کتاب جامعه شناسی ادبیات

کتاب جامعه شناسی ادبیات (تئوری - تحلیلی) نوشتهٔ آرنولد هاوزر و داگلاس کلنر و ترجمهٔ وحید اسلام زاده توسط انتشارات اندیشه احسان منتشر شده است. این کتاب مجموعه‌ای از مقالات نویسندگان مختلف از جمله آلن وودز، داگلاس کلنر، آرنولد هاوزر، گئورگ لوکاچ و دیگران است که دیدگاه‌های متنوعی، عمدتاً با رویکرد مارکسیستی، دربارهٔ جامعه‌شناسی ادبیات ارائه می‌دهد. نسخهٔ الکترونیکی این کتاب را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب جامعه شناسی ادبیات

حقیقتی بنیادین وجود دارد که همواره پایدار است، اما انسان‌ها چه پیش از شنیدن آن و چه پس از آن، در درک آن ناتوانند. با اینکه همه رویدادها بر اساس همین حقیقت رخ می‌دهند، مردم هنگام رویارویی با گفتار و کردارها مانند افراد بی‌تجربه عمل می‌کنند. آن‌ها از کارهای بیداری خود نیز به همان اندازه غافلند که اعمال دوران خوابشان را فراموش می‌کنند. گرچه زندگی و حقیقت امری مشترک و همگانی است، اکثر مردم چنان رفتار می‌کنند که گویی درک و فهمشان یک موضوع کاملاً شخصی و جداگانه است. انسان‌ها از یاد می‌برند که مسیر زندگی به کجا می‌انجامد و با همان حقیقتی که پیوسته با آن در تعاملند، در تضاد قرار می‌گیرند. چیزهایی که هر روز با آن‌ها مواجه می‌شوند، برایشان بیگانه و عجیب جلوه می‌کند. ما نباید مانند کسانی باشیم که در خواب سخن می‌گویند و عمل می‌کنند. دنیای بیداری یکی و برای همه مشترک است، اما افراد خفته، هر یک این دنیای مشترک را به دنیای خصوصی و محدود خود تبدیل می‌کنند. کسی که انتظار ناشناخته‌ها را نداشته باشد، به آن‌ها دست نخواهد یافت، زیرا حقیقتِ غیرمنتظره، بدون جست‌وجوی مشتاقانه و پیگیرانهٔ کشف‌ناشدنی است. جویندگان طلا نیز خاک بسیاری را می‌کاوند تا مقدار اندکی طلا بیابند. دوستداران راستین خرد (فلاسفه) باید در مورد موضوعات بسیاری کاوشگرانی دقیق باشند. طبیعت ذات هستی گرایش به پنهان ماندن دارد. نباید در مورد مهم‌ترین مسائل، دیدگاه‌های سطحی و اتفاقی داشته باشیم. شاعران برای گواهی دادن در مورد امور ناشناخته، به منابعی نامعتبر تکیه می‌کنند. 

چرا باید کتاب جامعه شناسی ادبیات را بخوانیم؟ 

این کتاب مجموعه‌ای از مقالات نویسندگان مختلف (از جمله آلن وودز، داگلاس کلنر، آرنولد هاوزر، گئورگ لوکاچ و دیگران) است که دیدگاه‌های متنوعی، عمدتاً با رویکرد مارکسیستی، درباره جامعه‌شناسی ادبیات ارائه می‌دهد. خواندن این کتاب به درک عمیق‌تر اهمیت هنر و ادبیات در زندگی انسان و ارتباط تنگاتنگ آن‌ها با ساختارهای اجتماعی، مبارزه طبقاتی، تاریخ و فرهنگ کمک می‌کند. این اثر به خواننده نشان می‌دهد که چگونه نیروهای اجتماعی، هنر و ادبیات را شکل می‌دهند و چگونه این پدیده‌های فرهنگی، به نوبه خود، جامعه را بازتاب داده و بر آن تأثیر می‌گذارند. کتاب طیف وسیعی از موضوعات، از خاستگاه هنر و ادبیات گرفته تا تحلیل آثار نویسندگان برجسته و بررسی مفاهیم کلیدی مانند زیبایی‌شناسی مارکسیستی، مدرنیته، جهانی‌شدن و مطالعات فرهنگی را پوشش می‌دهد.

