کتاب لطائف العرفان

کتاب لطائف العرفان؛ از دروس دروه دکتری دانشکده علوم معقول و منقول نوشتهٔ محمدعلی حکیم است و انتشارات دانشگاه تهران آن را منتشر کرده است. موضوع این کتابْ مفهوم‌شناسی علم عرفان و تبیین موضوعات و مسائل مهم آن در قلمرو نظر و عمل با استناد به آیات قرآن کریم و روایات ائمه اطهار (ع) است.

درباره کتاب لطائف العرفان

موضوع  کتاب لطائف العرفان مفهوم‌شناسی عرفان اسلامی و تبیین موضوعات و مسائل مهم آن در قلمرو نظر و عمل با استناد به آیات قرآن کریم و روایات ائمه اطهار (ع) است. اصل کتاب به زبان عربی نوشته شده و از آنجا که نویسنده گاه در حالات مجذوبانه‌‏ای به سر می‌‏برده، گویا در نوشتار او نیز تاثیر داشته و قواعد نگارش و ترتیب و نظم آن چنان که معمول است رعایت نشده است.

مؤسسهٔ انتشارات دانشگاه تهران بر انتشار کتاب‌های آکادمیک تمرکز دارد. این مؤسسه از سال ۱۳۲۵ کار خود را به طور مستقل آغاز کرده است. دکتر پرویز ناتل خانلری آغازگر فعالیت این انتشارات بود. پس از دکتر خانلری، شادروان دکتر ذبیح‌الله صفا با یاری دکتر حسین مینوچهر مدیریت توسعهٔ انتشارات را بر عهده گرفتند.

انتشارات دانشگاه تهران زیر نظر مدیریت ادارهٔ کل خدمات پژوهشی و انتشارات دانشگاه تهران اداره می‌شوند. انتشارات دانشگاه تهران، نخستین‌بار با این آرمان پدید آمد که پاسخگوی نیاز دانشجویان باشد، اما به‌مرور نیازهایی فراتر از نیاز نخستین نمودار شدند. در مرحلهٔ اول اساتید نیازمند آن بودند تا با گسترش کمی و کیفی دانشگاه، از آخرین داده‌های علمی برخوردار شوند. پس از اینکه که دانشگاه تهران، مؤلفان بزرگ و سرشناس را جذب برنامه‌های آموزشی خود کرد، انتشارات دانشگاه تهران چاپ و انتشار آثار آنان را نیز در زمرهٔ وظایف خود قرار داد. این رویه تا آنجا ادامه داشت که بندی از اساسنامه به آن اختصاص یافت؛ با این مفهوم که انتشارات دانشگاه تهران خود را ملزم به چاپ متون و آثار فرهنگی ایران‌زمین کرده است. انتشارات دانشگاه تهران تاکنون بیش از ۵٬۰۰۰ عنوان کتاب منتشر کرده است و به طور میانگین در هر روز بیش از یک کتاب منتشر می‌کند.

خواندن کتاب لطائف العرفان را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را عرفان‌پژوهان پیشنهاد می‌کنیم.

درباره محمدعلی حکیم

میرزا محمد علی حکیم شیرازی عارفی وارسته و نیکو سرشت بود که در علوم رسمی مربوط به جهان اسلام مهارت داشت و صاحب نظر به شمار می‌آمد. صرف و نحو، معانی و بیان، فقه و علم اصول فقه را به خوبی فرا گرفته بود و به‌درستی از عهده تدریس و بیان این علوم بر می‌آمد. در منطق و فلسفه اسلامی به‌ویژه اندیشه‌های صدرالمتألهین زحمت بسیار کشیده بود و به ظرافت‌های فکری و نکته‌های لطیفی که در آثار این فیلسوف الهی وجود دارد اشاره می‌کرد و آنها را آشکار می‌ساخت.

میرزا محمد علی حکیم در ریاضیات نیز دست داشت، ولی از آشنایی خود با این علم کمتر سخن می‌گفت. او در علم حدیث و تفسیر و تأویل عرفانی آیات قرآن کریم از توانایی ویژه ای برخوردار بود و هرگاه حدیثی از معصوم یا آیه ای از قرآن مطرح می‌شد، در ارتباط با آن، نکته عرفانی لطیفی را بیان می‌کرد.

حضور ذهن و حافظه‌اش در مورد آنچه در آثار اسلامی مطرح شده شگفت انگیز می‌نمود. زمانی که مسئله‌ای در هر یک از علوم اسلامی از سوی کسی مطرح می‌گشت، او بی درنگ وارد بحث و گفت‌وگو می‌شد و به گونه‌ای سخن می‌گفت که گویی لحظه‌ای قبل به مطالعه و بررسی آن مسئله پرداخته است. این حضور ذهن را باید نتیجه و دستاورد تأملات پی در پی و شبانه‌روزی او در مسائل مختلف به شمار آورد.

او اهل تدبر و تأمل بود و همواره با فکر و ذکر زندگی می‌کرد. در انجام احکام شریعت کوشا بود. دوام ذکر و فکر و تقید به احکام شرع به او صفا و روشنایی داده بود و بر اثر همین صفای باطنی به آسانی می‌توانست به ژرفای سخنان اولیا و اهل سلوک دست یابد. آنچه او آن را از یافته‌های شب های ذکر و فکر خود می‌دانست، از نوع چیزهایی نبود که بسیاری از مدعیان کشف و شهود از آن سخن می‌گویند.