کتاب وارامو

کتاب وارامو (Varamo)، نوشته‌ سزار آیرا و ترجمه شکیبا محب علی، داستان یک روز عجیب در زندگی کارمندی گمنام در شهر کولونِ پاناماست و نشر هیرمند در سال ۱۳۹۷ آن را منتشر کرده است. داستان از لحظه‌ای شروع می‌شود که وارامو، کارمند درجه‌سه‌ی وزارتخانه، حقوق ماهانه‌اش را به‌شکل دو اسکناس صدپزوییِ تقلبی دریافت می‌کند و همین اتفاق ساده او را وارد زنجیره‌ای از حوادث، گفت‌وگوها و تأملات می‌کند که در نهایت به سرودن شعری افسانه‌ای می‌انجامد. کتاب وارامو با نثر پرجزئیات، بازی‌های ذهنی و طنز تلخ، رابطه‌ی پول، ترس، خلاقیت و زندگی روزمره را زیر ذره‌بین می‌گذارد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب وارامو اثر سزار آیرا

کتاب وارامو، نوشته‌ی سزار آیرا، داستان یک بعدازظهر تا نیمه‌شب در زندگی کارمندی معمولی است که ناگهان در مرکز ماجرایی غیرعادی قرار می‌گیرد. سزار آیرا روزی از سال ۱۹۲۳ را در شهر کولونِ پاناما دنبال می‌کند؛ روزی که وارامو حقوقش را با اسکناس‌های تقلبی می‌گیرد و همین اتفاق ظاهراً کوچک همه‌چیز را در ذهن و زندگی او به‌ هم می‌ریزد. این کتاب در کنار روایت رویدادهای بیرونی، مدام به درون ذهن شخصیت اصلی سرک می‌کشد؛ از اضطرابِ گرفتارشدن با پول جعلی تا وسواس او درباره‌ی قانون، مجازات، بداهه‌پردازی و امکان بی‌گناه‌ماندن در جهانی پر از سوءظن.

کتاب وارامو لایه‌ای فرامتنی نیز دارد؛ راوی توضیح می‌دهد که چگونه از روی شعری که وارامو در پایان آن شب می‌نویسد، جزئیات این روز را بازسازی کرده است. در بخش‌هایی طولانی، درباره‌ی شیوه‌ی غیرمستقیم آزاد، نسبت شعر و واقعیت، نقش جزئیات در روایت و حتی نسبت پول و انتزاع بحث می‌شود. این کتاب هم سرگشتگی یک کارمند، رابطه‌اش با مادر سال‌خورده‌اش و سرگرمی عجیبش یعنی مومیایی‌کردن حیوانات کوچک را روایت می‌کند هم تجربه‌ای در نقد ادبی و تأمل درباره‌ی این است که چگونه می‌توان از طریق یک متن شاعرانه، به زندگی واقعی پشت آن رسید.

خلاصه داستان وارامو

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

داستان وارامو از جایی شروع می‌شود که وارامو، کارمند درجه‌سه‌ی وزارتخانه‌ای در کولون، در روز پرداخت حقوق متوجه می‌شود کل دستمزد ماهانه‌اش دو اسکناس صدپزوییِ تقلبی است. این کشف او را در وضعیتی پر از ترس، تردید و محاسبه فرومی‌برد: اگر پول را خرج کند، ممکن است به‌عنوان جاعل مجازات شود و اگر خرج نکند، یک ماه هیچ قدرت خریدی ندارد. او در مسیر بازگشت به خانه، با راننده‌ها، فروشندگان خیابانی، مردی معلول که پول خرد جور می‌کند و مردی طلبکار روبه‌رو می‌شود و هر برخورد لایه‌ای تازه به اضطراب و تأملات او درباره‌ی قانون، عدالت، پول و زمان اضافه می‌کند.

ذهن وارامو در خانه، میان مراقبت از مادر سال‌خورده‌ی پارانویایی و سرگرمی عجیبش یعنی مومیایی‌کردن یک ماهی و ساختن پیانویی مقوایی، مدام به اسکناس‌های تقلبی برمی‌گردد. داستان قدم‌به‌قدم حوادث این روز را دنبال می‌کند و استدلال‌های درونی او را درباره‌ی بداهه‌پردازی، بی‌گناهی و امکان توضیح‌دادن هر چیزی در قالب تاریخ ادبی مطرح می‌کند؛ روزی که در نهایت با سرودن شعری افسانه‌ای پایان می‌یابد.

چرا باید کتاب وارامو را بخوانیم؟

این کتاب تجربه‌ی همراه‌شدن با ذهنی آشفته است که با پرسش از ماهیت قانون، پول، خلاقیت و روایت دست‌به‌گریبان است. کتاب وارامو نشان می‌دهد که چگونه یک حادثه‌ی کوچک اداری می‌تواند به زنجیره‌ای از اندیشه‌ها، خاطره‌ها و خیال‌ها تبدیل شود و در نهایت به تولد اثری ادبی بینجامد.

خواندن کتاب وارامو را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب وارامو به کسانی پیشنهاد می‌شود که به داستان‌هایی با تمرکز بر ذهنیت، بازی‌های روایی، پیوند ادبیات و نقد ادبی و فضاهای شهری آمریکای لاتین علاقه‌مند هستند. این کتاب برای خوانندگانی که دوست دارند شکل‌گیری یک اثر هنری را درون داستان دنبال کنند نیز جذاب است.