خواندن کتاب جامعه شناسی ادبیات را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

با توجه به موضوعات تخصصی و عمق نظری مباحث مطرح شده (مانند مارکسیسم، زیبایی‌شناسی، نظریه اجتماعی، تحلیل دقیق نویسندگان و دوره‌های تاریخی) ، این کتاب عمدتاً برای دانشجویان و پژوهشگران رشته‌های جامعه‌شناسی، ادبیات، مطالعات فرهنگی، فلسفه و تاریخ هنر مناسب است. همچنین برای علاقه‌مندان به نظریه مارکسیستی و کسانی که به دنبال درک عمیق‌تری از رابطه میان هنر، ادبیات و جامعه هستند، مفید خواهد بود. 

بخشی از کتاب جامعه شناسی ادبیات

«استدلال مشابهی در تسخیرشدگان The Possessed وجود دارد، جایی که لیزا دروزدوا قصد دارد مجموعه‌ای از حقایق، رویدادها، وقایع را منتشر کند، «منعکس کننده زندگی اخلاقی، شخصی مردم، شخصیت مردم روسیه در این مرحله. مطمئناً می‌تواند شامل انواع حقایق باشد: حوادث سرگرم‌کننده، آتش‌سوزی‌ها، خیریه‌ها، اعمال خوب و بد، سخنان و سخنرانی‌های مردم، شاید حتی اطلاعاتی در مورد سیل یا برخی احکام دولتی. اما ما باید فقط حقایقی را انتخاب کنیم که دوران را به تصویر می‌کشند. هر قطعه با یک هدف، با یک نشانه، یک موضوع و یک فکر وجود خواهد داشت، و کلیت، مجموع را روشن می‌کند.» ایوان کارامازوف همچنین دوست دارد «حقایق کوچک معینی» را در مورد وضعیت اخلاق عمومی جمع‌آوری کند که در سرتاسر وقایع تاریخی، جزوه‌ها، گزارش‌های روزنامه‌ها، پرونده‌های قضایی و آثار ادبی پراکنده شده است. داستایوفسکی به قهرمانان خود ویژگی‌هایی اعطا کرد که خود به وفور از آن برخوردار بود، مانند علاقه زنده به زندگی واقعی و توانایی نتیجه‌گیری کلی بر اساس موارد خاص. گاهی اوقات، شخصیت‌های داستایوفسکی تلاش می‌کنند تا یک مطالعه گونه‌شناختی از مشاهدات شخصی خود از نوع خاصی از حقایق انجام دهند. برای مثال، آرکادی دولگوروکی طبقه‌بندی گونه‌شناختی خود را از رذل‌ها تدوین می‌کند. نوع اول از رذایل ساده‌لوح تشکیل می‌شود، یعنی کسانی که تأیید می‌شود که اعمال زشت آنها در واقع اشرافیت والا است. نوع دوم شامل رذل‌های است که از اعمال زشت خود شرم دارند، اما همچنان آنها را تا انتها ادامه خواهند داد. نوع سوم از رذل‌های خالص و صد در صد تشکیل شده است. راویان و وقایع نگاران اول شخص داستایوفسکی نیز نقش ناظران و گردآورندگان حقایق اجتماعی را بازی می‌کنند (تصرف شدگان و برادران کارامازوف). آنها به‌عنوان وقایع نگاران واقعی، همه جا حاضر و کامل وقایع را به تفصیل بازگو می‌کنند و تفسیر حقایق و نتیجه‌گیری را به خواننده واگذار می‌کنند.»