کتاب به تماشا نمی شود

کتاب به تماشا نمی‌ شود، نوشته زینب علی‌ اشرفی‌ زکی، اثری است که انتشارات سوره مهر در سال ۱۴۰۴ آن را منتشر کرده است. این کتاب مجموعه‌ای از ۱۹ روایت است که به مواجهه با شهدای پرواز اردیبهشت ۱۴۰۳ می‌پردازد؛ روایاتی که از لحظات جست‌وجو، امید، اضطراب و در نهایت سوگ و مواجهه با شهادت رئیس‌جمهور و همراهانش در حادثه‌ی سقوط بالگرد شکل گرفته‌اند. نویسنده با همراهی گروهی از روایت‌نویسان و فعالان حوزه‌ی هنری تبریز و زنجان، تلاش کرده است تا از زاویه‌های مختلف، تجربه‌ی زیسته‌ی این بحران ملی را ثبت کند. روایت‌ها از دل میدان حادثه، اتاق‌های مدیریت بحران، جمع‌های مردمی و حتی خانه‌ها و رسانه‌ها بیرون آمده‌اند و هرکدام بخشی از این واقعه‌ی تلخ و تأثیرگذار را به تصویر می‌کشند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب به تماشا نمی شود اثر زینب علی‌ اشرفی‌ زکی

کتاب به تماشا نمی‌ شود، به قلم زینب علی‌ اشرفی‌ زکی، روایتی چندلایه از حادثه‌ی سقوط بالگرد رئیس‌جمهور و همراهانش در اردیبهشت ۱۴۰۳ ارائه می‌دهد. این کتاب در قالب مجموعه‌ای از ناداستان‌های روایی، تلاش کرده است تا ابعاد مختلف این بحران را از زاویه‌ی دید افراد گوناگون به تصویر بکشد؛ از روایت‌های میدانی و حضور در صحنه‌ی جست‌وجو گرفته تا بازتاب‌های احساسی و اجتماعی در میان مردم و مسئولان.
ساختار کتاب بر پایه‌ی روایت‌های کوتاه و پیوسته است که هرکدام با صدایی متفاوت، بخشی از حقیقت و تجربه‌ی جمعی این حادثه را بازگو می‌کنند. زینب علی‌ اشرفی‌ زکی و همکارانش با جمع‌آوری و بازنویسی روایت‌ها، سعی کرده‌اند هم سوگ و اندوه هم امید، همدلی، نقد و حتی طنز تلخ این واقعه را منعکس کنند. کتاب به تماشا نمی‌ شود، علاوه‌بر ثبت لحظه‌های بحران، به نقش روایت در شکل‌دهی هویت جمعی و بازتعریف مفاهیم شهادت، مدیریت بحران و همبستگی اجتماعی نیز پرداخته است.

خلاصه کتاب به تماشا نمی شود

کتاب به تماشا نمی‌ شود با محوریت حادثه‌ی سقوط بالگرد رئیس‌جمهور و همراهانش، مجموعه‌ای از روایت‌های میدانی و شخصی را گردآوری کرده است. روایت‌ها از لحظه‌های اولیه‌ی حادثه آغاز می‌شوند؛ زمانی که گروه‌های امدادی، خبرنگاران و روایت‌نویسان با اضطراب و امید به جست‌وجوی بالگرد می‌پردازند. فضای مه‌آلود، باران، قطع ارتباطات و سردرگمی نیروها حال‌وهوای روایت‌ها را شکل می‌دهد. هر روایت زاویه‌ای تازه از تجربه‌ی بحران را نشان می‌دهد، از تلاش برای هماهنگی گروه‌های امدادی و رسانه‌ای تا مواجهه‌ی مستقیم با خانواده‌ها و مردم نگران. 

روایت‌ها به‌تدریج از امید به یافتن بازماندگان به سوگ و پذیرش شهادت تغییر می‌کنند. زینب علی‌ اشرفی‌ زکی و همکارانش، با حضور در صحنه و ثبت جزئیات، نه‌تنها به بازتاب احساسات جمعی پرداخته‌اند، بلکه نقدهایی به مدیریت بحران و اطلاع‌رسانی رسانه‌ها نیز وارد کرده‌اند. در کنار روایت‌های میدانی، بخش‌هایی از تجربه‌های شخصی، خاطرات و گفت‌وگوهای روزمره نیز آمده است که فضای کتاب را انسانی‌تر و ملموس‌تر می‌کند. دغدغه‌ی اصلی کتاب به تماشا نمی شود ثبت و بازتعریف معنای شهادت، همبستگی و نقش روایت در مواجهه با فقدان و بحران است.

چرا باید کتاب به تماشا نمی شود را بخوانیم؟

کتاب به تماشا نمی‌ شود با رویکردی مستند و چندصدایی، تجربه‌ی یک بحران ملی را از زوایای مختلف به تصویر کشیده است. این کتاب نه‌تنها به ثبت لحظه‌های حساس و پرتنش حادثه پرداخته، بلکه توانسته است احساسات، نقدها و امیدهای جامعه را نیز بازتاب دهد. خواندن این کتاب فرصتی است برای آشنایی با پشت‌پرده‌ی مدیریت بحران، نقش روایت‌نویسان و رسانه‌ها و همچنین لمس همدلی و همبستگی مردمی در شرایط دشوار. روایت‌های کتاب، علاوه‌بر مستندسازی یک واقعه‌ی تاریخی، به بازاندیشی درباره‌ی مفاهیمی چون شهادت، مسئولیت اجتماعی و قدرت روایت در شکل‌دهی حافظه‌ی جمعی کمک می‌کنند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به علاقه‌مندان به روایت‌های مستند، پژوهشگران حوزه‌ی بحران، فعالان رسانه‌ای، دانشجویان علوم اجتماعی و کسانی که دغدغه‌ی فهم تجربه‌های جمعی و نقش روایت در جامعه را دارند، پیشنهاد می‌شود. همچنین برای کسانی که به‌دنبال شناخت عمیق‌تر از واکنش‌های اجتماعی و انسانی در مواجهه با فقدان و بحران هستند، مناسب است.

بخشی از کتاب به تماشا نمی شود

«سرم را خم کرده بودم سمت شانهٔ چپ و توی گوشی می‌گفتم: «دوستان، همت کنیم امشب بیدار بمونیم برای تولید روایت.» خداخواسته همه توجیه بودند و لازم نبود وسط کارهای آشپزخانه مقدمه‌چینی‌کنم و از ضرورت و اهمیتِ «روایت اول» برایشان بگویم. مطالب کلاس‌ها کافی بود تا همین که بگویم «همکاران مرکز روایت بعدازظهر رفته‌ن ورزقان»، خودشان تا ته ماجرا را بخوانند. آن‌ها رفته بودند از عملیات جست‌وجوی بالگرد، روایت میدانی جمع کنند. درتبریزمانده‌ها هم دست به کیبورد شدند تا نقل‌های تلفنی آن‌ها را به متن درخور انتشار تبدیل کنند.»