کتاب هفت روز با فلسفه

کتاب هفت روز با فلسفه (Philosophy in a Week) نوشته مل تامسون، فلسفه را در قالب یک برنامه‌ی هفت‌روزه و موضوع‌محور پیش می‌برد، به‌طوری‌که هر روز به یک حوزه‌ی مهم فلسفی اختصاص دارد؛ از تئوری شناخت و فلسفه‌ی علم گرفته تا زبان و منطق، فلسفه‌ی ذهن، متافیزیک، اخلاق و سیاست. این کتاب با یک متن آموزشی اصلی، مثال‌های روشن، طرح پرسش‌های باز و در پایان با مجموعه‌ای از پرسش‌های چهارگزینه‌ای همراه است تا خواننده بتواند فهم خود را محک بزند. فاطمه زمانی این کتاب را برای نشر هنوز منتشر کرده است. نسخه الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب هفت روز با فلسفه

کتاب هفت روز با فلسفه با مقدمه‌ی نویسنده و مقدمه‌ی مترجم شروع می‌شود و سپس وارد هفت بخش روزانه می‌شود که هر کدام یک موضوع محوری را دنبال می‌کنند. مل تامسون در همان ابتدا توضیح داده که فلسفه را باید هم به‌ عنوان فعالیتی نقادانه و پرسش‌گر و هم به‌عنوان مجموعه‌ای از نظریه‌ها و سنت‌های فکری فهمید. در این کتاب، هر روز به یک حوزه‌ی مشخص اختصاص یافته است: برای مثال شنبه به تئوری شناخت می‌پردازد و خواننده را وارد معرفت‌شناسی می‌کند. روز یکشنبه به فلسفه‌ی علم اختصاص دارد و سیر تاریخی رابطه‌ی فلسفه و علم را از یونان باستان و قرون‌وسطی تا نسبیت و مکانیک کوانتومی دنبال می‌کند. روز دوشنبه به زبان و منطق می‌پردازد، روز سه‌شنبه به فلسفه‌ی ذهن اختصاص دارد و روزهای بعدی هم به فلسفه‌ی دین، اخلاق، سیاست می‌پردازد. 

خلاصه کتاب هفت روز با فلسفه

در کتاب هفت روز با فلسفه، مل تامسون ابتدا در مقدمه نشان می‌دهد که فلسفه دو چهره دارد: از یک سو فعالیتی است که با پرسش‌گری، سنجش پیش‌فرض‌ها، تحلیل مفاهیم و ارزیابی استدلال‌ها سروکار دارد و از سوی دیگر مجموعه‌ای از نظام‌های فکری فیلسوفان بزرگ است که امکان می‌دهد مسائل بنیادین را در بستر تاریخی و نظری گسترده‌تری ببینیم. او با مثال تمایز گزاره‌های تحلیلی و ترکیبی، بحث درباره‌ی گزاره‌ی «خدا هست» و طرح مسئله‌ی پانتئیسم، هویت شخصی و تغییر، نشان می‌دهد که چگونه بحثی زبانی و منطقی به متافیزیک و الهیات گره می‌خورد. 

در این کتاب، روز شنبه در مورد تئوری شناخت است: دو پرسش چه می‌توانیم بدانیم؟ و چگونه می‌توانیم بدانیم؟ به متافیزیک و اپیستمولوژی راه می‌برند. نویسنده با طرح دو کلیدواژه‌ی تجربه‌گرایی و عقل‌گرایی، طیفی از مواضع را معرفی کرده است: از ماتریالیسم که واقعیت غایی را ماده می‌داند تا ایدئالیسم که جهان را مجموعه‌ای از ادراکات ذهنی می‌بیند. روز یکشنبه به فلسفه‌ی علم اختصاص دارد. نویسنده سه دوره‌ی کلی را از دل متن فیلسوفان و دانشمندان بیرون کشیده است: تفکر یونان باستان و قرون‌وسطی که در آن مُثل افلاطونی، علت غایی ارسطویی و مرجعیت دینی بر مشاهده مقدم بود؛ جهان‌بینی نیوتونی که با بیکن و روش استقرایی، جمع‌آوری شواهد، آزمایش و صورت‌بندی قوانین، تصویر مکانیکی و پیش‌بینی‌پذیر از جهان ارائه کرد؛ و تحولات قرن بیستم با نسبیت خاص و عام اینشتین، مکانیک کوانتومی، و گذار از جهان نیوتونی ثابت به جهانی که ساختارش بیشتر با ریاضیات و چارچوب‌های نظری توصیف می‌شود تا مشاهده‌ی مستقیم. 