درباره سزار آیرا

سزار آیرا، نویسنده و مترجم آرژانتینی، در ۲۳ فوریه‌ی ۱۹۴۹ متولد شد. او از مهم‌ترین چهره‌های ادبیات معاصر آمریکای لاتین به شمار می‌رود و تاکنون بیش از ۱۰۰ اثر شامل رمان، داستان و مقاله منتشر کرده است. از اوایل دهه‌ی ۱۹۹۰، سرعت چشمگیرش در نوشتن و انتشار آثار به یکی از ویژگی‌های شاخص کارنامه‌ی ادبی او تبدیل شد؛ به‌گونه‌ای که هر سال دو تا پنج رمان کوتاه منتشر می‌کرد.

سزار آیرا علاوه‌بر داستان‌نویسی، مترجم و منتقد ادبی نیز هست. او در دانشگاه‌های بوئنوس‌آیرس و روساریو سخنرانی کرده و آثار نویسندگانی از فرانسه، انگلستان، ایتالیا، برزیل، اسپانیا، مکزیک و ونزوئلا را ترجمه و ویرایش کرده است. پژوهش‌های او درباره‌ی نویسندگانی چون کوپی، آلخاندرا پیسارنیک و ادوارد لیر نیز از دیگر فعالیت‌های ادبی او به شمار می‌رود. آیرا همچنین کتابی با عنوان سه تاریخ نوشته است که در آن اهمیت سه مقطع زمانی در زندگی هر اثر ادبی ــ زمان نگارش، زمان تکمیل و زمان انتشار ــ را بررسی می‌کند. او مدتی نیز وصی ادبی آثار دوستش، اوسوالدو لامبورگینی، شاعر و رمان‌نویس آرژانتینی، بود.

سبک نویسندگی سزار آیرا جایگاه ویژه‌ای در ادبیات معاصر دارد. او به‌جای بازنویسی و اصلاح متن، ترجیح می‌دهد داستان را بی‌وقفه پیش ببرد و با بداهه‌پردازی، راهی برای عبور از گره‌های داستانی پیدا کند؛ روشی که خودش آن را نوعی «فرار به جلو» می‌داند. این شیوه سبب می‌شود داستان‌هایش به‌سادگی میان ژانرهای مختلف جابه‌جا شوند و از عناصر ادبیات عامه‌پسند، داستان‌های علمی‌‌‌ـ‌تخیلی و حتی سریال‌های تلویزیونی بهره بگیرند. آیرا از پایان‌بندی‌های قطعی نیز پرهیز می‌کند و بسیاری از آثارش پایانی باز دارند.

درون‌مایه‌های آثار سزار آیرا طیفی گسترده را در بر می‌گیرد؛ از فضای سورئالیستی و دادائیستی گرفته تا روایت‌های فانتزی. او بارها به تاریخ آرژانتین در قرن نوزدهم بازمی‌گردد، با کلیشه‌های فرهنگی بازی می‌کند و حتی زادگاه و شخصیت خود را دستمایه‌ی طنز قرار می‌دهد. کنگره‌ی ادبیات، در باب هنر معاصر، حلبی‌آباد، شام و بستنی با طعم توت‌فرنگی از جمله آثار او هستند که به فارسی ترجمه شده‌اند.

بخشی از کتاب وارامو

«روزی در سال ۱۹۲۳، در شهرِ کولون (پاناما) کارمندی درجه سه کارش را به پایان رساند، و از آن جایی که روز پرداخت حقوق بود کنار میز صندوق‌دار رفت تا حقوق ماهیانه‌اش را دریافت کند، و بعد از وزارتخانه‌ای که در آن کار می‌کرد بیرون آمد. در فاصلهٔ بین آن لحظه و سپیده‌دمِ روز بعد، -ده یا دوازده ساعت بعد- سرودن شعری طولانی را به اتمام رساند. از زمانی که تصمیم به نوشتن شعرگرفت تا مرحلهٔ نهایی همین‌قدر طول کشید و بعد هیچ چیز دیگری اضافه یا اصلاح نشد. اگر این حقیقت را در نظر بگیریم که او در تمام پنجاه سال زندگی‌اش هرگز مصرعی شعر ننوشته است، هیچ تمایلی نیز به این کار نداشته و بعد از این هم دیگر قرار نیست چنین کاری بکند، آن وقت است که ویژگی کامل این بازهٔ زمانی به وضوح نشان می‌دهد که این اتفاق جوششی در زمان و در سرگذشت او بوده است، استثنایی بدون هیچ پیشینه یا پیامدی. این کار، الهام را در خود داشت، و متقابلاً، هر کدام از دیگری تغذیه و استفاده می‌کردند، آن‌چنان‌که از هیچ کدام چیزی باقی نماند. با این حال، اگر قهرمان آن وارامو نبود و اگر تبدیل به شاهکار معروف شعر مدرنِ آمریکای مرکزی "سرودِ کودک پاک"نشده بود، این رویداد همچنان شخصی و محرمانه باقی می‌ماند.»