کتاب گفتارهای فقه معاصر (جلد دوم)

کتاب گفتارهای فقه معاصر (جلد دوم) نوشته جمعی از اساتید حوزه و دانشگاه و با تدوین سید امین رائی ورعی توسط انتشارات میراث شرق منتشر شده است. این کتاب، مجموعه‌ای از نشست‌های علمی مؤسسه‌ی مفتاح کرامت را در خود جای داده و به بررسی مسائل نوپدید و چالش‌های فقهی در دنیای معاصر می‌پردازد. هر بخش توسط پژوهشگری متفاوت نگاشته شده و موضوعات متنوعی مانند تفسیر قرآن به قرآن، فقه اندیشی شخصیت‌های معاصر، چالش‌های فقهی جمهوری اسلامی، مسائل اجتماعی و پزشکی مانند سقط‌جنین و کودک‌همسری و همچنین نسبت فقه و قانون اساسی را در بر می‌گیرد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب گفتارهای فقه معاصر (جلد دوم)

کتاب گفتارهای فقه معاصر (جلد دوم) (مجموعه نشست‌های علمی) با محوریت مسائل مستحدثه و موضوعات نوظهور فقهی، مجموعه‌ای از مقالات و گفت‌وگوهای علمی است که توسط اساتید مختلف حوزه و دانشگاه ارائه شده‌اند. این کتاب در قالب نشست‌های تخصصی مؤسسه‌ی مفتاح کرامت شکل گرفته و هر فصل آن به یکی از دغدغه‌های فقهی یا اجتماعی روز می‌پردازد. ساختار کتاب به‌گونه‌ای است که هر گفتار، مستقل و با رویکردی تحلیلی به موضوعات مختلف نزدیک می‌شود؛ از مباحث نظری مانند روش تفسیر قرآن به قرآن و جایگاه عقلانیت در تفسیر تا مسائل کاربردی و اجتماعی مثل سقط‌جنین، وسواس، کودک‌همسری و چالش‌های فقهی نظام جمهوری اسلامی. 

نویسندگان تلاش کرده‌اند ضمن وفاداری به مبانی اجتهادی شیعه، به نیازهای جامعه‌ی معاصر و پرسش‌های جدید پاسخ دهند. این اثر نه‌تنها به مباحث فقهی سنتی می‌پردازد، بلکه با رویکردی نو به نسبت فقه و قانون، فلسفه‌ی توسعه و عدالت و حتی موضوعات روان‌شناختی و اجتماعی ورود می‌کند. گفتارهای کتاب، هم‌زمان به نقد و بررسی دیدگاه‌های مختلف پرداخته و تلاش دارد تصویری چندوجهی از فقه معاصر ارائه دهد.

خلاصه کتاب گفتارهای فقه معاصر (جلد دوم)

کتاب گفتارهای فقه معاصر (جلد دوم) مجموعه‌ای از مباحث و گفت‌وگوهای علمی است که به بررسی مسائل فقهی نوپدید و چالش‌های معاصر می‌پردازد. در ابتدای کتاب، با مقدمه‌ای درباره‌ی تحولات دنیای معاصر و تأثیر آن بر دین‌داری و فقه اسلامی، ضرورت پاسخ‌گویی فقه به نیازهای انسان مدرن مطرح شده است؛ سپس هر گفتار به موضوعی خاص اختصاص یافته است.

در بخش نخست، سید محمدعلی ایازی به میزان پایبندی علامه طباطبایی به روش تفسیر قرآن به قرآن می‌پردازد و ابعاد عقلانیت، نظریه‌پردازی و نگاه اجتماعی در تفسیر المیزان را بررسی می‌کند. او ضمن تحلیل دلایل علامه برای انحصار منبع تفسیر به خود قرآن، به نقدها و چالش‌های این نظریه نیز اشاره کرده است. گفتار بعدی به فقه‌اندیشی امام موسی صدر اختصاص دارد و شخصیت علمی و نظریات او درباره‌ی اجرای شریعت و روشن‌فکری اسلامی را تحلیل می‌کند. 

سید ضیاء مرتضوی در بخش دیگری، چالش‌های فقهی جمهوری اسلامی را از عصر مشروطه تا دهه‌ی نخست انقلاب بررسی کرده و موضوعاتی مانند قانون‌گذاری، اقتصاد فقاهتی، اختلافات با شورای نگهبان و نقش زنان را مطرح می‌کند. احمد واعظی وضعیت حوزه‌ی علمیه در چهل‌سالگی انقلاب را مرور کرده و به تحولات و تهدیدهای پیش‌ رو می‌پردازد. در بخش‌هایی دیگر، مسائل اجتماعی و پزشکی مانند سقط‌جنین (با دو نگاه فقهی و پزشکی)، وسواس (از منظر فقهی و روان‌شناختی) و کودک‌همسری (با تحلیل فقهی و روان‌شناسی) موردبحث قرار گرفته‌اند. در این مباحث، نویسندگان ضمن ارائه‌ی آمار و تحلیل‌های اجتماعی، به بررسی احکام فقهی و دیدگاه‌های مختلف پرداخته‌اند. 