روز دوشنبه بر زبان و منطق متمرکز است. این بخش میان سه حوزه تمایز می‌گذارد: فلسفه‌ی زبان (ماهیت زبان، معنا، صدق و کذب)، فلسفه‌ی زبان‌شناسانه (تحلیل زبان روزمره برای حل مسائل فلسفی) و منطق (ساختار استدلال‌ها). در این فصل، پوزیتیویسم منطقی و حلقه‌ی وین با تکیه بر ویتگنشتاینِ رساله، اصل اثبات‌پذیری و تمایز گزاره‌های تحلیلی و ترکیبی معرفی می‌شوند. روز سه‌شنبه به فلسفه‌ی ذهن می‌پردازد. نویسنده از تجربه‌ی بدنی و ذهنی همزمان (خواندن، حرکت چشم، فعالیت مغز) شروع می‌کند و پرسش‌هایی درباره‌ی منِ واقعی، هویت شخصی، امکان بقا بعد از مرگ، نسبت ذهن و مغز و شناخت ذهن دیگران طرح می‌کند. سپس طیف مواضع کلاسیک را معرفی کرده است. روزهای بعدی کتاب هم به حوزه‌هایی مانند متافیزیک، اخلاق، سیاست، دین یا زیبایی‌شناسی می‌پردازند و الگوی ثابت کتاب را ادامه می‌دهند: توضیح مفاهیم، مرور دیدگاه فیلسوفان شاخص، طرح مثال‌های روزمره و در پایان، خلاصه و پرسش‌های چهارگزینه‌ای برای مرور مطالب.

چرا باید کتاب هفت روز با فلسفه را بخوانیم؟

این کتاب به‌جای ارائه‌ی تعاریف خشک، هر مبحث را با پرسش‌های روشن، مثال‌های روزمره و روایت‌های کوتاه از زندگی و ایده‌های فیلسوفان پیش می‌برد. ساختار روزبه‌روز کتاب کمک می‌کند حجم زیاد نام‌ها و نظریه‌ها در قالب واحدهای قابل‌هضم‌تری دیده شود. هر روز با یک جمع‌بندی و مجموعه‌ای از پرسش‌های چهارگزینه‌ای تمام می‌شود که هم برای مرور و هم برای استفاده‌ی آموزشی مناسب است. این اثر نشان می‌دهد که چگونه مباحث ظاهراً انتزاعی فلسفی با موضوعاتی مانند علم، زبان، ذهن، هویت، دین، اخلاق و سیاست در زندگی روزمره پیوند دارند و چرا پرسش‌های فلسفی فقط به کلاس درس محدود نمی‌شوند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن هفت روز با فلسفه به کسانی پیشنهاد می‌شود که می‌خواهند تصویری منظم از شاخه‌های اصلی فلسفه به دست آورند؛ به دانشجویان رشته‌های فلسفه، علوم انسانی و هنر که به دنبال متنی مقدماتی برای آشنایی با نام‌ها و مکاتب مهم هستند؛ و به علاقه‌مندانی که درگیر پرسش‌هایی درباره‌ی شناخت، علم، زبان، ذهن، دین، اخلاق یا معنای زندگی هستند.

بخشی از کتاب هفت روز با فلسفه

«رنه دکارت (۱۵۹۶ ۱۶۵۰) این را سؤال اصلی قلمداد کرد که "به چه چیزی می‌توانم یقین داشته باشم؟" او از روش شک نظام‌مند استفاده کرد که در آن فقط چیزهایی را می‌پذیرفت که می‌توانست درستی‌شان را به طور واضح و متمایز تشخیص دهد. او می‌دانست احتمال دارد حواسش فریب بخورند، پس به آن‌ها اعتماد نداشت، همچنین می‌دانست که نمی‌تواند همواره به منطق خود اعتماد کند. او دریافت که آنچه در حالت بیداری واقعیت می‌انگارد، ممکن است رؤیایی بیش نباشد. در ادامه و در بحث شک‌گرایی (می‌اندیشم، پس هستم) عبارت معروفی است که این نظر را بیان می‌کند.

استدلال دکارت از جهاتی نقطهٔ شروع فلسفهٔ جدید است (جدید در مقایسه با فلسفهٔ یونانیان قدیم و دنیای قرون‌وسطی)، البته نه به این علت که متفکران بعدی با او هم‌نظر بودند بلکه به این علت که آن‌ها هم بعد از مواجهه با شک‌گرایی، تلاش او را به قصد پیدا کردن مبنایی برای یقین و شناخت ادامه دادند. به عبارت دیگر، دکارت تئوری شناخت را در مرکز کار فلسفی قرار داد.»