کتاب روایت شناسی

کتاب روایت شناسی نوشته ابوالفضل حری، اثری پژوهشی درباره‌ی نقد روایت است و با تمرکز بر عناصر روایتگری در داستان‌نویسی ایران، تلاش می‌کند تا مفاهیم بنیادین و روش‌های اصلی روایت‌پژوهی را با زبانی روشن آموزش دهد. حری با بهره‌گیری از منابع کلاسیک غربی و نمونه‌های متنوع ادبیات فارسی، به بررسی ساختار روایت، نقش راوی، شخصیت‌پردازی، زمان و مکان، زاویه‌ی دید و دیگر مؤلفه‌های کلیدی روایت می‌پردازد. این کتاب توسط نشر مروارید منتشر شده و نسخه‌ی الکترونیکی آن را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب روایت شناسی

کتاب روایت شناسی ابوالفضل حری اثری با رویکردی تحلیلی و آموزشی، ضمن معرفی نظریه‌های روایت‌شناسی غربی، تلاش کرده است تا آن‌ها را با سنت ادبیات فارسی تطبیق دهد و نمونه‌های متعددی از آثار داستانی ایرانی را برای تبیین مفاهیم به‌کار گیرد. ساختار کتاب متنی بر توضیح فابولا، سیوژت و روایتگری است و هر یک از این سطوح را به‌تفصیل شرح می‌دهد. حری هم به تعریف مبانی اصلی روایت، انواع آن و جایگاه روایت در زندگی و ادبیات می‌پردازد و هم عناصر وابسته و جزئی‌تر آن را بررسی می‌کند. روایت شناسی از سوی دیگر با ارائه‌ی تمرین‌ها و پرسش‌های متعدد، تلاش می‌کند مخاطبش را به تفکر و تحلیل فعالانه دعوت کند. این کتاب کوشیده تا پلی میان نظریه‌های جهانی و تجربه‌های بومی ادبیات داستانی ایران برقرار کند، به همین خاطر نه‌تنها برای دانشجویان و مدرسان ادبیات، بلکه برای داستان‌نویسان و علاقه‌مندان به نقد ادبی نیز قابل استفاده است.

خلاصه کتاب روایت شناسی

ابوالفضل حری در کتاب روایت شناسی ابتدا به این نکته می‌پردازد که روایت، همزاد زندگی انسان است و در تمامی فرهنگ‌ها و دوره‌ها حضور دارد. سپس، با مروری بر نظریه‌های روایت‌شناسی غربی و تطبیق آن‌ها با سنت فارسی، مؤلفه‌های سازنده‌ی روایت را به دقت بررسی می‌کند. در این مسیر، مفاهیم فابولا (طرح اولیه یا داستان)، سیوژت (پیرنگ یا نحوه‌ی ارائه‌ی داستان) و روایتگری (چگونگی نقل داستان) به‌عنوان سه سطح اصلی روایت معرفی می‌شوند. هر یک از این سطوح با مثال‌هایی از آثار ادبیات فارسی و غیرایرانی توضیح داده شده‌اند. در ادامه، کتاب به عناصر جزئی‌تر روایت مانند صدا و انواع راوی، اعتمادپذیری راوی، زمان و مکان روایت، شخصیت و شخصیت‌پردازی، زاویه‌ی دید و کانونی‌شدگی، و بازنمایی گفتمان روایت می‌پردازد. هر فصل با تمرین‌ها و پرسش‌هایی همراه است تا با خواننده هم وارد تعامل شود و تحلیل روایت را آغاز کند. روایت شناسی همچنین به اهمیت شخصیت و جهان‌های داستانی، نقش مخاطب و راوی، و تفاوت روایت در متون مکتوب و غیرمکتوب اشاره دارد. در پایان، کتاب به ضرورت تألیف منابع بومی در حوزه‌ی روایت‌شناسی و پیوند میان نظریه‌های جهانی و تجربه‌های ایرانی تأکید می‌کند.

چرا باید کتاب روایت شناسی را بخوانیم؟

این کتاب با تمرکز بر عناصر بنیادین روایت، نه‌تنها به نظریه‌های کلاسیک و معاصر می‌پردازد، بلکه آن‌ها را با نمونه‌های ایرانی تطبیق می‌دهد و به خلأ منابع فارسی در این حوزه پاسخ داده است. وجود تمرین‌ها و پرسش‌های متعدد، امکان یادگیری فعال و تعمیق درک مفاهیم را فراهم می‌کند. روایت شناسی برای کسانی که به دنبال فهم عمیق‌تر ساختار داستان و نقد ادبی هستند، فرصتی برای آشنایی با ابزارهای تحلیل روایت و کاربرد آن‌ها در متون فارسی و غیرایرانی فراهم می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این اثر را به دانشجویان و مدرسان ادبیات، پژوهشگران نقد ادبی، داستان‌نویسان تازه‌کار و حرفه‌ای، و علاقه‌مندان به تحلیل روایت پیشنهاد می‌کنیم. اگر به دنبال درک بهتر عناصر روایت و کاربرد آن‌ها در آثار فارسی هستند، این کتاب برای شماست.

بخشی از کتاب روایت شناسی

«قصه و قصه‌گویی و به طریق اولی، روایت و روایت‌پردازی از دیرباز همنشین آدمی بوده و به قول بارت، نبوده، و نخواهد بود مردمانی که با روایت آشنا نبوده باشند. چنان‌که خواهم گفت، روایت همیشه از صبح که آغاز زندگی است تا شب که پایان همان یک روز زندگی است، با ما همراه است و ممکن نیست روزی را به شب برسانیم بدون آن‌که روایت‌های از آنِ خودمان را ساخته و پرداخته باشیم و شب‌مان را به صبح برسانیم اگر بخشی از زمان صبح روز بعد را به روایت‌های شبانه‌مان در قالب رؤیا و کابوس‌های خوب و بد فکر نکرده باشیم. از این‌رو، گریزی از روایت نیست، چنان‌که گریزی از زندگی نیست و ما با روایت‌ها زندگی می‌کنیم، چنان‌که روایت‌ها از رهگذر ما شکل می‌گیرند، قوام می‌یابند، بر خود و بر ما می‌تنند و حیات‌مان را روایتمند می‌کنند. در این زندگی روایتمند، هریک از ما نقش‌های مختلف بی‌پایانی را یا جداگانه یا چندگانه ایفا می‌کنیم: گاه، در حکم راوی، داستان از آنِ خود یا دیگران را روایت می‌کنیم؛ گاه، در حکم روایت‌شنو، روایت‌نیوش قصهٔ زندگی خود و دیگران می‌شویم؛ گاه، در حکم خوانندهٔ واقعی، قصه‌های دیگران را می‌خوانیم و در همین حال، نقش خوانندگان مستتر را برای نویسندگان واقعی این قصه‌ها نیز ایفا می‌کنیم.»