کتاب صوتی مربی و تربیت

کتاب مربی و تربیت نوشته محی الدین حائری شیرازی، مجموعه‌ای از بحث‌های او درباره‌ی تعلیم و تربیت اسلامی است که نشر معارف آن را با گویندگی محمد صادق مقدسیان منتشر کرده است. محور اصلی این کتاب صوتی، نسبت میان معلم، مربی، شاگرد و محیط تربیتی است؛ اما بحث فقط به کلاس درس محدود نمی‌ماند و به انسان، جامعه، اختیار، مسئولیت و نقش آگاهی در شکل‌گیری تربیت می‌رسد. اثر نشان می‌دهد که تربیت از نگاه نویسنده، صرفاً انتقال دانسته‌ها نیست، بلکه به بیدارشدن درون انسان و نحوه‌ی مواجهه‌ی او با جهان مربوط است. نسخه‌ی صوتی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مربی و تربیت

کتاب مربی و تربیت نوشته محی الدین حائری شیرازی از دل سلسله‌بحث‌هایی شکل گرفته که درباره‌ی تعلیم و تربیت اسلامی ارائه شده‌اند و به همین دلیل، حال‌وهوای آن بیشتر شبیه یک گفت‌وگوی فکری پیوسته است تا متنی صرفاً آموزشی. نویسنده از همان ابتدا میان «تعلیم» و «تربیت» فرق می‌گذارد و نشان می‌دهد که انتقال دانش، فقط بخشی از فرایند بزرگ‌تر تربیت است. در این نگاه، مسئله فقط این نیست که انسان چه می‌آموزد، بلکه مهم‌تر از آن این است که آن آموخته‌ها چه جهتی به او می‌دهند و چگونه درون او را فعال یا خاموش می‌کنند. از همین‌جا بحث به علوم انسانی، نقش معلم، کیفیت روش آموزش و نسبت میان آگاهی و تعهد کشیده می‌شود.
کتاب مربی و تربیت در ادامه، از سطح کلاس و آموزش روزمره فراتر می‌رود و به پرسش‌های بنیادی‌تری می‌رسد: انسان چگونه انتخاب می‌کند، محیط چه اندازه بر او اثر می‌گذارد، و مربی دقیقاً تا کجا می‌تواند در شکل‌گیری شاگرد دخالت داشته باشد. یکی از محورهای مهم اثر، تمایز میان «مافی‌الانسان» و «مافی‌الشرایط» است؛ یعنی آنچه در درون انسان جریان دارد و آنچه از بیرون بر او اثر می‌گذارد. نویسنده باتکیه‌بر نمونه‌های قرآنی، ازجمله تقابل‌هایی مانند موسی و فرعون یا ماجرای نوح و فرزندش، تلاش می‌کند نشان دهد که تربیت قالب‌ریزی انسان نیست، بلکه فراهم‌کردن زمینه‌ای است که قدرت تشخیص و انتخاب در او بیدار شود. در بخش‌های بعدی، بحث به جامعه، انقلاب، فقر و غنا، آزادی، مسئولیت و حتی حدود وظیفه‌ی مربی می‌رسد. نتیجه آن است که این کتاب صوتی فقط درباره‌ی روش تدریس نیست، بلکه تصویری گسترده از تربیت به‌عنوان نوعی انسان‌سازی و مراقبت از جهت درونی انسان ارائه می‌کند.

خلاصه کتاب مربی و تربیت

کتاب صوتی مربی و تربیت با این پرسش آغاز می‌شود که تفاوت تعلیم و تربیت چیست و چرا هر دانشی لزوماً به رشد انسان منتهی نمی‌شود. محی الدین حائری شیرازی توضیح می‌دهد که تربیت، به‌فعلیت‌رساندن استعدادهای انسان و تنظیم شرایطی است که در آن انسانیت بر هوا و هوس غلبه کند. او سپس از نقش علوم انسانی، روش آموزش، اختیار انسان، اثر محیط و جایگاه مربی سخن می‌گوید و نشان می‌دهد که شاگرد را نمی‌توان به‌صورت قالبی ساخت.
در ادامه، بحث به نسبت درون انسان و شرایط بیرونی می‌رسد و نویسنده با مثال‌های دینی و اجتماعی توضیح می‌دهد که تحولات فردی و جمعی از کجا آغاز می‌شوند. بخش مهمی از کتاب نیز به این موضوع اختصاص دارد که مربی چگونه می‌تواند قدرت تشخیص، مسئولیت‌پذیری و بیداری درونی را در متربی تقویت کند، بی‌آنکه خود از مسیر اصلی دور شود.

