کتاب گلستان سعدی

کتاب گلستان سعدی نوشته سعدی شیرازی، با گردآوری محمّد علی فروغی و ویرایش هوشنگ گلشیری، از متن‌های ماندگار فارسی است که گروه انتشاراتی ققنوس آن را منتشر کرده است. این اثر از دیباچه‌ای آهنگین و ۸ باب شکل گرفته و در آن، حکایت‌های کوتاه، جمله‌های قصار و نکته‌های اخلاقی و اجتماعی کنار هم آمده‌اند. در این نسخه، علاوه‌بر متن اصلی، شرح واژه‌ها و توضیح بخش‌های دشوار هم دیده می‌شود و همین موضوع راه ورود به نثر فشرده و پرمعنای سعدی را هموارتر می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب گلستان سعدی

کتاب گلستان سعدی از شناخته‌شده‌ترین آثار سعدی شیرازی است؛ متنی که نثر آهنگین، ایجاز و نگاه تیزبینانه‌اش به رفتار آدم‌ها باعث شده در حافظه‌ی فرهنگی فارسی‌زبانان ماندگار بماند. این اثر با دیباچه آغاز می‌شود و سپس در ۸ باب پیش می‌رود: در سیرت پادشاهان، در اخلاق درویشان، در فضیلت قناعت، در فواید خاموشی، در عشق و جوانی، در ضعف و پیری، در تأثیر تربیت و در آداب صحبت. هر باب مجموعه‌ای از حکایت‌های کوتاه، پندها، بیت‌ها و جمله‌های فشرده است که از دل موقعیت‌های روزمره، دربار، سفر، فقر، قدرت، دوستی و آزمون‌های اخلاقی بیرون می‌آیند.
کتاب گلستان سعدی فقط مجموعه‌ای از نصیحت‌های مستقیم نیست. سعدی بسیاری از نکته‌ها را در قالب گفت‌وگو، طنز، کنایه و موقعیت‌های غافلگیرکننده پیش می‌برد. در یک حکایت، پادشاهی با اسیری روبه‌رو می‌شود و در حکایتی دیگر، درویشی با جمله‌ای کوتاه جایگاه قدرت را زیر سؤال می‌برد. همین جابه‌جایی مداوم میان دربار و خانقاه، میان فرودستان و فرمانروایان، به اثر حال‌وهوایی زنده می‌دهد. متن مدام از عدالت، خشم، بخشش، تربیت، آزمندی، قناعت و حد و مرز سخن‌گفتن حرف می‌زند و نشان می‌دهد که سعدی بیشتر از صدور حکم، به نشان‌دادن پیچیدگی رفتار انسان علاقه دارد.
کتاب گلستان سعدی در این نسخه بر پایه‌ی تصحیح محمّد علی فروغی فراهم شده و هوشنگ گلشیری در ویرایش آن، رسم‌الخط، توضیح عبارت‌های دشوار، شرح بخش‌های عربی و واژه‌نامه را در نظر گرفته است. این ویژگی‌ها باعث شده متن کلاسیک، بدون دست‌بردن در هویت اصلی‌اش، خواندنی‌تر شود. اهمیت این کتاب فقط در قدمت یا شهرتش نیست؛ نیروی اصلی‌اش در این است که هنوز هم بسیاری از جمله‌ها و حکایت‌هایش در بحث‌های اخلاقی، اجتماعی و زبانی معنا پیدا می‌کنند و از دل چند سطر، تصویری روشن از مناسبات انسانی می‌سازند.

خلاصه کتاب گلستان سعدی

کتاب گلستان سعدی مجموعه‌ای از حکایت‌ها و گفتارهای کوتاه است که در آن سعدی از راه روایت‌های فشرده، رفتار انسان را در موقعیت‌های گوناگون می‌سنجد. متن از پادشاهان و وزیران تا درویشان، عاشقان، جوانان، پیران و مردمان عادی را کنار هم می‌آورد تا درباره‌ی عدالت، قناعت، خاموشی، تربیت، قدرت، حرص و معاشرت فکر کند. بسیاری از حکایت‌ها با یک رخداد ساده آغاز می‌شوند و با جمله‌ای کوتاه یا بیتی ماندگار، معنای خود را کامل می‌کنند. این کتاب به‌جای بحث طولانی، از نمونه‌های روشن استفاده می‌کند تا نشان دهد چگونه یک تصمیم، یک کلمه یا یک خصلت می‌تواند سرنوشت رابطه‌ها و جایگاه آدم‌ها را تغییر دهد.

چرا باید کتاب گلستان سعدی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب گلستان سعدی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نمونه‌ای روشن از نثر فشرده و آهنگین فارسی را پیش چشم می‌گذارد.
• حکایت‌های آن، مسئله‌هایی مثل عدالت، قدرت، قناعت، تربیت و معاشرت را در موقعیت‌های ملموس نشان می‌دهند.
• خواننده با مطالعه‌ی این کتاب می‌تواند ریشه‌ی بسیاری از تعبیرها، مثل‌ها و جمله‌های ماندگار فارسی را بهتر بشناسد.
• تنوع باب‌ها و کوتاهی حکایت‌ها امکان می‌دهد متن به‌صورت بخش‌بخش و با تمرکز خوانده شود.
• این نسخه با شرح واژه‌ها، توضیح عبارت‌های دشوار و واژه‌نامه، فهم متن کلاسیک را آسان‌تر می‌کند.
• کتاب از راه تقابل میان پادشاه، وزیر، درویش و مردم عادی، تصویری دقیق از اخلاق و مناسبات اجتماعی می‌سازد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب گلستان سعدی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به متون کلاسیک فارسی که می‌خواهند با یکی از اثرگذارترین نمونه‌های نثر کهن آشنا شوند.
• خوانندگانی که به حکایت‌های کوتاه و جمله‌های قصار با مضمون اخلاقی و اجتماعی علاقه دارند.
• دانشجویان و پژوهشگرانی که درمورد زبان فارسی، نثر قدیم و تاریخ اندیشه در ادبیات کار می‌کنند.
• مخاطبانی که می‌خواهند ریشه‌ی بسیاری از تعبیرها و مثل‌های رایج فارسی را بشناسند.
• کسانی که ترجیح می‌دهند متن را در بخش‌های کوتاه بخوانند و از هر حکایت نکته‌ای مستقل بگیرند.

بخشی از کتاب گلستان سعدی

«بامدادان که خاطر باز آمدن بر رای نشستن غالب آمد، دیدمش دامنی گل و ریحان و سنبل و ضیمران فراهم آورده و رغبت شهر کرده. گفتم: گل بستان را، چنان که دانی، بقایی و عهد گلستان را وفایی نباشد و حکما گفته‌اند: هر چه نپاید دلبستگی را نشاید. گفتا: طریق چیست؟ گفتم: برای نزهت ناظران و فسحت حاضران کتاب گلستان توانم تصنیف‌کردن که باد خزان را بر ورق او دست تطاول نباشد و گردش زمان عیش ربیعش را به طیش خریف مبدل نکند.
به چه کار آیدت ز گل طبقی؟
از گلستان من ببر ورقی
گل همین پنج روز و شش باشد
وین گلستان همیشه خوش باشد
حالی که من این بگفتم، دامن گل بریخت و در دامنم آویخت که: الکریم اذا وعد وفا. فصلی در همان روز اتفاق بیاض افتاد در حسن معاشرت و آداب محاورت، در لباسی که متکلمان را به کار آید و مترسلان را بلاغت بیفزاید. فی‌الجمله، هنوز از گل بستان بقیتی موجود بود که کتاب گلستان تمام شد.»