کتاب در باب جمهوری و در باب قوانین

کتاب در باب جمهوری و در باب قوانین (On the republic; and, On the laws)، نوشته مارکوس تولیوس کیکرو (سیسرون) و ترجمه شروین مقیمی، اثری کلاسیک در حوزه‌ی فلسفه‌ی سیاسی و اندیشه‌ی حقوق است که نشر ثالث در سال ۱۴۰۳ آن را منتشر کرده است. این کتاب دو دیالوگ مهم از کیکرو را در کنار هم قرار داده که هر دو به بررسی بنیادهای حکومت، عدالت، قانون و نسبت میان فلسفه و سیاست می‌پردازند. متن اصلی این آثار به‌دلیل آسیب‌های تاریخی و انتقال ناقص، به‌شکل تکه‌پاره و در قسمت‌هایی مبهم به دست ما رسیده است، اما همچنان در سنت اندیشه‌ی سیاسی غرب جایگاه ویژه‌ای دارد. ترجمه‌ی حاضر بر پایه‌ی ترجمه‌ی انگلیسی دیوید فوت انجام شده و تلاش شده است تا با وفاداری به متن اصلی، دقت و شفافیت در انتقال مفاهیم حفظ شود. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب در باب جمهوری و در باب قوانین اثر مارکوس تولیوس کیکرو (سیسرون)

کتاب در باب جمهوری و در باب قوانین اثری از مارکوس تولیوس کیکرو است که در قالب دو دیالوگ فلسفی، به موضوعات بنیادین سیاست و قانون در روم باستان می‌پردازد. این کتاب با الهام از آثار افلاطون، به‌ویژه جمهوری و قوانین، نوشته شده و ساختار دیالوگی آن امکان بررسی چندجانبه‌ی مسائل را فراهم می‌کند. کیکرو در این آثار، هم به‌عنوان یک سیاستمدار برجسته و هم به‌عنوان فیلسوفی که دغدغه‌ی پیوند میان زندگی نظری و عملی را دارد، ظاهر می‌شود. او با بهره‌گیری از تجربه‌ی سیاسی و آشنایی با مکاتب فلسفی یونانی، به بررسی ماهیت جمهوری، عدالت، قانون طبیعی و نقش فضیلت در زندگی فردی و جمعی می‌پردازد.

دیالوگ‌ها میان شخصیت‌هایی چون اسکیپیو، لایلیوس، کویینتوس و آتیکوس شکل می‌گیرند و هریک از منظرهای متفاوت به موضوعات می‌نگرند. کتاب در باب جمهوری و در باب قوانین  هم بازتاب‌دهنده‌ی اندیشه‌های مارکوس تولیوس کیکرو درباره‌ی سیاست و قانون است، هم تصویری از چالش‌های فکری و عملی دوران پایانی جمهوری روم ارائه می‌دهد. این اثر، با وجود ناقص‌بودن بخش‌هایی از متن، همچنان به‌عنوان منبعی مهم برای فهم سنت فلسفه‌ی سیاسی کلاسیک و نسبت آن با تجربه‌ی رومی اهمیت دارد.

خلاصه کتاب در باب جمهوری و در باب قوانین

کتاب در باب جمهوری و در باب قوانین دو دیالوگ فلسفی را در بر می‌گیرد که هریک به جنبه‌ای از سیاست و قانون در روم باستان می‌پردازند. در دیالوگ جمهوری، کیکرو با الهام از جمهوری افلاطون، گفت‌وگویی میان شخصیت‌هایی چون اسکیپیو، لایلیوس و فیلوس شکل می‌دهد که در آن درباره‌ی ماهیت جمهوری، عدالت، انواع حکومت و نقش فضیلت در سیاست بحث می‌شود. اسکیپیو، به‌عنوان شخصیت محوری، تلاش می‌کند تا با ترکیب تجربه‌ی عملی و تأمل نظری، بهترین شکل حکومت را معرفی کند و بر اهمیت رژیم مختلط و تدبیر در اداره‌ی امور عمومی تأکید می‌کند. در این دیالوگ، پرسش از برتری زندگی عملی (سیاسی) یا نظری (فلسفی) نیز مطرح می‌شود و کیکرو با نقد دیدگاه‌های اپیکوری و رواقی، به‌دنبال یافتن تعادلی میان این دو شیوه‌ی زندگی است.

