کتاب تاثیر فرهنگی معماری ایران در چین

کتاب تاثیر فرهنگی معماری ایران در چین نوشتهٔ جوری قدیر و خالق داوود و ترجمهٔ نادره بدیعی است. انتشارات علمی و فرهنگی این کتاب را منتشر کرده است. نویسندگان در این اثر مصور از نمونه‌هایی از هنر معماری اویغوری سخن گفته‌اند.

درباره کتاب تاثیر فرهنگی معماری ایران در چین

معماری اویغوری دارای تاریخی طولانی است و قدمت آن به «عصر سنگ» می‌رسد. این طرح‌ها با چند خط منحنی و قوس‌های ساده که برای نمایاندن قله‌ها و کوه‌ها به کار رفته و نشان‌دهندۀ احترام مردمان به طبیعت بود، شروع شد (و دنبالۀ طرح‌های کلی از خورشید، ماه و ستارگان هستند). این طرح‌ها نیز با طرح‌های هندسی، نقش‌های کنده‌کاری‌شده و نقش‌برجسته‌ها، و تزئینات داخلی بناها جایگزین شدند. تزئینات داخلی خانه‌ها یکی از سه شاخۀ اصلی هنر اویغوری به شمار می‌آمد و آن دودیگر نقاشی دیواری و پیکرتراشی است. نمونه‌های بسیار زیبایی در غار هزاربودا در «دون خوان» و در غار هزاربودای قزل در «بای چنگ»، و در غار هزاربودای کومترا، در غار سیم‌سیم قزلمار در «کوچا» و غار بزکلیک در تورپان، غار تویوق در شان‌شان می‌توان دید. گسترش اسلام دیدگاهی نو در معماری اویغوری پدید آورد و طرح‌ها و آرایگی‌های دل‌پسندانه و مطبوع در مغاره‌ها، گنبدها، دروازه‌ها، سنگ‌های سردرها، طاقچه‌ها، بخاری‌های دیواری، دالان‌ها، محراب و ستون‌ها اجرا و پدیدار شده این نقش‌مایه‌ها همچنین در قالی‌ها، پوشش بادامی، سقف تکیه‌ها، کلاه‌خودها، سپرها، زین و یراق اسب‌ها و رکاب‌ها و میله‌های جلوی گاری‌ها و ارابه‌ها نیز دیده می‌شدند که تمامی این‌ها مختص هنرهای تزیینی اویغوری گردیده، که خود بخشی از گنجینه و اندوختۀ هنری و فرهنگی چین و جهان را تشکیل می‌دهد. بهترین نمونه‌ها از این قرارند: آرامگاه سلطان صدوق بغراخان؛ آرامگاه‌های دانشور و محمود کاشغری؛ آرامگاه یوسف خاص ـ حاجب؛ مسجد عیدگاه؛ آرامگاه خواجۀ آفاق کاشغر؛ و مزار چهل روحانی دریارکند (ساچه)؛ و نمونه‌های حیاط‌ها و خانه‌ها که این آلبوم دربرگیرندۀ تصاویر بسیاری از این‌هاست. جوری قدیر و خالق داوود در کتاب تاثیر فرهنگی معماری ایران در چین این نمونه‌ها را گردآوری کرده و توضیحی در باب هر یک داده‌اند.

خواندن کتاب تاثیر فرهنگی معماری ایران در چین را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران حوزهٔ معماری پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب تاثیر فرهنگی معماری ایران در چین

«گفتنی است که چین کشوری چند ملیتی است و مسلمانان چین شامل چند گروه هستند: یکی چینی‌های مسلمان، دودیگر ایرانی‌تباران مسلمان (تاجیکان و سالارها)، و سدیگر مسلمانان چین که شامل ترکان و ترکستان چین است که سرزمین آنان را امروز به نام ایالت شین‌جیان می‌شناسیم و ملیت‌های اویغور، قرقیز، قزاق و ازبک را دربرمی‌گیرد» و نیاز به یادآوری است که در برخی منابع تاریخی، اویغوران را همان سلجوقیان می‌دانند که پس از یورش به ایران با فرهنگ و تمدن ایرانی آشنا شدند و پس از آن با دستی پر از دانش و فرهنگ و هنر به سرزمین اصلی خود بازگشتند. «اویغور قوم آسیایی ترک‌نژاد که اول‌بار در قرن هفتم میلادی در اطراف رود جیحون سکنا گزیدند و اهمیت یافتند و چندین‌شهر بنا کردند که یکی از آن‌ها قراقوروم است... سپس به ترکستان شرقی و به قسمت‌هایی از سرزمین کنونی ایالت سین‌کیانگ مهاجرت کردند... امروز قسمت زیادی از سکنۀ سین‌کیانگ به زبان اویغوری سخن می‌گویند و ممکن است از اعقاب اویغورها باشند».

چنان که گفته شد، در طول تاریخ، اویغوریان نخست، فارسی‌زبان بودند و بعدها زبان ترکی اویغوری میان آن‌ها رواج یافت و سپس سیاست‌های بیگانه برای این زبان، خطی را پدید آورد که امروز ما به نام «خط اویغوری» و خود آنان آن را به نام «خط اسلامی» می‌شناسند و همانندی‌های بسیاری با خط کردی دارد که در غرب ایران رواج یافته است؛ چنان که گویی خط اویغوری و کردی هر دو یک خاستگاه دارند!!

زبان اویغوری در تمام ایالت شین‌جیان اساساً با خط فارسی نوشته می‌شود و در این منطقه یک چند خط فونتیک لاتین به کار رفت، ولی پس از زمانی کوتاه خط فارسی رسمی اعلام شد که این خط به گونۀ آوانویسی است (حتی واژه‌های قرآنی و دینی) که برای روشن شدن خوانندۀ این نوشتار چند نمونه می‌آورم: مثلاً واژۀ «مدت» در این خط به شکلی «مودده ت» نوشته می‌شود یا واژه‌هایی همچون «برابر» که به شکل «باراژور» نه و آسترکه به شکل «ئه ستر» یا نمونۀ دیگر واژۀ امیدبخش که به شکل «ئومید به خش» ثبت می‌گردد.»