کتاب از بیت‌الحکمه سیاسی تا نهضت ترجمه فرهنگی

«از بیت‌الحکمه سیاسی تا نهضت ترجمه فرهنگی» نوشته حمیدرضا عبدلی مهرجردی است.

مورخان تاریخ اسلام معمولاً دو اصطلاح «بیت‌الحکمه» و «نهضت ترجمه» را در کنار هم به کار می‌برند. ذهنیت رایج نسبت به این مسئله آنست که یکی از مهم‌ترین و اثرگذارترین محصولات «بیت‌الحکمه» یا «خزانه الحکمه»، راه‌اندازی و سپس پشتیبانی از «نهضت ترجمه» بوده است؛ ادعای پژوهشی که در این کتاب انجام گرفته است بر این است که نه بیت‌الحکمه با نهضت ترجمه ارتباط می‌یابد و نه نهضت ترجمه یک نهضت گسترده سیاسی بوده باشد؛ بلکه یک حرکت فرهنگی بود که پیش از زمان مامون آغاز شده بود. این کتاب ضمن بررسی کتب ترجمه شده و برررسی شخصیت‌هایی که ترجمه می‌کرده‌اند و نیز تحلیل آماری مربوط به امر ترجمه، به نتایجی می‌رسد که نه مطابق ستایشگران تلاش‌های مامون عباسی در امر ترجمه است و نه مطابق با کسانی که نگاهی منفی به خرده فعالیت‌های فرهنگی مامون و سایر خلفای عباسی داشته‌اند.