کتاب حافظ می گوید

کتاب حافظ می‌گوید نوشته‌ی مصطفی بادکوبه‌ای هزاوه‌ای را نشر مهراندیش منتشر کرده است. نویسنده در آن کتاب گزیده‌ای از ابیات دیوان حافظ را بر اساس ذوق شخصی و شنیده‌هایش از استادان و انجمن‌های ادبی گردآوری کرده و برای هر بیت، شرح کوتاه و کاربرد روزمره آورده است. تمرکز اثر بر این است که چگونه می‌توان سخن و نوشتار امروز را با «ابیات طلایی حافظ» بیاراییم و درعین‌حال نگاه دقیق‌تری به زبان پارسی و خط آن داشت. ساختار کتاب بر پایه‌ی تک‌بیت‌ها، توضیح معنایی و پیشنهاد موقعیت استفاده شکل گرفته است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب حافظ می گوید

کتاب حافظ می‌گوید با تکیه‌بر دیوان حافظ و زبان پارسی امروز، پلی میان شعر کلاسیک و گفت‌وگوی روزمره ساخته است. مصطفی بادکوبه‌ای هزاوه‌ای در آغاز کتاب از «آرایش و پیرایش سخن» می‌گوید و توضیح داده است که همان‌طور که برای ظاهر و خانه و محیط زندگی به زیبایی اهمیت داده می‌شود، می‌توان گفتار و نوشتار را هم با بهره‌گیری از سروده‌های پیشینیان زیباتر کرد. در این بخش، نویسنده دو مسیر را شرح داده است: آرایش سخن با افزودن ابیات ناب و پیرایش سخن با دوری از خطاهای زبانی و نزدیک‌شدن به واژگان و نگارش پارسی‌تر. کتاب حافظ می‌گوید سپس وارد بدنه‌ی اصلی خود می‌شود و از میان ۴۹۶ غزل حافظ، ده‌ها بیت و مصراع را که به‌زعم نویسنده «طلایی» و فشرده‌ی معنا هستند برگزیده است. هر شماره شامل یک بیت یا مصراع، شرح کوتاه و روشن درباره‌ی معنای آن و سپس بخشی با عنوان «کاربرد» است که در آن، موقعیت‌های عینی و روزمره‌ای پیشنهاد شده که می‌توان در آن‌ها از آن بیت استفاده کرد؛ از توصیه به صبر و امید، تا هشدار نسبت به ریا، دعوت به شادی، نگاه به مرگ، عشق، دوستی، فقر، قدرت، و حتی رابطه با دین و نهادهای دینی. در ادامه‌ی کتاب حافظ می‌گوید، نویسنده گاهی به نکته‌های زبانی و فرهنگی نیز اشاره کرده است؛ از پیشنهاد به‌کاربردن واژه‌های پارسی‌تر مانند «تپش» به‌جای «طپش» تا تأکید بر پرهیز از خودفروشی، عیب‌جویی و مردم‌آزاری. ساختار کتاب شماره‌گذاری‌شده است و خواننده می‌تواند هر بیت را مستقل بخواند، معنایش را دریابد و نمونه‌ی کاربردش را در ذهن نگه دارد یا در گفتار و نوشتار خود به کار ببرد.

خلاصه کتاب حافظ می گوید

نویسنده در آن کتاب ابتدا مفهوم «آرایش و پیرایش سخن» را طرح کرده است: آرایش یعنی افزودن زیبایی به گفتار با گزینش ابیات درخشان حافظ و پیرایش یعنی کاستن از نادرستی‌ها و ناخالصی‌های زبانی. سپس از میان دیوان حافظ، نمونه‌هایی را برگزیده که در کوتاه‌ترین شکل، معنایی عمیق یا تصویری به‌یادماندنی دارند؛ مانند «ما آبروی فقر و قناعت نمی‌بریم»، «آسایش دو گیتی تفسیر این دو حرف است»، «مباش در پی آزار و هرچه خواهی کن» یا «از کران تا به کران لشکر ظلم است، ولی…». در هر مدخل، بیت یا مصراع آمده، بعد شرحی ساده درباره‌ی مضمون آن نوشته شده و در پایان، بخشی با عنوان «کاربرد» توضیح داده است که این بیت در چه موقعیت‌هایی از زندگی، گفت‌وگو، نصیحت، دل‌نوشته، یا حتی نقد اجتماعی می‌تواند به کار برود. دغدغه‌ی اصلی کتاب، زنده‌کردن حضور حافظ در زبان امروز و نشان‌دادن این است که شعر او فقط برای خواندن در دیوان نیست، بلکه می‌تواند همچون ضرب‌المثل و جمله‌ی کلیدی در روابط انسانی، نگاه به عشق، مرگ، شادی، فقر، قدرت، دین و اخلاق حضور داشته باشد.