چرا باید کتاب مربی و تربیت را بشنویم؟

دلایل شنیدن کتاب صوتی مربی و تربیت را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب صوتی تفاوت میان آموزش‌دادن و تربیت‌کردن را به‌صورت دقیق و مسئله‌محور روشن می‌کند.
• شنونده با نگاهی آشنا می‌شود که نقش معلم را فقط در انتقال اطلاعات خلاصه نمی‌کند.
• اثر نشان می‌دهد محتوای آموزش و روش آموزش، هر دو در شکل‌گیری انسان اثر دارند.
• بحث مافی‌الانسان و مافی‌الشرایط به فهم نسبت اختیار فرد و فشار محیط کمک می‌کند.
• کتاب صوتی به پرسش‌های مهمی درباره‌ی آزادی، مسئولیت، رشد درونی و حدود اثرگذاری مربی پاسخ می‌دهد.
• نمونه‌های قرآنی و اجتماعیِ مطرح‌شده، مفاهیم تربیتی را از حالت انتزاعی بیرون می‌آورند.
• بخش‌های مربوط به فقر، غنا، انقلاب و جامعه، تربیت را در مقیاسی فراتر از کلاس درس بررسی می‌کنند.
• اثر برای کسانی که می‌خواهند درمورد تربیت دینی و نسبت آن با انسان‌شناسی فکر کنند، مواد تأمل فراوانی فراهم می‌کند.

شنیدن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

شنیدن کتاب صوتی مربی و تربیت به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• معلمان و مربیانی که می‌خواهند درمورد حدود اثرگذاری خود بر شاگرد و معنای واقعی تربیت بیشتر فکر کنند.
• والدینی که دغدغه‌ی پرورش قدرت تشخیص و انتخاب در فرزندانشان را دارند.
• دانشجویان و پژوهشگران حوزه‌ی تعلیم و تربیت که به مباحث تربیت اسلامی علاقه‌مندند.
• مخاطبانی که می‌خواهند نسبت میان آگاهی، تعهد، اختیار و محیط را در فرایند تربیت بهتر بفهمند.
• کسانی که به بحث‌های فکری درباره‌ی انسان، جامعه، آزادی و مسئولیت علاقه دارند.
• شنوندگانی که از آثار تأمل‌برانگیز با تکیه بر مثال‌های قرآنی و اجتماعی استقبال می‌کنند.

بخشی از کتاب مربی و تربیت

«پس تربیت چه نقشی دارد؟ تربیت یعنی اینکه شما به‌عنوان جزئی از مافی‌الشرایط، چنان با این طفل برخورد کنی که مافی‌الانسان و درون او و آنچه در وجود خودش است شکوفا و بارز و آشکار شود؛ به‌طوری که بتواند ببیند و بفهمد و تمیز بدهد؛ یعنی به قوهٔ تشخیص او کمک کنی، ملاک به دستش بدهی که با آن ملاک بتواند کار کند و طبق آن ملاک انتخاب کند. این بهترین خدمتی است که تربیت می‌تواند به انسان بکند.
ببینید قرآن به‌عنوان کتاب تربیتی چگونه با انسان روبه‌رو می‌شود. وقتی یک صفحه قرآن را می‌خوانی، چگونه شما را وارد موضوع می‌کند و از آن خارج می‌کند؛ با شما چگونه برخورد می‌کند. روشش این است که عیناً واقعیات مرئی و واقعیات غیرمرئی را با عنوان کلیِ واقعیت با انسان مطرح می‌کند. اینکه می‌گویند مرئی و غیرمرئی، برای این است که یک سلسله از واقعیات برای ما نامرئی هستند؛ و این ناشی از نقص آن واقعیات نیست، بلکه ناشی از نقص من و شماست که نمی‌توانیم هر واقعیتی را ببینیم.»