کتاب راهنمای مفاهیم اقتصادی (جلد اول، مفاهیم پایه)

کتاب راهنمای مفاهیم اقتصادی (جلد اول، مفاهیم پایه) به کوشش علی‌ اصغر قائمی‌ نیا و سیداحسان خاندوزی گردآوری شده و نشر مرکز پژوهشی آموزشی کوثر آن را منتشر کرده است. عادل پیغامی به‌عنوان ناظر علمی و زهرا صبوحی به‌عنوان ویراستار در تولید این اثر نقش داشته‌اند. این کتاب به سفارش مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی تهیه شده است و به بررسی مفاهیم بنیادی اقتصاد با تمرکز بر نظریه‌ها و رویکردهای مختلف می‌پردازد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب راهنمای مفاهیم اقتصادی (جلد اول، مفاهیم پایه)

کتاب راهنمای مفاهیم اقتصادی (جلد اول، مفاهیم پایه) اثری از نوع مرجع دانشگاهی است که به‌صورت مجموعه‌ای از مقالات و مدخل‌های تخصصی تدوین شده است. این کتاب با هدف پرکردن خلأ آموزش مفاهیم بنیادی اقتصاد در فضای دانشگاهی و سیاست‌گذاری ایران تهیه شده است و تلاش می‌کند مفاهیم کلیدی و نظریات پایه‌ای اقتصاد را با رویکردی تطبیقی و تاریخی معرفی کند. ساختار کتاب به‌گونه‌ای است که هر فصل یا مدخل به یکی از مفاهیم اساسی اقتصاد مانند نظریه‌ی ارزش و قیمت، بازار، بهره‌وری، عدالت اقتصادی، عقلانیت، سرمایه و نهادگرایی اختصاص یافته است. 

نویسندگان و همکاران این مجموعه از میان پژوهشگران و اساتید اقتصاد انتخاب شده‌اند و هرکدام به شرح و تحلیل یکی از مفاهیم پرداخته‌اند. علی‌ اصغر قائمی‌ نیا و سیداحسان خاندوزی علاوه‌بر پرداختن به نظریات کلاسیک و مدرن به دیدگاه‌های اقتصاد اسلامی و رویکردهای هترودوکس نیز توجه کرده‌اند. جلد اول این کتاب به مفاهیم پایه اختصاص یافته است. هدف اصلی کتاب ارائه‌ی تصویری جامع از سیر تطور مفاهیم اقتصادی و تبیین جایگاه آن‌ها در نظام اندیشه‌ی اقتصادی ایران و جهان است. قالب کتاب به‌صورت مدخل‌محور و تحلیلی است و برای استفاده‌ی دانشجویان، اساتید و سیاست‌گذاران طراحی شده است.

خلاصه کتاب راهنمای مفاهیم اقتصادی (جلد اول، مفاهیم پایه)

این کتاب با تمرکز بر مفاهیم بنیادین اقتصاد تلاش می‌کند تا ریشه‌ها و تحولات تاریخی هر مفهوم را بررسی کند و جایگاه آن‌ها را در نظریه‌های مختلف اقتصادی نشان دهد. مفاهیمی مانند ارزش و قیمت، بازار، بهره، بهره‌وری، تعادل، رقابت و همکاری، عدالت اقتصادی، عقلانیت، سرمایه و نهادگرایی هرکدام در قالب یک مدخل مستقل مورد واکاوی قرار گرفته‌اند. در بخش نظریه‌ی ارزش و قیمت کتاب به سیر تاریخی این مفهوم از ارسطو و اسکولاستیک‌ها تا اقتصاددانان کلاسیک و مارکس می‌پردازد و تفاوت دیدگاه‌ها درباره‌ی منشأ ارزش (نیاز، کار، مطلوبیت و...) را بررسی می‌کند؛ سپس به نظریه‌های قیمت‌گذاری در اقتصاد اسلامی و نقش عوامل مختلف در تعیین قیمت اشاره می‌شود. 