در دیالوگ قوانین، کیکرو به همراه برادرش، کویینتوس، و دوستش، آتیکوس، به بررسی ماهیت قانون، نسبت آن با طبیعت و عدالت و نقش دین و اخلاق در قانون‌گذاری می‌پردازد. او قانون را به‌عنوان عقل برتر در طبیعت معرفی می‌کند و بر پیوند میان قانون طبیعی و قانون مدنی تأکید دارد. بحث‌هایی درباره‌ی نقش سنا، مقامات رسمی، آیین‌های دینی و اهمیت تربیت اخلاقی شهروندان نیز در این بخش مطرح می‌شود. کیکرو در این دیالوگ، ضمن نقد دیدگاه‌های صرفاً سودمحور یا قراردادی درباره‌ی قانون، بر ضرورت پیوند قانون با فضیلت و عقلانیت تأکید می‌کند. هر دو دیالوگ، با وجود ساختار تکه‌پاره و ناقص، تصویری از تلاش برای آشتی میان فلسفه و سیاست و جست‌وجوی خیر مشترک در جامعه‌ی انسانی ارائه می‌دهند.

چرا باید کتاب در باب جمهوری و در باب قوانین را بخوانیم؟

کتاب در باب جمهوری و در باب قوانین با طرح پرسش‌هایی بنیادین درباره‌ی ماهیت حکومت، عدالت و قانون، فرصتی برای آشنایی با ریشه‌های اندیشه‌ی سیاسی غرب فراهم می‌کند. این اثر با استفاده از دیالوگ، امکان مواجهه با دیدگاه‌های متنوع و گاه متعارض درباره‌ی سیاست و اخلاق را به‌ وجود می‌آورد و خواننده را به تأمل درباره‌ی نسبت میان زندگی فردی، جمعی و خیر عمومی دعوت می‌کند. ویژگی شاخص این کتاب پیوند میان تجربه‌ی عملی سیاست و تأمل نظری فلسفی است که در شخصیت کیکرو و گفت‌وگوهای میان شخصیت‌ها بازتاب یافته است. همچنین بررسی انتقادی مکاتب فلسفی یونانی و رومی و تلاش برای یافتن تعادل میان زندگی نظری و عملی، این اثر را به منبعی ارزشمند برای فهم چالش‌های همیشگی سیاست و قانون تبدیل کرده است. مطالعه‌ی این کتاب می‌تواند به درک عمیق‌تر مفاهیمی چون قانون طبیعی، فضیلت، عدالت و نقش نهادها در جامعه کمک کند.

خواندن کتاب در باب جمهوری و در باب قوانین را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب در باب جمهوری و در باب قوانین به دوستداران فلسفه‌ی سیاسی، حقوق، تاریخ اندیشه، دانشجویان علوم انسانی و کسانی که دغدغه‌ی فهم بنیادهای حکومت، عدالت و قانون را دارند، پیشنهاد می‌شود. این اثر برای پژوهشگران حوزه‌ی فلسفه‌ی کلاسیک و کسانی که به مقایسه‌ی اندیشه‌های یونانی و رومی علاقه‌مندند نیز مناسب است.

