کتاب عدالت فضایی - جغرافیایی و آمایش سرزمین

کتاب عدالت فضایی - جغرافیایی و آمایش سرزمین (ابعاد نظری و کاربردی) نوشته محمدرضا حافظ نیا و مصطفی قادری حاجت، اثری دانشگاهی در حوزه‌ی جغرافیای سیاسی و برنامه‌ریزی فضایی است که به بررسی ابعاد نظری و کاربردی عدالت فضایی و ارتباط آن با آمایش سرزمین می‌پردازد. کتاب مفهوم عدالت، فضا و مکان را از منظر فلسفی، دینی و اجتماعی تحلیل می‌کند و ارتباط آن‌ها را با جغرافیای سیاسی و برنامه‌ریزی فضایی شرح می‌دهد. این کتاب را انتشارات سمت منتشر کرده است. نسخه الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب عدالت فضایی - جغرافیایی و آمایش سرزمین

کتاب عدالت فضایی - جغرافیایی و آمایش سرزمین به بررسی مفهوم عدالت فضایی و جایگاه آن در مطالعات جغرافیایی و برنامه‌ریزی سرزمینی می‌پردازد. محمدرضا حافظ نیا و مصطفی قادری حاجت تلاش کرده‌اند با رویکردی تحلیلی، مفاهیم بنیادین عدالت، فضا و مکان را از منظر فلسفی، دینی و اجتماعی واکاوی کنند و سپس به ارتباط این مفاهیم با جغرافیای سیاسی و برنامه‌ریزی فضایی بپردازند. 

کتاب عدالت فضایی - جغرافیایی و آمایش سرزمین در هشت فصل تنظیم شده و علاوه بر مباحث نظری، به تجربه‌های جهانی در زمینه‌ی آمایش سرزمین و عدالت فضایی نیز پرداخته است. از ویژگی‌های اثر، توجه به اسناد بالادستی و سیاست‌های توسعه در ایران و نقد نظام برنامه‌ریزی کشور از منظر عدالت فضایی است. 

محمدرضا حافظ نیا و مصطفی قادری حاجت با تکیه بر منابع داخلی و خارجی، تلاش کرده‌اند در این اثر تصویری جامع از چالش‌ها و راهکارهای دستیابی به عدالت فضایی ارائه دهند.

خلاصه کتاب عدالت فضایی - جغرافیایی و آمایش سرزمین

کتاب عدالت فضایی - جغرافیایی و آمایش سرزمین با طرح پرسش‌هایی درباره‌ی چیستی فضا و عدالت، بحث را از مبانی فلسفی آغاز می‌کند. ابتدا مفهوم فضا و مکان در جغرافیا و ارتباط آن با زندگی اجتماعی و انسانی بررسی می‌شود. سپس عدالت از منظر دینی، فلسفی و اندیشمندان اسلامی و غربی تحلیل می‌گردد و تفاوت رویکردها به عدالت، از جمله فردگرایی، اجتماع‌گرایی، توسعه‌ی انسانی و مارکسیسم، مورد توجه قرار می‌گیرد. 

در ادامه، مفهوم عدالت فضایی به عنوان نقطه‌ی تلاقی فضا و عدالت اجتماعی معرفی می‌شود و پیشینه‌ی نظری و فلسفی آن در آثار اندیشمندان مختلف بررسی می‌شود. کتاب به نقش جغرافیای سیاسی در شکل‌گیری یا تضعیف عدالت فضایی می‌پردازد و پیامدهای بی‌عدالتی فضایی را در تولید مخاطرات انسانی و نابرابری‌های منطقه‌ای تحلیل می‌کند. 

بخش‌هایی از کتاب به برنامه‌ریزی فضایی، آمایش سرزمین و مدل‌های سنجش عدالت فضایی اختصاص یافته و ابزارها و شاخص‌های مختلف برای تحلیل نابرابری فضایی معرفی می‌شود. نویسندگان با بررسی تجربه‌های کشورهای مختلف مانند چین، هند، کره جنوبی، ترکیه، آلمان، سوئیس، اتریش، سوئد و کانادا، راهبردهای جهانی در زمینه‌ی تعادل فضایی را مرور می‌کنند.

در بخش‌های پایانی، جایگاه عدالت فضایی در اسناد بالادستی ایران، نقد نظام برنامه‌ریزی و آسیب‌شناسی توسعه‌ی فضایی کشور مطرح می‌شود.

چرا باید کتاب عدالت فضایی - جغرافیایی و آمایش سرزمین را بخوانیم؟

این کتاب با ترکیب مباحث نظری و کاربردی، به یکی از مهم‌ترین چالش‌های توسعه‌ی سرزمینی یعنی عدالت فضایی می‌پردازد. خواننده با مطالعه‌ی کتاب با مفاهیم بنیادین عدالت، فضا و آمایش سرزمین آشنا می‌شود و می‌تواند تحلیلی عمیق‌تر از نابرابری‌های منطقه‌ای و پیامدهای آن در ایران و جهان به دست آورد. اثر حاضر با بررسی تجربه‌های جهانی و نقد سیاست‌های داخلی، زمینه‌ی مناسبی برای پژوهش، آموزش و سیاستگذاری در حوزه‌ی جغرافیای سیاسی و برنامه‌ریزی فضایی فراهم می‌کند.

خواندن کتاب عدالت فضایی - جغرافیایی و آمایش سرزمین را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب عدالت فضایی - جغرافیایی و آمایش سرزمین برای دانشجویان و پژوهشگران جغرافیای سیاسی، آمایش سرزمین، برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای و علاقه‌مندان به مباحث عدالت اجتماعی و توسعه‌ی متوازن مناسب است. کتاب همچنین برای سیاستگذاران و مدیرانی که دغدغه‌ی کاهش نابرابری فضایی و بهبود نظام برنامه‌ریزی سرزمینی را دارند، مفید خواهد بود.

بخشی از کتاب عدالت فضایی - جغرافیایی و آمایش سرزمین

«فضای جغرافیایی محصول نهایی کنش مجموعه عوامل و عناصری است که کیفیت، محتوا و کارکردهای آن را معنا می‌بخشند. در این رویکرد، فضا خروجی یک سیستم و متأثر از سازوکارها، نیروها و گرایش‌هایی است که در یک چرخه توالی و تکرار به رخنمون پدیده‌های فضایی طی زمان و بر بستر مکان منجر می‌شود. فضای یادشده را می‌توان در رویکردهای مختلفی مورد توجه قرار داد؛ یکی از مهم‌ترین رویکردها عدالت فضایی است. عدالت مفهومی است که فیلسوفان از دیرباز در نظریاتشان به آن پرداخته‌اند، اما این موضوع همچنان دغدغه و آرمان انسان معاصر است. ادراک عدالت و بی‌عدالتی فضایی متضمن درک دینامیسم سیاسی- فضایی و پویایی‌های ضروری آن است. 

بعد سیاسی فضا به عنوان کانونی‌ترین وجه آن فلسفهٔ جغرافیای سیاسی است. از آنجا که عدالت و بی‌عدالتی متأثر از سیستم‌های سیاسی اجتماعی- اقتصادی جوامع است، مطرح شدن عدالت فضایی در مطالعات جغرافیای سیاسی نیز فلسفهٔ وجودی می‌یابد.»