کتاب نفت ایران

کتاب نفت ایران نوشتهٔ الول ساتن و ترجمهٔ رضا رئیس طوسی است. انتشارات صابرین این کتاب تاریخی را روانهٔ بازار کرده است. این اثر به داستان اندوه‌بار شرکت نفت انگلیس و ایران پرداخته است.

درباره کتاب نفت ایران

کتاب نفت ایران را دارای برجستگی‌های بسیار در مقابل دیگر آثار نوشته‌شده در این زمینه دانسته‌اند. صاحب‌نظران یکی از دلایل این تمایز را دسترسی الول ساتن به اسناد شرکت نفت انگلیس و ایران می‌دانند؛ در آن زمانْ چنین امکانی برای هر کسی میسر نبود. این کتاب ۲ سال پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ نوشته شده و اولین نوشته‌ای است که از اسرار پیچیده و روابط طولانی نفت انگلیس و ایران در سطحی جهانی پرده بر داشته است. گفته شده است که انتشار این کتاب در آن سال‌ها، ضربهٔ شدیدی به سیاست‌گذاران شرکت نفت و طرفداران آن‌ها در وزارت خارجهٔ بریتانیا وارد کرد؛ ازاین‌رو نسخه‌های این کتاب در سال ۱۹۵۵ میلادی جمع‌آوری شد و جز جلدهایی معدود در کتابخانه‌های مهم، نسخهٔ دیگری از آن باقی نماند. نویسندهٔ این کتاب کوشیده است تا داستان رابطهٔ شرکت نفت انگلیس و ایران را از یک‌سو و رابطهٔ دولت و مردم ایران را از سوی دیگر تعقیب کند. این کتاب درصدد بیان تاریخ نفت در ایران نیست و توجهی به دستاوردهای تکنیکی شرکت نفت ندارد؛ بلکه بر این باور است که در دیدگاه روابط بین‌الملل خطاهای بسیاری وجود دارد و تنش‌های گستردهٔ جهان و اغتشاشات موجود از این واقعیت ناشی می‌شود.

گفته شده است که مشکل نفت ایران به‌لحاظ عظمت، چیزی بیشتر از ریگی که در دریای طوفانی و متلاطم جهان امروز افتاده شده باشد نیست، اما از جهات دیگر، اختلافات و مناسباتی را به‌صورت بنیادی آشکار کرده است. با بررسی حوادث و گرایش‌هایی که منجر به بروز این مشکل شده‌اند، ممکن است بتوان به رمز برقراری روابط رضایت‌بخش بین مردم جهان پی برد. داستان شرکت نفت انگلیس و ایران داستان اندوه‌باری توصیف شده است؛ حادثه‌ای تاریخی و آموزنده  که درسی است در این زمینه که چگونه بایستی از اِعمال رفتاری معین با مردم سرزمین‌های دیگر که دارای سوابق متفاوت و فرهنگ‌های گوناگون هستند، خودداری و دوری کرد. این، درس بزرگی است برای آن‌هایی که اعتقاد دارند تمام ملت‌ها به‌لحاظ اصولیْ یکسان هستند و آنچه در «برمینگهام» یا «شیکاکو» سازگار است، در «تهران» یا «دهلی» هم باید به کار رود. این کتاب را بخوانید تا در این باره بیشتر بدانید.

خواندن کتاب نفت ایران را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران مطالعه درمورد داستان شرکت نفت انگلیس و ایران پیشنهاد می‌کنیم.

درباره الول ساتن

الول ساتن با نام کامل «لارنس پُل اِلوِل ساتن» (Laurence Paul Elwell-Sutton) در ۲ ژوئن ۱۹۱۲ در ادینبورگ به دنیا آمد و در ۲ سپتامبر ۱۹۸۴ درگذشت. او ایران‌شناس انگلیسی، استاد دانشگاه ادینبورگ و دانش‌آموختهٔ تاریخ ایران دورهٔ اسلامی و دورهٔ مدرن بود. الول ساتن به‌دلیل فعالیت‌های پژوهشی‌اش دربارهٔ فرهنگ ایران، در سال ۱۹۵۲ به مقام استادیِ زبان و ادبیات فارسی دانشگاه ادینبورگ رسید و در سال ۱۹۷۶ صاحب کرسی پژوهش‌های ایرانی از طرف دانشگاه یادشده گردید. سرانجام در سال ۱۹۸۰ ریاست بخش پژوهش‌های جهان اسلام و خاورمیانه را بر عهده گرفت و ۲ سال بعد بازنشسته شد. او پژوهش‌گری با دانش گسترده در حوزه‌های پژوهشی خود بود. زبان‌های فارسی و عربی را بسیار دقیق خوانده و به لهجه‌های مختلف نیز آشنا بود. علاقهٔ اصلی او به زبان پارسی بود و کتابی هم دربارهٔ نفت ایران با عنوان «نفت ایران» منتشر کرد. ابتدا به ادبیات کلاسیک فارسی روی آورد و کتاب وزن شعر فارسی (The Persian Metres) را در سال ۱۹۷۶ منتشر کرد؛ سپس راهنمای کتاب‌شناسی ایران زیر نظر او انتشار یافت. الول ساتن حوزهٔ فرهنگی ایران را بسیار خوب می‌شناخت و سفرهای بسیاری به ایران و افغانستان و تاجیکستان و سایر کشورهای آسیای میانه کرده بود.