کتاب بازی، زبان کودکی

کتاب بازی، زبان کودکی (Children and Play) نوشته پیتر اسمیت، به بررسی ابعاد روان‌شناختی، اجتماعی و فرهنگی بازی در کودکان می‌پردازد و با رویکردی تطبیقی، نقش بازی را در رشد و تحول کودک از منظرهای مختلف تحلیل می‌کند. این کتاب مباحثی همچون روش‌های مطالعه‌ی بازی، تاریخچه‌ی نظریه‌های بازی، رفتار بازی در حیوانات و تأثیرات بازی بر رشد شناختی و اجتماعی کودکان را شرح می‌دهد. این اثر با ترجمه علی شریفی و مرضیه رحیمی و توسط نشر رشد فرهنگ منتشر شده و نسخه الکترونیکی آن را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بازی، زبان کودکی

کتاب بازی، زبان کودکی اثری پژوهشی است که به صورت جامع به موضوع بازی در کودکان می‌پردازد. پیتر اسمیت با بهره‌گیری از منابع علمی و تجربیات میدانی، روند تاریخی و نظریه‌های مختلف درباره‌ی بازی را بررسی کرده است. 

کتاب ابتدا روش‌های مطالعه‌ی بازی را معرفی می‌کند و سپس به مرور تاریخچه‌ی مطالعات بازی و نظریه‌های مرتبط می‌پردازد. بخش‌هایی از کتاب به رفتار بازی در حیوانات و مقایسه‌ی آن با انسان اختصاص یافته و در ادامه، بازی در فرهنگ‌های مختلف و نقش آن در رشد اجتماعی و شناختی کودکان تحلیل شده است. 

پیتر اسمیت در کتاب بازی، زبان کودکی، با زبانی تحلیلی و مستند، دیدگاه‌های روان‌شناسانی چون ویگوتسکی و پیاژه را درباره‌ی بازی مطرح می‌کند و به نقش بازی در آموزش، پرورش و حتی درمان کودکان اشاره دارد. قالب این کتاب پژوهشی و تحلیلی است و برای علاقه‌مندان به روان‌شناسی کودک، آموزش و پرورش و مطالعات تطبیقی، منبعی قابل توجه به‌شمار می‌آید.

خلاصه کتاب بازی، زبان کودکی

کتاب بازی، زبان کودکی با مروری بر روش‌های مطالعه‌ی بازی آغاز می‌شود و نشان می‌دهد که چگونه مشاهده‌ی بازی کودکان در محیط‌های طبیعی یا ساختاریافته می‌تواند به درک بهتر رفتارهای آنان کمک کند. نویسنده به اهمیت مشاهده‌ی مستقیم و همچنین استفاده از پرسش‌نامه‌ها و مصاحبه‌ها برای جمع‌آوری داده‌ها اشاره کرده است. 

در ادامه، تاریخچه‌ای از مطالعات بازی و نظریه‌های مختلف درباره‌ی آن ارائه می‌شود؛ از دیدگاه‌های کلاسیک مانند نظریه‌ی انرژی مازاد اسپنسر و نظریه‌ی تمرین گروس تا رویکردهای روان‌تحلیلی فروید و دیدگاه‌های شناختی پیاژه و ویگوتسکی. هر یک از این نظریه‌ها تلاش کرده‌اند نقش بازی را در رشد کودک از زاویه‌ای متفاوت تبیین کنند. 

کتاب به بررسی رفتار بازی در حیوانات نیز پرداخته و با مقایسه‌ی بازی در گونه‌های مختلف، تلاش می‌کند ریشه‌های زیستی و تکاملی بازی را روشن کند. سپس، نقش بازی در فرهنگ‌های گوناگون و تفاوت‌های فرهنگی در نوع و میزان بازی کودکان مورد توجه قرار گرفته است. بخش‌هایی از کتاب به انواع خاص بازی مانند بازی‌های حرکتی، بازی‌های وانمودی و بازی‌های قانونمند اختصاص یافته و تأثیر هر یک بر رشد اجتماعی، شناختی و عاطفی کودک تحلیل شده است. 

