کتاب فراز و نشیب تاریخ ایران (جلد دوم؛ از ظهور صفویان تا انقراض قاجاریان)

کتاب فراز و نشیب تاریخ ایران (جلد دوم؛ از ظهور صفویان تا انقراض قاجاریان) نوشتهٔ گروه تاریخ ایران است. موسسه فرهنگی هنری قوی سفید کودکان آن را منتشر کرده است.

درباره کتاب فراز و نشیب تاریخ ایران (جلد دوم؛ از ظهور صفویان تا انقراض قاجاریان)

در جلد اول از این کتاب، با عنوان «فراز و نشیب تاریخ ایران: از حملهٔ اعراب تا انقراض مغولان» گفته شده است که در اواخر دورۀ تیموریان، ازبکان که از بازماندگان مغولان بودند به عمر تیموریان که محدود به شرق ایران شده بود، پایان دادند و هم‌زمان با این رویدادها در غرب ایران نیز صفویان حکومت‌های ترکمانی آق‌قویونلو و قراقویونلو را از صحنۀ قدرت بیرون راندند و تبریز را به تصرف خود درآوردند. به قدرت‌رسیدن صفویان مقدماتی طولانی و پیوندی دردناک با فاجعۀ حملۀ مغولان و آنچه بر سر این آب و خاک آمده بود، داشت. شما در فصل اول از این کتاب به‌اختصار با روند پیدایش و قدرت‌گرفتن صفویان که از مهم‌ترین دوره‌های تاریخی ایران به ‌شمار می‌آید و پس از ۹۰۰ سال از نابودی پادشاهی ساسانی یک حکومت متمرکز ایرانی دوباره بر سراسر ایران روزگار ساسانی فرمانروایی کرد، آشنا شده‌اید.

کتاب فراز و نشیب تاریخ ایران (جلد دوم؛ از ظهور صفویان تا انقراض قاجاریان) به ادامهٔ این ماجراها پرداخته است. در اواخر دوران حکومت صفوی، افغان‌های ساکن قندهار دست به شورش و حمله علیه حکومت مرکزی زدند. ریشۀ این شورش به یکی از اشتباهات پادشاه صفوی در انتصاب یک حاکم بدسیرت برای قندهار برمی‌گشت که سرانجام باعث انقراض خاندان صفوی و آغاز دوران حکومت چندسالۀ افغان‌ها بر ایران که به دوران هوتکیان شناخته می‌شود، شد. در فصلی از کتاب حاضر با این دوران کوتاه از تاریخ ایران آشنا می‌شوید.

پس از افول و کم‌فروغ‌شدن صفویان و حملهٔ افغان‌ها، انحطاط سلسلهٔ صفوی و تزلزلی که در ارکان قدرت ۲۵۰سالۀ آن پدید آمده بود، موجب بروز فتنه‌های بسیاری در ایران شد. حاکمیت افغان‌ها بر ایران و آشوب‌ها و نابسامانی‌های ناشی از آن، شورش‌ها و طغیان‌های محلی، عدم‌لیاقت بازماندگان صفوی و هجوم دشمنان مرزی، اوضاع بسیار خطرناکی را در جامعۀ ایران آن زمان پدید آورد. در چنین شرایطی ظهور «نادر» که شبان‌زاده‌ای خوش‌اقبال بود، باعث تحولات بزرگی در ایران شد و ایران بار دیگر برای مدت کوتاهی عظمت ازدست‌رفتۀ خود را با بنیان‌گذاری دوران افشاریان بازیافت. شما در فصل سوم از این کتاب با این دوران پرغرور از تاریخ ایران آشنا می‌شوید.

عظمتی که نادرشاه به این آب و خاک برگرداند، با قتل نابه‌هنگام و غافلگیرانۀ او به‌شدت مخدوش شد. در آن زمان هر کس قدرتی در خود سراغ داشت، در گوشه‌ای از کشور اعلام حکومتی مستقل کرد و عملاً دولت مرکزی قدرتمندی دیگر وجود نداشت و هر چند کسانی که خواستار ادامۀ حکومت افشاریان بودند، برادرزادۀ نادرشاه را به سلطنت برگزیدند، در صحنۀ پرآشوبِ قدرتْ رقیبان دیگری نیز وجود داشت و در این میان طایفۀ زند نیز با قدرت‌گرفتن جوانی بی‌نام‌ونشان که سال‌ها در رکاب نادرشاه جنگ کرده بود و بعدها به «کریم‌خان» شهرت یافت، مدعی جدیدی برای حکومت شد. شما در فصل چهارم از این کتاب با روند طولانی و پرحادثۀ به قدرت‌رسیدن زندیان در ایران آشنا می‌شوید.

با مرگ کریم‌خان زند، آتش انتقام قاجاریان شعله‌ور شد. آقامحمدخان قاجار با کینه‌کشی سخت از افشاریان و زندیان که به‌ترتیب در قتل پدربزرگ و پدرش نقش داشتند، بازماندگان آنان را برانداخت و سرانجام به تاج سلطنت ایران که چند نسل از قاجاریان در پی آن بودند، دست یافت. شما در فصل پنجم از این کتاب با آمدن و رفتن قاجاریان به‌طور خلاصه آشنا می‌شوید. تاریخ تنها به چگونگی آمدن و رفتن حکومت‌ها و پادشاهان نمی‌پردازد؛ بلکه علاوه بر آن به اوضاع اجتماعی، اقتصادی، مذهبی، علمی، و هنری هر دوران نیز توجه دارد که لازمۀ آن آگاهی از تاریخ سیاسی و نظامی و همین آمدن و رفتن حکومت‌ها است.

شنیدن کتاب فراز و نشیب تاریخ ایران (جلد دوم؛ از ظهور صفویان تا انقراض قاجاریان) را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

شنیدن این کتاب را به دوستداران تاریخ ایران پیشنهاد می‌کنیم.