درباره مارکوس تولیوس کیکرو (سیسرون)

مارکوس تولیوس کیکرو (۱۰۶ـ۴۳ پیش از میلاد) سیاست‌مدار، حقوقدان، فیلسوف، نویسنده و یکی از بزرگ‌ترین خطیبان روم باستان بود که در دوران بحران‌های جمهوری روم تلاش می‌کرد از اصول سنتی حاکمیت دفاع کند. او از خانواده‌ای مرفه در طبقه‌ی سوارکاران برخاست، در رم و یونان آموزش دید و در سال ۶۳ پیش از میلاد به مقام کنسولی رسید.

کیکرو تأثیر عمیقی بر زبان لاتین گذاشت و بخش قابل‌توجهی از آثارش، شامل نوشته‌هایی در زمینه‌ی خطابه، فلسفه و سیاست، تا امروز باقی مانده است. او با ترجمه و بومی‌سازی مفاهیم فلسفه‌ی یونانی، واژگان بسیاری را وارد زبان لاتین کرد و سبک خطابه‌ای ویژه‌ای پدید آورد که بعدها به بلاغت سیسرونی شهرت یافت.

با وجود موفقیت در وکالت و سخنوری، خودش فعالیت سیاسی را مهم‌ترین دستاوردش می‌دانست. او در دوران کنسولی، توطئه‌ی کاتیلینا را سرکوب کرد، اما به‌دلیل اعدام بدون محاکمه‌ی برخی از متهمان، مدتی تبعید شد. کیکرو بعدها به صحنه‌ی سیاست بازگشت، مدتی فرماندار کیلیکیه بود و در جنگ داخلی از پومپه حمایت کرد و پس از پیروزی ژولیوس سزار بخشیده شد.

آثار و اندیشه‌های سیسرون تأثیری ماندگار بر فرهنگ غرب گذاشت. بازکشف نامه‌های او در دوره‌ی رنسانس نقشی مهم در احیای اندیشه‌های کلاسیک داشت و در دوره‌ی روشنگری نیز متفکرانی چون جان لاک، دیوید هیوم و مونتسکیو از او تأثیر پذیرفتند. آثار او هنوز از منابع اصلی برای شناخت تاریخ اواخر جمهوری روم به شمار می‌روند.

بخشی از کتاب در باب جمهوری و در باب قوانین

«اسکیپیو: کدام جمهوری مستقر آغازش برای ما روشن‌تر و مشهورتر از بنیانگذاری این شهر توسط رومولوس است؟ او از مارسِ پدر زاده شد. بگذار خود را به این سنت انسانی بسپاریم؛ خصوصاً به آن سنتی که نه تنها ریشه‌دار است، بلکه نیاکان ما، آن انسان‌های شایسته در امور اجتماع که باید آن‌ها را نه فقط به خاطر استعدادشان، بلکه به خاطر تبار الهی‌شان نیز محترم بشماریم، حکیمانه آن را بنیان گذاشتند. گفته می‌شود که وقتی او زاده شد، آمولیوس، شاه آلبا، به خاطر ترسش از این‌که او سلطنتش را سرنگون کند، ترتیبی داد که او با برادرش رموس، بی‌پناه و بی‌محافظ، نزدیک رود تیبر باشد. او به کمک شیری که از یک حیوان جنگلی خورد زنده ماند و چوپانان او را برداشتند و تحت تربیت در کاروبار روستایی پرورشش دادند. تأکید بر این است که وقتی او بزرگ شد، آنچنان از نظر قدرت بدنی و تندی و شدت روح از دیگران برتر بود که همهٔ اشخاصِ ساکن در آن ناحیه، جایی که اکنون همین شهر است [که ما در آن به سر می‌بریم]، به آرامی و خودخواسته از او اطاعت کردند. طبق گزارش موجود (اکنون از افسانه‌ها فاصله می‌گیریم و به واقعیت‌ها می‌رسیم)، وقتی او خود را به عنوان رهبر سربازانشان به منصهٔ ظهور رساند، آلبا لونگا را که یک شهر قوی و نیرومند در آن زمان بود درهم‌کوفت و شاه آمولیوس را هلاک کرد.»