کتاب وارامو

کتاب وارامو نوشته‌ی سزار آیرا روایتی است از یک روز عجیب در زندگی کارمندی گمنام در شهر کولونِ پاناما. نشر هیرمند آن را منتشر کرده است و شکیبا محب‌علی ترجمه‌ی فارسی این اثر را انجام داده است. داستان از لحظه‌ای شروع می‌شود که وارامو، کارمند درجه‌سه‌ی وزارتخانه، حقوق ماهانه‌اش را به شکل دو اسکناس صد پزویی تقلبی دریافت می‌کند و همین اتفاق ساده، او را وارد زنجیره‌ای از حوادث، گفت‌وگوها و تأملات می‌کند که در نهایت به سرودن شعری افسانه‌ای ختم می‌شود. وارامو با نثری پر از جزئیات، بازی‌های ذهنی و طنزی تلخ، رابطه‌ی پول، ترس، خلاقیت و زندگی روزمره را زیر ذره‌بین می‌گذارد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب وارامو

کتاب وارامو داستان یک بعدازظهر تا نیمه‌شب در زندگی کارمندی معمولی است که ناگهان در مرکز ماجرایی غیرعادی قرار می‌گیرد. سزار آیرا در این کتاب، روزی از سال ۱۹۲۳ در شهر کولونِ پاناما را دنبال می‌کند؛ روزی که وارامو حقوقش را با اسکناس‌های تقلبی می‌گیرد و همین حادثه‌ی ظاهراً کوچک، همه‌چیز را در ذهن و زندگی او به هم می‌ریزد. کتاب وارامو در عین روایت ماجراهای بیرونی، مدام به درون ذهن شخصیت اصلی سرک می‌کشد؛ از اضطرابِ گرفتارشدن با پول جعلی تا وسواس او درباره‌ی قانون، مجازات، بداهه‌پردازی و امکان بی‌گناه‌ماندن در جهانی پر از سوءظن. کتاب وارامو علاوه‌بر خط اصلی داستان، لایه‌ای متا‌روایی هم دارد؛ راوی توضیح می‌دهد که چگونه از روی شعری که وارامو در پایان آن شب می‌نویسد، جزئیات این روز را «بازسازی» کرده است. در بخش‌هایی طولانی، درباره‌ی شیوه‌ی غیرمستقیم آزاد، نسبت شعر و واقعیت، نقش جزئیات در روایت و حتی نسبت پول و انتزاع بحث شده است. به این ترتیب، کتاب وارامو هم‌زمان هم داستان سرگشتگی یک کارمند، رابطه‌اش با مادر سالخورده و سرگرمی عجیبش یعنی مومیایی‌کردن حیوانات کوچک است، و هم تجربه‌ای در نقد ادبی و تأمل درباره‌ی این‌که از یک متن شاعرانه چگونه می‌توان به زندگی واقعیِ پشت آن رسید.

خلاصه داستان وارامو

وارامو کارمند درجه‌سه‌ی وزارتخانه‌ای در کولون است که در روز پرداخت حقوق، متوجه می‌شود کل دستمزد ماهانه‌اش را با دو اسکناس صد پزویی تقلبی گرفته است. این کشف، او را در وضعیتی پر از ترس، تردید و محاسبه فرو می‌برد: اگر پول را خرج کند ممکن است به‌عنوان جاعل مجازات شود و اگر خرج نکند، یک ماه بدون هیچ قدرت خریدی می‌ماند. در مسیر بازگشت به خانه، با راننده‌ها، فروشندگان خیابانی، مردی معلول که پول خرد جور می‌کند و دیوانه‌ای طلبکار روبه‌رو می‌شود و هر برخورد، لایه‌ای تازه به اضطراب و تأملات او درباره‌ی قانون، عدالت، پول و زمان اضافه می‌کند. در خانه، میان مراقبت از مادر سالخورده‌ی پارانویایی و سرگرمی عجیبش یعنی مومیایی‌کردن یک ماهی و ساختن پیانویی مقوایی، ذهن وارامو مدام به اسکناس‌های تقلبی برمی‌گردد. روایت، هم قدم‌به‌قدم حوادث این روز را دنبال می‌کند و هم استدلال‌های درونی او را درباره‌ی بداهه‌پردازی، بی‌گناهی و امکان توضیح‌دادن هر چیز در قالب تاریخ ادبی باز می‌کند؛ شبی که در نهایت به سرودن شعری منتهی می‌شود که بعدها به شاهکار مدرن آمریکای مرکزی بدل می‌شود.

چرا باید کتاب وارامو را بخوانیم؟

وارامو تجربه‌ای است برای همراه‌شدن با ذهنی آشفته که زیر فشار دو اسکناس تقلبی، از ترس زندان تا پرسش از ماهیت قانون، پول، خلاقیت و روایت پیش می‌رود. این کتاب نشان می‌دهد چگونه یک حادثه‌ی کوچک اداری می‌تواند به زنجیره‌ای از اندیشه‌ها، خاطره‌ها و خیال‌ها تبدیل شود و در نهایت به تولد اثری ادبی بینجامد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن وارامو به کسانی پیشنهاد می‌شود که به داستان‌هایی با تمرکز بر ذهنیت شخصیت، بازی‌های روایی، پیوند ادبیات و نقد ادبی و فضاهای شهری آمریکای لاتین علاقه‌مند هستند، و همچنین به خوانندگانی که دوست دارند از دل یک روز عادی، شکل‌گیری یک اثر هنری را دنبال کنند.

بخشی از کتاب وارامو

«بیان حوادث همان‌گونه که اتفاق افتادند، یکی پس از دیگری و در یک توالی علت و معلولی، از لحظه‌ای که وارامو اسکناس‌ها را گرفت تا اتمام شعر، هدفِ این روایت است. هر دو سرِ این توالی به یک اندازه با جریان عادی افکارش بیگانه بودند. او هرگز اسکناسی تقلبی در دست نگرفته، یا ندیده بود. می‌توانست جعل پول را تصور کند، ولی هیچچیز در تجربهٔ شخصی‌اش یا تجربهٔ اطرافیان‌اش وجود نداشت که موجب شود چنین چیزی را یک احتمال واقعی به حساب بیاورد. از طرف دیگر، در اصل او هرگز شعری ننوشته یا نخوانده، و یا به طور جدی دربارهٔ آن یا هر ژانر ادبیِ دیگری فکر نکرده بود. اما چیزی پیش آمد، منجر به اتفاق دیگری شد؛ و هر دو اتفاق با زنجیرهٔ کاملاً متناسبی از علت و معلول‌ها به هم مرتبط شدند. اگرچه، دلیلی برای این آغاز یا پایان وجود نداشت؛ بی‌حساب وکتاب بودنِ شدید آن‌ها توالی حوادث را مسدود و از هم جدا کرد، و با منطقی محکم، روابط تصادفیِ درونی آن‌ها را تقویت کرد. بنابراین، تفاوت طبیعتِ دو سرِ این توالی (چه ارتباطی ممکن است بین دو اسکناس تقلبی و شاهکاری ادبی وجود داشته باشد؟) منجر به افزایش غیر قابل کنترل مراحل میانی شد. پس این توالی انبوهی از معانی بود، اما بی‌پایانی از درون تهدیدش می‌کرد.»