چرا باید کتاب حافظ می گوید را بخوانیم؟

این کتاب نشان داده است چگونه می‌توان ابیات حافظ را از حالت نقل‌قول‌های دور و تشریفاتی بیرون آورد و به بخشی زنده از گفت‌وگوی امروز تبدیل کرد. خواننده با هر بیت، هم معنای روشن‌تری از شعر می‌گیرد هم نمونه‌ای عینی از کاربرد آن در موقعیت‌های مختلف زندگی، از رابطه‌ی عاطفی تا نقد ریا و قدرت. نگاه کتاب به زبان و واژه‌های پارسی نیز برای دقت زبانی سودمند است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن آن کتاب به دوست‌داران حافظ، علاقه‌مندان زبان و ادبیات پارسی، کسانی که می‌خواهند در گفتار و نوشتار خود از شعر بهره ببرند و همچنین دانش‌آموزان و دانشجویانی پیشنهاد می‌شود که به‌دنبال فهم ملموس‌تر و امروزی‌تر از ابیات حافظ هستند.

بخشی از کتاب حافظ می گوید

«به گفتهٔ حافظ یا بنابر آنچه بر زبان مردم جاری و آشناست «به قولِ حافظ»، تلاشی است صمیمانه تا با به‌گزینی هنری ـ بیانیِ سروده‌های طلایی حافظِ بزرگ، به خوانندهٔ گرامی، نمونه‌هایی از درخشان‌ترین ابیات از میان ۴۹۶ غزل دیوان حافظ، پیشنهاد شود که در هر یک از آن‌ها، دنیایی زیبایی و گویایی و گاه طنز یا نصیحت، در کوتاه‌ترین شکلِ ممکن، خوابیده است و برای پارسی‌زبانان افتخاری است تا سخنشان را به آن‌ها بیارایند. برای این تألیف، نگارنده هیچ مأخذی را معرفی نمی‌کند، زیرا برخی از نمونه‌ها را به‌صورت پراکنده در کتاب‌هایی چون لغتنامه دهخدا، یا امثال‌وحکم دهخدا یا نوشته‌های مردم‌شناسانهٔ ایرانی همچون یادداشت‌های محمدعلی جمالزاده یا واژه‌نامه‌های حافظ یا کتبی از آن دست می‌توان یافت اما نگارنده تاکنون به اثری مستقل در این زمینه برنخورده است. بنابراین بااینکه در کتابخانهٔ خود حدود سی دیوان حافظ به تصحیح استادان بزرگ یا نویسندگان معاصر دارد، تألیف مستقلی نیافتم تا به آن ارجاع دهم!! گرچه به‌صورت پراکنده (حتی در گوگل) می‌توان یادداشت‌هایی را پیدا کرد. روش من: آنچه برای من در گزینش این نمونه‌ها معیار و میزان بوده تنها ذوق ادبی ـ شعری شخصی است و یا آنچه بر زبان استادهای ارجمندم از دوران دبیرستان یا دانشگاه یا در نشست‌های انجمن‌های ادبی از بزرگان شنیده‌ام، گفتنی است که برای کاربرد هر بیت به‌صورت "ضرب‌المثل" چند جملهٔ کوتاه افزوده‌ام تا هم چرایی گزینش را شرح داده و هم راهی به چگونگی کاربردِ آن بیت گشوده باشم.»