کتاب تفسیر نمونه (جلد نهم)

مسئولیت مهم ما مسلمانان و مخصوصاً رهبران اسلامی در این چهار کلمه خلاصه می‌شود: استقامت، اخلاص، رهبری مؤمنان، و عدم طغیان و تجاوز

ای یعقوب! من دوستانم را زودتر از دشمنانم توبیخ و مجازات می‌کنم، و این به خاطر آن است که به آنها علاقه دارم!.

عذاب‌های الهی جنبه انتقامی ندارد، بلکه به خاطر تصفیه نوع بشر، و از میان رفتن آنها که شایسته حیات نیستند، و باقی ماندن صالحان صورت می‌گیرد.

هر گونه بهره‌ای را که خداوند نصیب بندگان می‌کند، از مواد غذائی، مسکن و پوشاک، و یا علم و عقل و فهم و ایمان و اخلاص، به همه اینها «رزق» گفته می‌شود، و آنها که مفهوم این کلمه را محدود به جنبه‌های مادی می‌کنند، توجه دقیق به موارد استعمال آن ندارند

«ذَرع» در این گونه موارد به معنی طاقت است، و در اصل، فاصله میان دست‌های شتر به هنگام راه رفتن می‌باشد. طبیعی است، هنگامی که بر پشت شتر بیش از مقدار طاقتش بار بگذارند، مجبور است دست‌ها را نزدیک‌تر بگذارد، و فاصله آن را به هنگام راه رفتن کمتر کند، به همین مناسبت این تعبیر تدریجاً به معنی ناراحتی به خاطر سنگینی حادثه آمده است. از بعضی از کتب لغت، مانند «قاموس» استفاده می‌شود: این تعبیر در موقعی گفته می‌شود، که شدت حادثه به قدری باشد که انسان تمام راه‌های چاره را به روی خود بسته ببیند.

«عَصِیب» از ماده «عَصْب» (بر وزن اسب) به معنی بستن چیزی به یکدیگر است، و از آنجا که حوادث سخت و ناراحت‌کننده، انسان را در هم می‌پیچد، و گوئی در لابلای ناراحتی قرار می‌دهد، عنوان «عَصِیب» به آن اطلاق می‌شود، و عرب، روزهای گرم و سوزان را نیز «یوْمُ الْعَصِیب» می‌گوید.

بارها گفته‌ایم: روایاتی که در بیان فضیلت سوره‌های قرآن آمده، به معنی خواندن سطحی بدون تفکر و عمل نیست، بلکه تلاوتی است مقدمه تفکر، و تفکری است سر آغاز عمل،

یکی از روشن‌ترین مصادیق «بقیة اللّه» و از همه به این لقب شایسته‌تر است، به خصوص که تنها باقیمانده بعد از پیامبران و امامان است. در پایان آیه مورد بحث، از زبان «شعیب» می‌خوانیم: وظیفه من همین ابلاغ و انذار و هشدار بود که گفتم «و من مسئول اعمال شما و موظف به اجبار کردنتان بر پذیرفتن این راه نیستم» این شما و این راه و این چاه! «وَ ما أَنَا عَلَیکمْ بِحَفیظٍ» .