کتاب تا روشنایی

کتاب تا روشنایی (A brief history of the islamic movement in Nigeria)، نوشته‌ زینت ابراهیم، ترجمه دفتر هنر و ادبیات بیداری و تدوین معصومه رامهرمزی، روایتی مفصل از نهضت اسلامی نیجریه و زندگی و مبارزه‌ی شیخ ابراهیم زکزاکی است که انتشارات سوره مهر در سال ۱۴۰۴ آن را منتشر کرده است. این کتاب زندان‌نوشت همسر شیخ زکزاکی است که در حبس و زیر فشار شکنجه و تهدید، تاریخچه‌ی نهضت، ریشه‌های فکری آن و نقش انقلاب اسلامی ایران در شکل‌گیری این حرکت را ثبت کرده است. کتاب میان روایت شخصی، تاریخ سیاسی، تحلیل فکری و خاطرات خانوادگی در نوسان است و تصویری نزدیک از بیداری اسلامی در غرب آفریقا ارائه می‌دهد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تا روشنایی اثر زینت ابراهیم

کتاب تا روشنایی (زندان‌نوشت همسر شیخ زکزاکی درباره‌ی نهضت اسلامی نیجریه)، به قلم زینت ابراهیم، مجموعه‌ای است که در زندان و زیر سایه‌ی قتل‌عام زاریا نوشته شده و معصومه رامهرمزی آن را گردآوری و تدوین کرده است. این کتاب با پیش‌گفتاری از دفتر هنر و ادبیات بیداری آغاز می‌شود که در آن، مفهوم ادبیات بیداری و نسبت آن با انقلاب اسلامی ایران و نهضت اسلامی نیجریه توضیح داده شده است. گردآورنده در مقدمه‌ی کتاب، زمینه‌ی شکل‌گیری نهضت، نقش شیخ زکزاکی، تأثیر اندیشه‌ی امام‌ خمینی (ره) و روند ترجمه و تدوین متن زندان‌نوشت را شرح داده است. سپس مقدمه‌ی خود زینت ابراهیم قرار دارد که با طرح ضرورت ثبت تاریخچه‌ی نهضت اسلامی، از خطر تحریف، شهادت فرزندانش و تصمیمش برای نوشتن در زندان سخن گفته است.

در بخش‌های بعدی کتاب تا روشنایی، تاریخچه‌ی نهضت اسلامی نیجریه از منظر نویسنده روایت شده است؛ از مصائب پس از رحلت پیامبر (ص) و نقش استعمار در تجزیه‌ی سرزمین‌های اسلامی تا قیام شیخ عثمان‌بن‌فُدییُو، ورود اسلام به غرب آفریقا، شکل‌گیری نظام استعماری و سپس ظهور شیخ زکزاکی در فضای دانشگاهی نیجریه. زینت ابراهیم به‌تفصیل به زندگی‌نامه‌ی شیخ، تحصیلات او، فعالیت‌های دانشجویی، سفر به ایران، دیدار با امام‌ خمینی (ره)، تأسیس مدارس فودییه و سال‌های زندان پرداخته است. او علاوه‌بر تاریخ سیاسی، به جنبه‌های انسانی و خانوادگی نهضت هم توجه کرده است؛ از نقش زنان در حرکت اسلامی و تغییر نگاه سنتی به زن تا روایت عاشقانه و درعین‌حال آگاهانه‌ی ازدواج با شیخ، تربیت فرزندان، فرزندخواندگی و شهادت شش پسر خانواده. کتاب تا روشنایی میان تحلیل فکری، خاطره، گفت‌وگو و نقل اسناد جابه‌جا می‌شود و تصویری روشن از یک نهضت معاصر در غرب آفریقا ارائه می‌دهد.

خلاصه کتاب تا روشنایی

کتاب تا روشنایی روایت زینت ابراهیم از نهضت اسلامی نیجریه و رهبر آن، شیخ ابراهیم زکزاکی، است که در زندان و پس از شهادت شش فرزندش نوشته شده است. زینت ابراهیم ابتدا توضیح می‌دهد که چرا ثبت تاریخچه‌ی نهضت ضروری است و چگونه دشمنان با تحریف وقایع می‌کوشند نقش شیخ را کم‌رنگ کنند. سپس از ریشه‌های تاریخی استعمار در آفریقا، قیام شیخ عثمان‌بن‌فُدییُو و نابودی نظام اسلامی به‌ دست استعمارگران می‌گوید و این گذشته را به وضعیت امروز نیجریه پیوند می‌زند.