در فصل‌های پایانی، نویسنده به کاربردهای عملی بازی می‌پردازد؛ از نقش والدین و مربیان در تشویق و هدایت بازی گرفته تا اهمیت بازی در برنامه‌های آموزشی و درمانی. همچنین، به چالش‌هایی مانند نگرش‌های منفی نسبت به بازی‌های جنگی و نقش زنگ تفریح در مدارس اشاره شده است.

چرا باید کتاب بازی، زبان کودکی را بخوانیم؟

این کتاب با رویکردی تطبیقی و تحلیلی، ابعاد مختلف بازی را از منظر روان‌شناسی، زیست‌شناسی و فرهنگ بررسی کرده است. همچنین، به کاربردهای عملی بازی در آموزش و درمان کودکان پرداخته و به نقش والدین و مربیان در هدایت بازی اشاره کرده است. این رویکرد چندجانبه، امکان درک عمیق‌تر اهمیت بازی در زندگی کودک را فراهم می‌کند و به پرسش‌های رایج درباره‌ی نقش بازی در رشد و تربیت پاسخ می‌دهد.

خواندن کتاب بازی، زبان کودکی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی کتاب بازی، زبان کودکی برای دانشجویان و پژوهشگران حوزه‌ی روان‌شناسی کودک، علوم تربیتی، آموزش و پرورش و مطالعات فرهنگی مناسب است. همچنین والدین، مربیان مهدکودک و آموزگاران دبستان که به دنبال درک بهتر نقش بازی در رشد و یادگیری کودکان هستند، می‌توانند از مطالب کتاب بهره‌مند شوند.

بخشی از کتاب بازی، زبان کودکی

«متداول‌ترین روش برای بررسی بازی، مشاهدهٔ بازی کودکان (یا حیوانات) و توصیف و فهرست کردن آنچه کودک انجام می‌دهد است. گذشته از این، توصیف کردن به سادگی می‌تواند تفاوت در بازی‌ها را که ناشی از عواملی مانند سن، جنسیت، نژاد و زمینهٔ اقتصادی-اجتماعی است را مورد بررسی قرار دهد. علاوه‌بر این، به‌وسیلهٔ توصیف کردن در محیط طبیعی می‌توان تنوع محیط‌های طبیعی مثل چگونگی تغییر بازی در شرایط آب و هوایی مختلف و زمان‌های مختلف در طول روز را مد نظر قرار داد. 

لازم به ذکر است که در بسیاری از رشته‌های روان‌شناسی و مطالعهٔ کودک، مشاهده در محیط طبیعی منبع اصلی شواهد و آگاهی‌ها نبوده است. به عنوان مثال در بیشتر پژوهش‌های انجام شده در زمینهٔ پرخاشگری و رفتارهای ضد اجتماعی در اواسط کودکی و بزرگسالی از پرسشنامه‌ها (پرسشنامه‌های خودگزارش‌دهی یا تکمیل شده به‌وسیلهٔ والدین، معلمان یا همسالان) یا وقایع گزارش شده از طریق مدرسه یا اطلاعات ثبت شده توسط پلیس (برای بزهکاری) استفاده شده است. به طور مثال در پژوهش اسمیت (۲۰۰۰) در زمینهٔ قلدری که در مدرسه فعلاً از پرسشنامهٔ خودگزارش‌دهی، معرفی همسالان و گاهی نیز از گزارش‌های والدین و معلمان استفاده گردید. 

به طور کلی باید اذعان داشت که از روش مشاهده در محیط طبیعی، در زمینهٔ مطالعهٔ کودک، استفادهٔ کافی به عمل نیامده است. روش مشاهده در دوره‌ای بین سال‌های ۱۹۵۰ تا ۱۹۷۰ مورد بی‌توجهی قرار گرفت. با این وجود شاید انگیزهٔ بیشتر و معایب کمتری برای استفاده از مشاهده در زمینهٔ مطالعهٔ بازی کودکان نسبت به بسیاری از روش‌ها در حوزه‌های روان‌شناسی کودک وجود داشته باشد.»