موضوعاتی مانند قلمرو اختیارات دولت اسلامی از نگاه علامه طباطبایی، نقش فقه در قانون اساسی کشورهای اسلامی، فلسفه‌ی توسعه و عدالت، جریمه‌ی دیرکرد در نظام بانکی و ویژگی‌های شهید بهشتی در عرصه‌ی قانون‌گذاری نیز در فصل‌های جداگانه بررسی شده‌اند. در پایان، مباحثی درباره‌ی شادکامی در اسلام، رمزگشایی از شهادت حضرت علی (ع)، مواجهه با فقر و نابرابری و نسبت شریعت، طریقت و حقیقت در اندیشه‌ی امام خمینی آمده است. در مجموع، کتاب با رویکردی تحلیلی و انتقادی، تلاش دارد ضمن وفاداری به مبانی فقهی، به پرسش‌های نوپدید و نیازهای جامعه‌ی امروز پاسخ دهد و تصویری پویا از فقه معاصر ارائه کند.

چرا باید کتاب گفتارهای فقه معاصر (جلد دوم) را بخوانیم؟

کتاب گفتارهای فقه معاصر (جلد دوم) با گردآوری دیدگاه‌های متنوع از اساتید برجسته‌ی حوزه و دانشگاه، فرصتی کم‌نظیر برای آشنایی با چالش‌ها و تحولات فقه معاصر فراهم کرده است. ویژگی شاخص آن، پرداختن به موضوعات روز و مسائل نوپدیدی است که کمتر در آثار سنتی فقهی دیده می‌شود؛ از جمله سقط‌جنین، کودک‌همسری، جریمه‌ی دیرکرد بانکی و نسبت فقه و قانون اساسی. 

هر گفتار با رویکردی تحلیلی و گاه انتقادی، به بررسی ابعاد مختلف موضوعات می‌پردازد و تلاش می‌کند ضمن حفظ پیوند با سنت اجتهادی، پاسخ‌هایی برای مسائل جامعه‌ی امروز ارائه دهد. این کتاب همچنین با طرح مباحثی مانند روش تفسیر قرآن به قرآن، نقش عقلانیت در تفسیر و نسبت فقه و توسعه، افق‌های تازه‌ای برای پژوهش و گفت‌وگو در حوزه‌ی علوم اسلامی می‌گشاید. تنوع موضوعات و حضور نویسندگان مختلف، امکان مقایسه‌ی دیدگاه‌ها و آشنایی با رویکردهای گوناگون را فراهم می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب گفتارهای فقه معاصر (جلد دوم) به پژوهشگران و دانشجویان حوزه و دانشگاه، علاقه‌مندان به فقه و اندیشه‌ی اسلامی، فعالان عرصه‌ی حقوق و قانون‌گذاری و کسانی که دغدغه‌ی مسائل اجتماعی و نوپدید در جامعه‌ی اسلامی دارند، پیشنهاد می‌شود؛ همچنین این اثر برای افرادی که به‌دنبال تحلیل‌های نو درباره‌ی نسبت دین و جامعه‌ی معاصر هستند، مفید خواهد بود.

بخشی از کتاب گفتارهای فقه معاصر (جلد دوم)

«۱- تحولات گستردۀ دنیای معاصر آثار ژرف و چندجانبه‌ای در زندگی بشر و مناسبات مختلف انسانی اجتماعی بر جای گذاشته است و تا جایی که شاهدیم این روند با شتاب خیره‌کننده‌ای پیش می‌رود. تحولاتی که زندگی انسان و جوامع انسانی را از چشم‌انداز دین‌داری به‌صورت عام، و مسلمان بودن به صورت خاص، دست‌خوش آثار و پیامدهای خود کرده است، مسائل فراوانی در این قلمرو پدید آورده و پرسش‌های بی‌شماری پیش رو گذاشته است. پرسش‌هایی دربارهٔ گذشته و مسائل بر جای مانده از آن که می‌توان با نام «سنت» به آن اشاره کرد و پرسش‌هایی دربارۀ پدیده‌های تازه با همۀ گستره‌ای که این مفهوم دارد و نیز مسائل بسیار و مناسبات نوپیدایی که میان انسان با انسان و جامعۀ انسانی پدید آورده است و دنیایی آفریده که می‌توان آن را دنیای نو و جهان «مدرن» نامید و همچنان رو به گسترش است.

۲- این وضع تا آن‌جا که به امر دین و دین‌داری در معنای عام و اسلام و پای‌بندی به شریعت اسلامی به صورت خاص برمی‌گردد، این پرسش اساسی و کلی را پیش رو می‌گذارد که چه نسبتی میان این وضع به عنوان واقعیت موجود، با دین و شریعت وجود دارد و اسلام و شریعت اسلامی که نمود آن در فقه و به روش اجتهاد است، تا آن‌جا که به امر دین و رسالت دین خاتم برمی‌گردد، چگونه به نیازهای انسان مدرن و زندگی پیچیده و جوامع پیش‌رفته پاسخ می‌دهد؟»