در ادامه، زینت ابراهیم به زندگی و مبارزه‌ی شیخ زکزاکی، تحصیلات او، فعالیت‌های دانشجویی، نقش انجمن دانشجویان مسلمان، سفر به ایران، دیدار با امام‌ خمینی (ره) و تأثیر انقلاب اسلامی بر شکل‌گیری نهضت می‌پردازد. او از دوره‌های خودسازی، بحث‌های درونی درباره‌ی اصلاح یا انقلاب، تأسیس مدارس فودییه، فشار دولت‌ها، زندان و قتل‌عام زاریا سخن می‌گوید. بخش مهمی از کتاب نیز به نقش زنان در نهضت، تغییر نگاه سنتی به زن و روایت شخصی زینت از ازدواج، زندگی مشترک و همراهی‌اش با شیخ اختصاص دارد.

چرا باید کتاب تا روشنایی را بخوانیم؟

خواندن کتاب تا روشنایی امکان آشنایی نزدیک با نهضت اسلامی نیجریه، ریشه‌های فکری آن و نقش انقلاب اسلامی ایران در بیداری آفریقا را فراهم می‌کند. این کتاب هم‌زمان تاریخ یک حرکت، روایت یک زن مبارز و تصویری از زندگی و منش شیخ زکزاکی است و نشان می‌دهد که چگونه ایمان دینی، خانواده، سیاست و مقاومت در هم‌ تنیده شده‌اند.

خواندن کتاب تا روشنایی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب تا روشنایی به دوستدارن تاریخ معاصر جهان اسلام، پژوهشگران مطالعات آفریقا، فعالان فرهنگی و دانشجویان رشته‌های علوم سیاسی، مطالعات منطقه‌ای و مطالعات زنان پیشنهاد می‌شود؛ همچنین به کسانی که به ادبیات مقاومت، زندان‌نوشت‌ها و تأثیر انقلاب اسلامی بر جنبش‌های دیگر کشورها علاقه‌مندند.

درباره زینت ابراهیم

زینت ابراهیم فعال مذهبی نیجریه‌ای است که به‌دلیل باورها و فعالیت‌هایش در جریان جنبش اسلامی نیجریه با سرکوب و بازداشت مواجه شد. او در دسامبر ۲۰۱۵ همراه با همسرش، ابراهیم زکزاکی، رهبر این جنبش، توسط نیروهای امنیتی بازداشت شد؛ بازداشتی که پس از حمله‌ی ارتش نیجریه در زاریا و کشته‌شدن بیش از ۳۰۰ نفر از اعضای جنبش، از جمله سه فرزند این زوج، رخ داد. با وجود صدور حکم دادگاه عالی نیجریه در سال ۲۰۱۶ مبنی‌بر آزادی آن‌ها، این زوج همچنان در بازداشت ماندند.

در سال ۲۰۱۹، دادگاهی در ایالت کادونا اجازه داد آن‌ها برای دریافت درمان پزشکی به هند سفر کنند، اما پس از ورود به بیمارستان، به‌دلیل بی‌اعتمادی و نارضایتی از شرایط درمان، از ادامه‌ی مداوا خودداری کردند. در سال ۲۰۲۰، آن‌ها در برابر اتهاماتی مانند قتل غیرعمد، تجمع غیرقانونی و برهم‌زدن نظم عمومی در دادگاه حاضر شدند و خود را بی‌گناه اعلام کردند. نهایتاً در ۲۸ ژوئیه‌ی ۲۰۲۱، دادگاه آن‌ها را از تمام اتهامات تبرئه کرد و حکم آزادی‌شان صادر شد.

بخشی از کتاب تا روشنایی

«این مطالب را در زندان می‌نویسم. الان مصمم هستم که بدون فوت وقت، همهٔ دانسته‌هایم را روایت کنم. نمی‌دانم چند فرزند دیگرم کشته می‌شوند و مطمئن نیستم که خودم تا چه مدت زنده بمانم. بزرگ‌ترین خواستهٔ قلبی من این است که اگر کشته شویم، مردم بدانند چرا ما مبارزه کردیم! امیدوارم که مردم با خواندن نوشته‌ام، متوجه شوند که شیخ زکزاکی کیست؟ مردم را به چه چیز دعوت می‌کند؟ برای چه چیز مبارزه می‌کند؟ و هدف نهایی نهضت اسلامی ما چیست؟ از خدا می‌خواهم که نوشته‌ام به برادران و خواهران بااخلاصم کمک کند مبارزه را در مسیر درستش ادامه دهند و از انحرافات دوری کنند تا نجات یابند. ان‌شاءالله این نوشته مانعی باشد در برابر تحریفات دشمنان خارجی و منافقین داخلی.»