خیلی زود با مادرش که با کاذیه بنت غانم قهوه می‌نوشید، رفت. مادرش دستش را گرفت و راه سربالاییِ بیرون روستا را پیش گرفتند تا ناپدید شدند. سالم چیزی نمی‌دانست و مدام از مادرش می‌پرسید. از آن روز، لبخندش را در خواب می‌دید، در قلبش چون چشمه‌ای جوشان نشسته بود.

آب در قنات مِسفاهٔ جاری شد و از کانال‌ها سرازیر گشت، زندگی دوباره جان گرفت. آوازهٔ روستا در همه‌جا پیچید و بادیه‌نشینان آمدند، جز اندکی آب برای خود و شترانشان نخواستند. بادیه‌نشینان در اطراف روستا چادر زدند، برخی تنها، برخی گروهی. خیمه‌ها و سایه‌بان‌ها برپا شد، شوق زندگی در چهره‌ها نمایان گشت، لبخندها آمد و خنده‌ها طنین انداخت.»