در مدخل بازار ساختارها و انواع بازار، نقش بازار در اقتصاد و ناکارآمدی‌های بازار آزاد از منظر نظریه‌ی بازی‌ها و تجربه‌ی ایران تحلیل شده است. مفاهیم بهره و بهره‌وری با مرور نظریه‌های کلاسیک، کینزی و مکتب اتریش و همچنین نسبت بهره با ربا و کارایی اقتصادی بررسی شده‌اند. عدالت اقتصادی از منظر رهیافت‌های قدیم و جدید، فایده‌گرایی، نظریه‌ی برابری و دیدگاه‌های اسلامی تحلیل شده و به چالش‌های عدالت در اقتصاد ایران پرداخته شده است. مفهوم عقلانیت و انسان اقتصادی با مرور الگوهای عقلانیت محدود و ارتباط اخلاق و اقتصاد جایگاه ویژه‌ای یافته است. درنهایت مفاهیمی مانند سرمایه و نهادگرایی باتوجه‌به تحولات تاریخی و رویکردهای مختلف جایگاه خود را در نظام اندیشه‌ی اقتصادی پیدا می‌کنند. کتاب با تأکید بر اهمیت فهم دقیق مفاهیم و ارتباط آن‌ها با سیاست‌گذاری و آموزش اقتصاد به‌دنبال ارتقای سطح دانش نظری و کاربردی در این حوزه است.

چرا باید کتاب راهنمای مفاهیم اقتصادی (جلد اول، مفاهیم پایه) را بخوانیم؟

این کتاب با گردآوری و تحلیل مفاهیم کلیدی اقتصاد بستری فراهم می‌کند تا خواننده بتواند با ریشه‌ها و تحولات نظریه‌های اقتصادی آشنا شود. یکی از ویژگی‌های شاخص این اثر توجه به سیر تاریخی و تطبیقی مفاهیم و همچنین پرداختن به دیدگاه‌های متنوع از جمله اقتصاد اسلامی و رویکردهای هترودوکس است. کتاب نه‌تنها برای دانشجویان و پژوهشگران اقتصاد، بلکه برای سیاست‌گذاران و علاقه‌مندان به فهم عمیق‌تر مسائل اقتصادی قابل‌استفاده است. مطالعه‌ی این کتاب به درک بهتر مفاهیم پایه‌ای اقتصاد و ارتباط آن‌ها با مسائل روزمره و سیاست‌گذاری کمک می‌کند و امکان مقایسه‌ی رویکردهای مختلف را فراهم می‌آورد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب برای دانشجویان و اساتید رشته‌ی اقتصاد، پژوهشگران حوزه‌ی علوم انسانی، سیاست‌گذاران اقتصادی و افرادی که به‌دنبال فهم عمیق‌تر مفاهیم پایه‌ای اقتصاد هستند مناسب است. مطالعه‌ی این کتاب به کسانی که دغدغه‌ی تحلیل مسائل اقتصادی ایران را دارند و به‌دنبال مبانی نظری و تطبیقی اقتصاد می‌گردند نیز پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب راهنمای مفاهیم اقتصادی (جلد اول، مفاهیم پایه)

«پرسش از عوامل تعیین‌کننده ارزش و قیمت همواره از مبنایی‌ترین مسئله‌های اقتصادی بوده است. در این ارتباط دو سؤال اساسی مطرح می‌شود: ارزش به چه چیزی بستگی دارد؟ و چه ارتباطی بین ارزش و قیمت بازاری وجود دارد؟ تطورات تاریخی نظریه ارزش حاکی از این است که ابتدا در سنت ارسطویی و اسکولاستیکی عوامل ذهنی از قبیل نیازمندی به عنوان تعیین‌کننده‌های اصلی ارزش مورد تأکید قرار می‌گرفتند. در مراحل بعد با شکل‌گیری تدریجی اقتصاد مبادله‌ای مدرن نظریه کار-ارزش در بین اقتصاددانان کلاسیک و مارکس ظهور نمود که بر عوامل عینی از قبیل تعداد ساعت کار متجسد در کالا به عنوان منشأ ارزش تأکید می‌نمود.»